Προπαγάνδα και ανάπτυξη

Είναι γεγονός ότι έχω απογοητευτεί ακούγοντας αρκετούς συμπολίτες μας να πιστεύουν ακόμα ότι ο μόνος δρόμος που υπάρχει για να βγει η χώρα από τα αδιέξοδα είναι τα μνημόνια, δηλαδή τα ..."πακέτα σωτηρίας" που μας επιβάλλουν οι δανειστές-"εταίροι" μας. Όποια αδιαμφισβήτητα στοιχεία και αν παραθέτω τόσο σε αυτό το blog - όπως και άλλοι στα δικά τους - φαίνεται πως δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίσουν την ραδιοτηλεοπτική προπαγάνδα. Και αν το καλοσκεφτεί κανείς, λογικό είναι! Η εικόνα μαζί με τα επαναλαμβανόμενα ψεύδη είναι πιο δυνατό όπλο από τα αναγραφόμενα στα blogs.
Αρκετές φορές αναρωτήθηκα σε τι ωφελεί η παράθεση στοιχείων και επιχειρημάτων σε ένα blog, αν ο καθένας παραμένει οχυρωμένος στα πιστεύω του - ανάλογα με τα συμφέροντά του πάντα - και δεν πρόκειται με τίποτα να πειστεί να αλλάξει γνώμη.

Σήμερα δεν θα γράψω κάποιο σχόλιο, απλά θα παραθέσω δύο πίνακες της Eurostat και θα καλέσω όποιον τους παρατηρήσει να σκεφτεί, αν μπορεί, με δυο σκεπτικά. Σαν φίλος, αλλά και σαν αντίπαλος των μνημονίων. 
Έτσι, σαν τροφή για σκέψη. 

Ζητείται Έλληνας πολιτικός!

Είναι γεγονός ότι οι πολιτικές που εφαρμόζονται στη χώρα μας τα μνημονιακά χρόνια έχουν καταφέρει να μετατρέψουν την πλειοψηφία των συνταξιούχων σε ζητιάνους και την πλειοψηφία των εργαζομένων σε σκλάβους (πώς αλλιώς να ονομάσεις κάποιον που προσφέρει την εργασία του, χωρίς να έχει κανένα δικαίωμα, αλλά να είναι υποχρεωμένος να δέχεται τις όποιες - παράλογες και ανήθικες συνήθως - απαιτήσεις του εργοδότη του;).

Υποτίθεται ότι στις εκλογές οι πολίτες ψηφίζουν το κόμμα που θεωρούν ότι θα λειτουργήσει θετικά για τους ίδιους και για τη χώρα, γενικότερα. Τα τελευταία χρόνια όμως, τα κόμματα που κυβερνούν έχουν καταφέρει να καταστρέψουν τις ζωές της πλειοψηφίας των πολιτών και με τις υφεσιακές πολιτικές που εφαρμόζουν να έχουν καταστρέψει και τη χώρα.
Αποτελεί δικαιολογία το γεγονός ότι τις πολιτικές αυτές μας τις επιβάλλουν οι ..."εταίροι" μας, επειδή έχουμε χρέος; (το οποίο με αυτές τις πολιτικές κατάφεραν να το αυξήσουν και ως ποσό και ως ποσοστό του κατακρημνισμένου ΑΕΠ). Εξάλλου ποια χώρα δεν έχει χρέος;
Ποια δικαιολογία υπάρχει για να καταστρέψεις ένα λαό σε ειρηνική περίοδο;
Πόση αξία έχει μια ένωση όταν μετατρέπει ένα από τα κράτη-μέλη της σε σκλαβοπάζαρο;

Αφελείς απορίες ενός απλού πολίτη

Τριγυρίζουν στο μυαλό μου (και όχι μόνο στο δικό μου) συνεχώς κάποιες αφελείς απορίες. Απαντήσεις δίνουν (ή τουλάχιστον νομίζουν πως δίνουν) κάποιοι "ειδικοί" στα ΜΜΕ, αλλά δεν καταφέρνουν να με πείσουν.

Μια απορία αφορά το χρέος. Αφού βρήκαν το χρέος ως πρόφαση για να μας φορτώσουν τα μνημόνια, ώστε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα, γιατί το χρέος αντί να μειώνεται αυξάνεται; Βέβαια, εκείνοι που έχουν αναλάβει την αντιμετώπιση του προβλήματος έχουν παραδεχτεί πολλές φορές ότι έχουν κάνει λάθη, αλλά εμείς (οι πολιτικοί μας, δηλαδή) εξακολουθούμε να ακολουθούμε τις προτάσεις τους, οι οποίες κάθε φορά επιδεινώνουν το πρόβλημα.

Μια άλλη απορία αφορά τη συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή/και στην Ευρωζώνη. Μας λένε ότι τυχόν έξοδος από κάποια από αυτές τις δύο (ή και τις δυο) σημαίνει απομόνωση και ότι θα μείνουμε χωρίς υποστήριξη από φίλους (δηλαδή τους ευρωπαίους "εταίρους" μας). Αλλά - εκτός αν έχω χάσει κάποιο επεισόδιο - δεν έχω διαπιστώσει κάποια υποστήριξη από αυτούς τους "φίλους" σε θέματα/προβλήματα που έχουν ανακύψει με τους γείτονες π.χ., όπως αυτό για τους Τσάμηδες με τους Αλβανούς, για την ονομασία με τους Σκοπιανούς και για όλα τα θέματα που θέτουν οι Τούρκοι, όπως αυτό με τη Συνθήκη της Λωζάνης.
 Και δεν θα πιάσω άλλα θέματα, όπως την επιβολή κανόνων που έβλαψαν την παραγωγή προϊόντων μας, αλλά ωφέλησαν τις δικές τους παραγωγές, εξαγωγές κλπ...

Αν οι εκλογές μπορούσαν να αλλάξουν κάτι....

Ακούμε πάλι να γίνεται κουβέντα για εκλογές (όχι ότι σταματάει ποτέ αυτή η συζήτηση...). Αναρωτιέμαι πόσο μπορεί να ενδιαφέρει τους μη ενταγμένους κομματικά πολίτες αυτό το θέμα, με τις διαμορφωμένες από την ξένη επιτήρηση συνθήκες, πέραν του ότι είναι ένα happening που δίνει μια ψευδαίσθηση ότι μπορεί ο ψηφοφόρος να αποφασίσει για τη ζωή του.

Στην πραγματικότητα όμως, οι εκλογές - ειδικά αυτά τα μνημονιακά χρόνια - απλά εναλλάσσουν στις υπουργικές και βουλευτικές καρέκλες τα πρόσωπα τα οποία θα καρπωθούν οφέλη που έχουν νομοθετηθεί κατά καιρούς υπέρ τους.

Αν σκεφτούμε ότι τα συμφέροντα εκείνων που βρίσκονται στις θέσεις της εξουσίας (αν και αυτά τα χρόνια δεν ασκούν καμία εξουσία, εφόσον εφαρμόζουν εντολές που τους έρχονται έξωθεν) διαφέρουν από τα συμφέροντα αυτών που τους ψηφίζουν, τότε οι όποιες νομοθετικές ρυθμίσεις ψηφίζονται από τη Βουλή ποιους θα ωφελούν;

Για να το δούμε και ιστορικά. Υπάρχει παράδειγμα καθεστώτος που να μην καταπίεζε η άρχουσα μειοψηφία την εργαζόμενη πλειοψηφία. Από τα φεουδαρχικά κράτη, όπου οι γαιοκτήμονες ξεζούμιζαν τους υποτελείς τους, στα δικτατορικά καθεστώτα, όπου μια μειοψηφία που είχε καταλάβει με βία την εξουσία καταπίεζε του πολίτες, μετά στα κομμουνιστικά κράτη όπου υπήρχε στέρηση ελευθεριών ώστε να μπορεί η κυβερνώσα νομενκλατούρα να επωφελείται από την εργασία των υπηκόων, μέχρι τα καπιταλιστικά καθεστώτα, όπου ευημερεί η οικονομική ελίτ διατηρώντας τη μεγάλη μάζα στη φτώχεια και εν πολλοίς στην εξαθλίωση.

Είναι λύση η μετάβαση σε εθνικό νόμισμα;

Ότι η κατάσταση δεν μπορεί να βελτιωθεί με τα ακολουθούμενα υφεσιακά προγράμματα το βλέπουν όλοι, ακόμα και αυτοί που εξακολουθούν να επιμένουν στη συνέχιση εφαρμογής τους. 

Μπορεί η οικονομία της χώρας μας να ανακάμψει; Η απάντηση είναι σαφώς όχι, αν συνεχιστεί η ίδια οικονομική πολιτική των μνημονίων. 

Υπάρχει εναλλακτική πρόταση; Καμία πολιτική δεν είναι μονόδρομος, κατά τη γνώμη μου.

Μια από αυτές τις προτάσεις που έρχονται επαναλαμβανόμενα στο προσκήνιο είναι η έξοδος της χώρας από την ευρωζώνη (προσωρινή ή μόνιμη) και η υιοθέτηση εθνικού νομίσματος, γεγονός που θα της επιτρέψει να ακολουθήσει δική της νομισματική/οικονομική πολιτική.

Είναι αυτή η μόνη εναλλακτική; Οπωσδήποτε όχι! Μια άλλη πρόταση θα ήταν η δυνατότητα εφαρμογής από τη χώρα μας δικής της (σε κάποιο βαθμό, έστω) οικονομικής πολιτικής. Αυτό όμως δεν φαντάζει δυνατό, αν λάβουμε υπόψη τη στάση των δανειστών απέναντί μας κατά την τελευταία επταετία.

Άλλες προτάσεις θα περιελάμβαναν ένα μείγμα εθνικής πολιτικής και "επιτροπείας", τα συστατικά του οποίου θα αποφάσιζαν από κοινού τα δυο μέρη, ως πραγματικά, όμως, ισότιμοι εταίροι.

Σε αυτό το σημείωμα θα σταθούμε στην εναλλακτική πρόταση για προσωρινή επιστροφή σε εθνικό νόμισμα και την άνευ όρων διαγραφή του δημόσιου χρέους, που επανήλθε στο προσκήνιο μετά τη συνέντευξη του διευθυντή του τμήματος Εξωτερικής Οικονομίας του γερμανικού Ινστιτούτου Ifo, Γκάμπριελ Φελμπερμάιερ στο ΑΜΠΕ στις 26 Οκτωβρίου.Στην ουσία επανέρχεται ελαφρά διαφοροποιημένη η πρόταση που έκανε ο Σόιμπλε στους "θεσμούς" και την ελληνική κυβέρνηση στις 10 Ιουλίου 2015. Παραβλέποντας προς στιγμήν τα εξόχως αρνητικά συναισθήματα που μας προκαλεί ο γερμανός υπουργός οικονομικών όταν αναφέρεται στη χώρα μας, ας δούμε τα βασικά στοιχεία της παρεμφερούς πρότασης του αυστριακού οικονομολόγου, του Φελμπερμάιερ, μιας πρότασης που απαγορεύεται να συζητηθεί δημόσια στη χώρα μας.

Το Λυκόφως της Αριστεράς

Ο ΣΥΡΙΖΑ ετοιμάζεται για το 2^ο συνέδριό του, στο οποίο όμως θα απουσιάζει μεγάλο μέρος από τα στελέχη που συμμετείχαν στο 1^ο. Ίσως μάλιστα να έχουν δίκιο οι κακές γλώσσες που λένε ότι θα μοιάζει περισσότερο με συνέδριο του ΠΑΣΟΚ.

Ένα από τα θέματα που θα συζητηθούν θα είναι η συνέχιση της αριστερής πορείας του κόμματος. Εδώ γελάνε! Ποια αριστερή πορεία; Χαρακτηριστικό στοιχείο ενός αριστερού κόμματος, που ασκεί μάλιστα εξουσία, είναι η εφαρμογή κοινωνικής πολιτικής. Η στήριξη των αδύναμων πολιτών, των πτωχών, των συνταξιούχων.

Η κυβέρνηση όμως του ΣΥΡΙΖΑ (ας αφήσουμε τους ΑΝΕΛ, αυτοί δεν υπάρχουν) επιτίθεται ακριβώς σε αυτές τις κοινωνικές ομάδες. Φορολογώντας τες, περικόπτοντας μισθούς και συντάξεις, και σε περίπτωση που τολμήσουν να βγουν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν, τους περιποιούνται και με χημικά, ...και όχι μόνο.

Τα δυο πρώτα δάνεια του Ελληνικού κράτους έδειχναν τι θα ακολουθούσε

Η κατάσταση που ζούμε στην πατρίδα μας αυτά τα μνημονιακά χρόνια δεν είναι πρωτοφανής. Αντίθετα, είναι η διαρκής επαναλαμβανόμενη ιστορία της Ελλάδας. Η εξάρτησή της από χώρες που παριστάνουν τις φιλικές φουσκώνοντάς μας με δάνεια, ενώ απώτερος σκοπός τους είναι να ελέγχουν τη χώρα και τα όποια περιουσιακά της στοιχεία, χρονολογείται από τα πρώτα χρόνια της απελευθερωτικής από τον τουρκικό ζυγό Επανάστασης που ξεκίνησε το 1821 και πριν ακόμα η Ελλάδα γίνει ανεξάρτητο κράτος.
Στη συνέχεια καταγράφω τις συνθήκες κάτω από τις οποίες χρεώθηκε η χώρα μας για πρώτη φορά μετά την επί τέσσερεις σχεδόν αιώνες τουρκική κατοχή, κατοχή η οποία ουσιαστικά δεν διακόπηκε ποτέ, απλά άλλαξε επικυρίαρχους. Διαβάζοντας λοιπόν τη συνέχεια, θα εκπλαγείτε διαπιστώνοντας πόσες ομοιότητες έχει η σημερινή κατάσταση, όσον αφορά τις λεπτομέρειες δανεισμού της χώρας, με εκείνη της δεκαετίας του 1820. Ιδιαίτερα διαφωτιστική είναι η περιγραφή των συνθηκών με τις οποίες πήραμε το δεύτερο δάνειο.

Η διαπίστωση δανειακών αναγκών

Η Επανάσταση του 1821, ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας που ο­δήγησε στην εθνική μας ανεξαρτησία ύστερα από εκατόμβες θυ­σιών και ποταμούς αίματος, ξεκίνησε με μεγάλο ενθουσιασμό και μεγάλες προσδοκίες. Με αληθινή κατάπληξη έβλεπαν οι Ευρωπαίοι τους Έλληνες να μάχονται για την ελευθερία της πατρίδας τους, μέσα σ' ένα διεθνές πολιτικό κλίμα που όχι μόνο δεν ήταν ευνοϊκό, αλλά ήταν σαφώς εχθρικό ή, στην καλύτερη περίπτωση, αντίθετο ή υποκριτικά «ουδέτερο».
Αλλά οι επαναστατικοί αγώνες - όπως άλλωστε και κάθε είδους αγώ­νας - δεν κερδίζονται μόνο με την αυτοθυσία και τον ενθουσιασμό, αλλά απαιτείται και η συνδρομή άλλων παραγόντων, όπως η διπλωματία και η ύπαρξη υλικής υποστήριξης. Στη συνέχεια θα δούμε τις προσπάθειες που έγιναν για την ενίσχυση του Αγώνα μέσω δανείων, πράγμα που θα αποκαλύψει πολύ από το σκοτεινό παρασκήνιο της εποχής.
Είναι γνωστό ότι η Φιλική Εταιρεία δεν πρόσφερε σχεδόν καθόλου υλική υποστήριξη, ενώ οι προσφορές των ευπορότερων εξαντλήθηκαν νωρίς. Τα λάφυρα και οι ποικίλες λείες ανακούφιζαν προσω­ρινά τους αγωνιστές, όχι όμως τόσο την ηγεσία του επαναστατημένου έ­θνους, η οποία έστρεψε τα βλέμματά της προς πιστωτικούς οίκους του ε­ξωτερικού, προκειμένου να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες του Αγώνα με τη σύναψη των απαραίτητων δανείων.

Ήδη από το Νοέμβριο του 1821, η τοπική εξουσία της Ανατολικής Στερε­άς «Άρειος Πάγος», έστειλε στη Γερμανία τον Θεοχάρη Κεφαλά και τον X. Δροσινό για να διαπραγματευθούν δάνειο 150.000 φλορινίων.
Ο φιλέλληνας καθηγητής στο Μόναχο Ειρηναίος Θείρσιος είχε υποδεί­ξει με επιστολή του ότι θα μπορούσαν να βρεθούν χρήματα στη Γερμανία, γι' αυτό κι αποφασίστηκε η αποστολή των δύο ανωτέρω, οι οποίοι επέ­στρεψαν στο τέλος του 1822, έχοντας συνομολογήσει δύο δάνεια: ένα στη Ζυρίχη (40.000 φλορίνια) κι ένα στη Μασσαλία (62.000 φλορίνια). Δεν ξέρουμε αν έφερε χρήματα ο Κεφάλας στην Κυβέρνηση (μάλλον όχι), η οποία πάντως επικύρωσε την οφειλή!

Δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατική κοινωνία χωρίς δημοκρατική παιδεία

Βρέθηκα αυτές τις μέρες σε μια συζήτηση που συμμετείχαν και δυο τρεις εκπαιδευτικοί, οι οποίοι έγιναν στόχος των υπολοίπων για το επίπεδο της παιδείας που παρέχει στους νέους σήμερα το ελληνικό κράτος. Λες και έφταιγαν αυτοί...
Δεν θα επεκταθώ όμως στις απαντήσεις τους που εκτεινόνταν από την ισοδύναμη με αυτή των καθηγητών "εξουσία" που έχει δοθεί στους μαθητές - με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ούτε η ελάχιστη απαιτούμενη υπακοή απέναντι στους διδάσκοντες που θα τους παρείχε το απαραίτητο κύρος  προκειμένου να μεταλαμπαδεύσουν γνώσεις - μέχρι τις ελλείψεις που υπάρχουν σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και που έχουν γιγαντωθεί σε τρομακτικό βαθμό λόγω των μνημονιακών περικοπών.

Σε αυτή τη συζήτηση ο προβληματισμός που έθεσα ήταν για την ποιότητα των πολιτών που "παράγει" το ισχύον εκπαιδευτικό σύστημα, στο οποίο οι όποιες αλλαγές γίνονται, λόγω της αλλαγής προσώπων στα υπουργεία, είναι απλά πασαλείμματα που ουδόλως θίγουν τις σαθρές βάσεις του όλου οικοδομήματος. Οι μαθητές έχουν συνηθίσει πλέον να ενδιαφέρονται μόνο για τα μαθήματα στα οποία θα εξεταστούν στις πανελλήνιες προκειμένου να εισαχθούν σε κάποια σχολή για να πάρουν ένα χαρτί που θα τους βοηθήσει να βρουν δουλειά για να λύσουν το βιοποριστικό τους πρόβλημα.

Ποιοι αποφασίζουν αν μια χώρα θα χρηματοδοτηθεί από τις αγορές

Πριν έξι χρόνια άκουσαν όλοι οι Έλληνες πολίτες, ακόμα και οι μη ειδικοί, για την ύπαρξη των Credit Default Swaps, γνωστών ως CDS, δηλαδή των ασφαλίστρων έναντι πιστωτικού κινδύνου χρεογράφων που χρησιμοποιούν οι δανειστές για να προστατεύσουν κάποια επένδυσή τους από τυχόν αστοχία ή αδυναμία του εκάστοτε δανειζόμενου να τηρήσει τις δεσμεύσεις και το χρονοδιάγραμμα πληρωμών του. Μάθαμε και για το πώς μέσω αυτών σηματοδοτείται η χρεοκοπία μιας χώρας.

Ποιοι είναι όμως αυτοί που αποφασίζουν πότε έχει χρεοκοπήσει μια χώρα;

Είναι ορισμένοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, τράπεζες και επενδυτικές εταιρείες που επηρεάζουν με τις κινήσεις και τις αποφάσεις τους τα τελευταία χρόνια την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας. Και είναι οι ίδιοι που αποκομίζουν κέρδη από την έκδοση των cds, αφού αυτές είναι που θα κρίνουν το τελικό ποσό που θα πρέπει να πληρωθεί στα ασφάλιστρα κινδύνου που οι ίδιες εκδίδουν!
Αυτό δημιουργεί υποψίες - όχι αβάσιμες - ότι οι αποφάσεις τους έχουν σχέση με την ευχέρεια αποκόμισης δικού τους οφέλους. Σοβαρότερη είναι η δυνατότητα ή μη που δίνουν σε κάποιο κράτος να έχει πρόσβαση στις αγορές.

Ο Βαρουφάκης κι ο Σόιμπλε το ξέρουν! Εσείς;

Για μια χειροτέρευση της οικονομικής κατάστασης στην Ελλάδα μέσα στους επόμενους έξι μήνες, εξαιτίας των όρων που επέβαλαν στη χώρα οι πιστωτές υπό τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, "ο οποίος γνωρίζει ότι αυτό το πρόγραμμα είναι καταδικασμένο να αποτύχει", προειδοποίησε ο πρώην υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης μιλώντας στη Βιέννη σε Αυστριακούς δημοσιογράφους. 
Μόνο ο Σόιμπλε το ξέρει; Κι ένας πρωτοετής φοιτητής οικονομικών καταλαβαίνει ότι το μνημόνιο δεν έχει φτιαχτεί για να βοηθήσει τη χώρα να ξεπεράσει την ύφεση. Το αντίθετο! Άλλωστε αποτελεί συνέχεια - και μάλλον ολοκλήρωση - της καταστροφής που προκάλεσαν οι μνημονιακές πολιτικές που μας επιβλήθηκαν - από τους γερμανούς βασικά - με τιμωρητική διάθεση, όπως έχουν δηλώσει οι ίδιοι αρκετές φορές, παρόλο που στη χώρα μας ξεχνάμε τέτοιες δηλώσεις γρήγορα. 

Ο ισλαμικός φονταμενταλισμός

Ο ισλαμισμός είναι θρησκεία, δεν είναι ένα καινούριο φαινόμενο. Ούτε και οι θρησκευτικές αντιθέσεις ανάμεσα σε μουσουλμάνους και χριστιανούς εμφανίστηκαν σήμερα. Γνωστό είναι ότι διαμάχες υπάρχουν ακόμα και μεταξύ ομόθρησκων. Φυσικά και ο φανατισμός δεν είναι αποκλειστικό "προνόμιο" των ισλαμιστών. Ας προσπαθήσουμε όμως να εμβαθύνουμε στον ισλαμικό φονταμενταλισμό, καθώς ήλθε στην επιφάνεια αυτές τις μέρες, μετά τα πρόσφατα γεγονότα στο Παρίσι και αλλού.

Μουσουλμανικά κινήματα με σκοπό την ανασύνδεση με τις πρωταρχικές πηγές του Ισλάμ έκαναν την εμφάνισή τους στις αραβικές χώρες, αλλά κυρίως στην Αίγυπτο, σχεδόν ταυτόχρονα με την αναβίωση φονταμενταλιστικών ρευμάτων στο χριστιανικό κόσμο. Τέτοια κινήματα γεννήθηκαν ως αντίδραση στις κοσμικές και αποικιοκρατικές τάσεις εκείνων των χρόνων με την ελπίδα να γίνει πάλι το Ισλάμ αυτόνομη δύναμη. Όπως είναι γνωστό, οι φονταμενταλισμοί γεννιούνται πάντοτε, όταν καταλύεται μία τάξη πραγμάτων που έχει σταθεροποιητικό χαρακτήρα καθώς προσφέρει ασφάλεια μαζί με εμπιστοσύνη ή όταν καταρρέουν αξίες που παλιότερα ήταν αναμφισβήτητες.

Έχει παρατηρηθεί ότι φονταμενταλιστικές αντιδράσεις προκύπτουν όπου διαλύονται οι οικείες συνθήκες ζωής λόγω πολέμων, οικονομικής εξαθλίωσης ή άλλων καταστροφικών γεγονότων. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι άνθρωποι τείνουν να κρατηθούν με τη βία από οτιδήποτε τους υπόσχεται μια σιγουριά. Γι’αυτό το λόγο προσκολλώνται στις παραδοσιακές αξίες και ταμπουρώνονται πίσω από τα θρησκευτικά τους πιστεύω που τους φαίνονται αλάθητα. Καθώς τα πάντα κλονίζονται γύρω τους, αυτοί οπισθοχωρούν σε θέσεις που τις θεωρούν ακλόνητες.

Πού οφείλονται οι λανθασμένες εκτιμήσεις των αγορών;

Τα τελευταία χρόνια έχουμε γίνει μάρτυρες (και θύματα) των μεγαλύτερων λαθών σε υπολογισμούς και προβλέψεις που έκαναν οι διεθνείς αγορές (και το ΔΝΤ, φυσικά) όσον αφορά τα οικονομικά μεγέθη της χώρας μας. Πολλοί λοιπόν αναρωτιούνται που οφείλεται αυτή η ανικανότητα των αγορών να κρίνουν σωστά τη φερεγγυότητα των κρατών, καθώς και ποιος είναι ο ρόλος που παίζουν οι οίκοι αξιολόγησης στον επηρεασμό των επενδυτών. Σύμφωνα με όσους πιστεύουν στην αποτελεσματικότητα των χρηματοοικονομικών αγορών, οι παράγοντες της αγοράς λαμβάνουν υπόψη την αντικειμενική δημοσιονομική κατάσταση για να υπολογίσουν τους κινδύνους που

συνεπάγεται η εγγραφή τους σε ένα κρατικό δάνειο. Ας πάρουμε την περίπτωση του ελληνικού χρέους: οι παράγοντες της αγοράς και όσοι παίρνουν τις σχετικές αποφάσεις κρίνουν την κατάσταση με μόνο κριτήριο τις χρηματοοικονομικές εκτιμήσεις. Έτσι, μιας και το επιτόκιο που απαιτείται από την Ελλάδα αυξήθηκε παραπάνω από 10%, όλοι συμπεραίνουν ότι ο κίνδυνος χρεοκοπίας επίκειται: εφόσον οι επενδυτές απαιτούν ένα τόσο μεγάλο ασφάλιστρο κινδύνου, τότε ο κίνδυνος πρέπει να είναι ιδιαίτερα υψηλός.

Που οφείλεται η μετατροπή του ντέρμπυ σε περίπατο

Πριν αρκετές μέρες γράφοντας ένα σημείωμα σε αυτή τη σελίδα, είχα αναρωτηθεί αν μπορούν να προβλεφθούν τα αποτελέσματα των εκλογών ακολουθώντας τη λογική. Την Κυριακή που πέρασε, επιβεβαιώθηκε ότι αυτό δεν είναι δυνατόν να συμβεί. Βέβαια, μερικές μέρες αργότερα

επανήλθα στο θέμα των προβλέψεων για να σημειώσω τη δυναμική που είχα διαπιστώσει ότι διαγραφόταν υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ, όσο πλησίαζε η εκλογική αναμέτρηση. 

Δυο είναι οι κυριότεροι λόγοι που η διαφορά ανάμεσα στα δυο πρώτα κόμματα προέκυψε μεγαλύτερη του αναμενομένου.
Αρχικά παίχτηκε ένα παιχνίδι εντυπώσεων ανάμεσα στο ΣΥΡΙΖΑ και τη Λαϊκή Ενότητα. Υπήρχε μια συγκεκριμένη δεξαμενή ψήφων που θα μοιραζόταν αυτά τα δυο κόμματα. Μόλις προκηρύχτηκαν οι εκλογές, πολλοί ψηφοφόροι δυσαρεστημένοι από τη μνημονιακή στροφή του Τσίπρα δήλωναν ότι θα ψηφίσουν "το κόμμα που έμεινε συνεπές και σταθερό στις θέσεις που από την αρχή υποστήριζε ο ΣΥΡΙΖΑ", δηλαδή τη Λαϊκή Ενότητα. Όσο περνούσαν οι μέρες όμως, με τη δημοσιοποίηση και αλλεπάλληλων δημοσκοπήσεων που παρουσίαζαν το κόμμα της πρώην αριστερής πλατφόρμας κοντά στο εκλογικό όριο εισόδου στη βουλή, λειτούργησε η λογική της χαμένης ψήφου. Έτσι, από ένα αρχικά προβλεπόμενο ποσοστό 5% και ίσως λίγο παραπάνω υπέρ της ΛΑ.Ε., οι μισές από αυτές τις ψήφους επανήλθαν στο ΣΥΡΙΖΑ. 

Το εκλογικό ντέρμπυ επί θύραις

Πριν λίγες μέρες είχα κάνει μια προσπάθεια πρόβλεψης των αποτελεσμάτων των εκλογών της ερχόμενης Κυριακής, στηριζόμενος αποκλειστικά στην ψυχρή λογική και σε αριθμητικές προσθαφαιρέσεις. Φυσικά, όπως είναι γνωστό, είναι και πολλοί άλλοι παράγοντες που υπεισέρχονται σε μια εκλογική αναμέτρηση, διαφορετικά θα ήταν και πολύ ευκολότερη –και επιτυχημένη- και η δουλειά των εταιρειών δημοσκοπήσεων, για τις οποίες, όπως φαίνεται, και αυτή τη φορά η μόνη σίγουρη πρόβλεψη είναι ότι θα υποστούν μια ακόμα εκτεταμένη ήττα.

Τις τελευταίες μέρες και ιδιαίτερα μετά τα ντιμπέιτ είχα την ευκαιρία να συζητήσω με αρκετούς συμπολίτες μας -και για πολιτικά θέματα φυσικά- που με ανάγκασαν να διαφοροποιήσω αρκετά τις απόψεις μου για το αποτέλεσμα της κυριακάτικης κάλπης.

Μπορεί να προβλεφτεί με βάση τη λογική η ψήφος των πολιτών;

Μπορεί να εξηγηθεί η εκλογική συμπεριφορά των ελλήνων ψηφοφόρων με τη λογική ή να μετρηθεί με την αριθμητική;
Ας κάνουμε μια προσπάθεια να απαντήσουμε με όσο λιγότερες λέξεις είναι δυνατόν. 
Πριν προχωρήσω θα ήθελα να διευκρινίσω ότι παρά τις φωνές που θέλουν να μας πείσουν ότι ο διαχωρισμός μνημόνιο-αντιμνημόνιο δεν υφίσταται πλέον, εδώ θα τον χρησιμοποιήσω, αφού θεωρώ ότι αυτός θα ισχύει όσο θα εφαρμόζονται μνημόνια. 
Ας αρχίσουμε από τα εύκολα.

Στη ΝΔ δεν υπάρχει λόγος αυξομείωσης των ποσοστών της. Τον Ιανουάριο την ψήφισαν πολίτες δεξιάς προέλευσης θετικοί απέναντι στα μνημόνια, οπότε δεν υπάρχει λόγος να αλλάξουν την ψήφο τους.

Στο ΚΚΕ τα ποσοστά παραμένουν συνήθως στα ίδια επίπεδα, όσα "κοσμοϊστορικά" γεγονότα και αν συμβούν. Παρόλο που ανήκει στο αντιμνημονιακό στρατόπεδο, λόγω της "μονόχνοτης" στάσης που κρατάει, δεν κατάφερε να προσελκύσει τους δυσαρεστημένους από τα μνημόνια δημοκρατικούς πολίτες που πήγαν τον Ιανουάριο σχεδόν όλοι στο ΣΥΡΙΖΑ. Ίσως βέβαια τώρα καταφέρει να προσελκύσει κάποιον αριθμό δυσαρεστημένων λόγω της μνημονιακής στροφής του Τσίπρα. Δεν νομίζω ότι θα είναι πολλοί.

Το σκωτζέζικο ντους της διαπραγμάτευσης

Σε σκωτζέζικο ντους έχει εξελιχθεί αυτή η παρατεινόμενη

διαπραγμάτευση ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και την πλευρά των "εξουσιαστών". Τη μια μέρα πληροφορίες μάς λένε ότι "είμαστε κοντά σε συμφωνία", την άλλη μέρα οι ειδήσεις δείχνουν ότι υπάρχει χάσμα ανάμεσα στις δυο πλευρές. Κάποιες φορές, μόλις δεχτούμε μια απαίτηση των "εταίρων", εκείνοι μας θέτουν μια νέα σκληρότερη απαίτηση, γεγονός που - στα δικά μου μάτια πάντως - δείχνει ότι δεν επιθυμούν μια λύση, τουλάχιστον αυτή τη χρονική στιγμή. Η προφανής απάντηση σε αυτό το συλλογισμό είναι ότι περιμένουν να στερέψουμε εντελώς από ρευστό, ώστε να υποκύψουμε σε κάθε εξωφρενική απαίτηση που θα μας θέσουν, εφόσον διαφορετικά δεν θα έχουμε τη δυνατότητα να εξυπηρετήσουμε τις δανειακές μας υποχρεώσεις, οι οποίες είναι μεγάλες το τρίμηνο Ιουνίου-Ιουλίου-Αυγούστου. Όλη η αντιπαράθεση βασίζεται στο αν θα αντέξουμε ως χώρα αυτές τις 90 μέρες. 
Η πλευρά των δανειστών εντείνοντας το στραγγαλισμό μας αρνείται να μας δώσει ακόμα και χρήματα δικά μας (το γνωστό 3,1 δισ. ευρώ), ενώ η ελληνική κυβέρνηση προέβη σε μια σοβαρή στρατηγική κίνηση, όπως είναι η ομαδοποίηση των δόσεων αυτού του μήνα προς το ΔΝΤ, η οποία περιέχει πολλαπλά μηνύματα, όσο και αν οι εγχώριοι υποστηρικτές των ξένων "εξουσιαστών" θέλουν να υποβαθμίσουν γελοιοποιώντας την, συγκρίνοντας αυτή την κίνηση με προηγούμενα άλλων χωρών - κυρίως τριτοκοσμικών - που όμως οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έγιναν εκείνες δεν μπορούν να συγκριθούν σε καμιά περίπτωση με τις παρούσες που αντιμετωπίζει η χώρα μας.

Έχει μέλλον αυτός ο καπιταλισμός;

Πολλοί είναι οι αναλυτές διεθνώς που υποστηρίζουν ότι η τελευταία παγκόσμια οικονομική κρίση ξεγύμνωσε τον νεοφιλελευθερισμό, τον οποίον θεωρούν ως κύριο υπεύθυνο για τη μεταστροφή όλο και μεγαλύτερου αριθμού πολιτών, που από υποστηρικτές του καπιταλιστικού μοντέλου μεταβάλλονται σε αντιπάλους του.
Φυσικά δεν είναι δυνατή η σε σύντομο χρονικό διάστημα μετάλλαξη της μορφής του οικονομικού συστήματος που έχει επικρατήσει τις τελευταίες -αρκετές- δεκαετίες.
Ποιος είναι ο σκοπός, λοιπόν, της ενασχόλησής μας σε αυτή τη χρονική στιγμή με την επιβίωση ή όχι του καπιταλισμού; Σε μια εποχή που ο νεοφιλελευθερισμός έχει προκαλέσει τόση δυστυχία, όπως η τεράστια και συνεχώς αυξανόμενη ανεργία, η υπερχρέωση χωρών, επιχειρήσεων και ιδιωτών, η αποδυνάμωση - που σε πολλές περιπτώσεις αγγίζει την κατάργηση - της δημοκρατίας; (τον κατάλογο αυτό μπορεί να συνεχίσει ο καθένας από σας).

Αναπτυξιακή πολιτική με τα ίδια πρόσωπα γίνεται;

Αυτές τις μέρες δεν είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένος από την κατάσταση, έτσι όπως δείχνει να διαμορφώνεται, ή μάλλον να μην διαμορφώνεται.

Δεν εννοώ ότι αμφισβητώ τις καλές προθέσεις της κυβέρνησης να εφαρμόσει όσα περισσότερα μπορεί από το «πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης». Κανείς λογικός άνθρωπος δεν περίμενε ότι θα ήταν δυνατόν να εφαρμοστούν από την πρώτη βδομάδα ή τον πρώτο μήνα εκείνα που προεκλογικά διακήρυττε. Είναι κατανοητό ότι τέτοιου είδους υποσχέσεις δίνονται «προεκλογική αδεία».

Αυτό που με προβληματίζει είναι ότι στα κρίσιμα πόστα βρίσκονται ακόμα τα ίδια πρόσωπα που ήταν επικεφαλής και κατά τη διάρκεια των κυβερνήσεων του μνημονίου. Είναι δυνατόν αυτά τα στελέχη να εφαρμόσουν διαμετρικά αντίθετη πολιτική από αυτή που είχαν κλιθεί να εφαρμόσουν από τα όργανα των χουν ﷽﷽﷽﷽﷽ατικικαταστέπω σε αλλαγμετρικδανειστών;

Πόσες αλλαγές διοικήσεων έχουν γίνει στις συστημικές τράπεζες (αλλά και στην τράπεζα της Ελλάδος), στους ασφαλιστικούς οργανισμούς, αλλά και στην ΕΛΣΤΑΤ; Όλοι ξέρουμε την απάντηση.

Η φιλοσοφία και ο απλός άνθρωπος

Η φιλοσοφική αναζήτηση ξεφεύγει από τον συνηθισμένο τρόπο που σκέφτονται οι απλοί άνθρωποι. Ταξιδεύει σε άλλες περιοχές όπου επικρατούν κυρίως έννοιες και θεωρίες, σε περιοχές πέρα από τις γνωστές, στις οποίες κυριαρχούν οι εμπειρίες, οι αναμνήσεις και οι προβληματισμοί επίλυσης των καθημερινών προβλημάτων.

Οι απλοί άνθρωποι θεωρούν τη φιλοσοφία ως κάτι εξαιρετικά αφηρημένο, που ξεφεύγει από τον τρόπο σκέψης τους και αφορά μια συγκεκριμένη ομάδα διανοούμενων που (ίσως μην έχοντας άλλα προβλήματα) διαλογίζονται και βλέπουν τον κόσμο, όχι ως ύλη, όπως ο πολύς κόσμος, αλλά ως νοήματα και σκέψεις που περισσότερη σχέση έχουν με έναν εσωτερικό κόσμο. Άρα δεν έχουν ιδιαίτερη επαφή με όσα απασχολούν τους συνηθισμένους ανθρώπους, τα οποία είναι θέματα απτά, προσιτά και συγκεκριμένα.

Είναι μύθος ότι για να μειωθεί το δημόσιο χρέος πρέπει να μειωθούν οι κρατικές δαπάνες

Ανάμεσα στα πολλά λάθη που έκαναν οι εκπρόσωποι των δανειστών, τα οποία επέβαλαν στις μνημονιακές κυβερνήσεις κι εκείνες τα εφάρμοσαν χωρίς εξέταση ή/και αντίλογο, είναι ότι προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κρίση χρέους της χώρας μας και να καταστεί δυνατή η εξυπηρέτησή του, θα έπρεπε να περικοπεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο τμήμα των δημοσίων δαπανών.

Η περικοπή των δημοσίων δαπανών όμως δεν αποτελεί λύση στην προσπάθεια συγκράτησης ή/και μείωσης του δημοσίου χρέους, έστω και αν σε κάποιες περιπτώσεις η αύξησή του οφείλεται, εν μέρει, στην αύξησή των δαπανών αυτών. Πολλοί συγκρίνουν τη διαχείριση εσόδων-εξόδων ενός κράτους με εκείνη ενός νοικοκυριού. Η δυναμική τους όμως δεν είναι ίδια, αφού δεν μπορούμε να ταυτίσουμε την μακροοικονομία με την οικιακή οικονομία. Η δυναμική του χρέους εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες: το επίπεδο των πρωτογενών ελλειμμάτων, καθώς και –το βασικότερο- τη διαφορά ανάμεσα στο ύψος των επιτοκίων και τον ονομαστικό ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας.