Εγκαταλείπουν οι Έλληνες την ελληνική γλώσσα;

«Η υπεράσπιση της Ελληνικής Γλώσσας αποτελεί αγώνα εθνικής αντίστασης», υποστηρίζει ο ιστορικός και συγγραφέας Σαράντος Καργάκος, το μεγαλύτερο μέρος συνέντευξης που έχει δώσει στα πλαίσια της εσπερίδας της 20ής Μαίου για την Πρώτη Παγκόσμια Μέρα Ελληνοφωνίας και Ελληνικού Πολιτισμού αναδημοσιεύω στη συνέχεια.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η γλώσσα μας δέχεται συνεχείς επιθέσεις, όχι τόσο από εξωτερικούς παράγοντες, όσο από εγχώριους. Κάθε υπουργός που αναλαμβάνει τον τομέα της Παιδείας θεωρεί καθήκον του να κάνει επεμβάσεις. Και δυστυχώς κάθε νέα επέμβαση οδηγεί την Παιδεία και συνεπακόλουθα την ελληνική γλώσσα σε χαμηλότερο από πριν επίπεδο.
Και το χειρότερο είναι ότι κάθε επόμενος υπουργός είναι χειρότερος από τον προηγούμενο! 
Στο παρακάτω κείμενο ο Σαράντος Καργάκος, εκτός από τις διαπιστώσεις του για τη δυσμενή εξέλιξη της χρήσης της γλώσσας, παραθέτει και κάποιες προτάσεις.

…Για το ζήτημα της γλώσσας, πάντα θα υπάρχει μία αντιπαράθεση μεταξύ ανθρώ­πων που τη θέλουν στατική και ανθρώπων που τη θέλουν δυ­ναμική. Ως τέτοια, φυσικά, εξελίσσεται και ανανεώνεται.
Κατά την περίοδο που ζήσαμε υπό συνθήκες δουλείας, δεν ήταν δυνατόν να έχουμε στοιχειώδη Παιδεία. Έτσι, η γλώσσα μας άρχισε να αναπτύσσεται άναρχα στο στόμα του λαού και μεθοδευμένα στη γραφίδα και τον λόγο κάποιων λογίων που, είτε βρίσκονταν στο εξωτερικό, είτε στον ελλαδικό οθωμανοκρατούμενο χώρο και πλαισίωναν την Εκκλησία. Έτσι, δια­μορφώθηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ένας τύπος Λογίας.
Πριν από την Απελευθέρωση της Ελλάδος, είχε αρχίσει με­ταξύ των λογίων μια αντιπαράθεση: από τη μία μεριά ήταν οι αρχαϊστές, με επικεφαλής τον Π.Κοδρικά και άλλους, από την άλλη οι οπαδοί της Κοινής Ελληνικής και, στο ενδιάμεσο, βρισκόταν ο Αδαμάντιος Κοραής, ο οποίος έλεγε: «Να ακολουθή­σουμε τη μέση οδό». Με άλλα λόγια, να στηριχθούμε πάνω στην κοινώς λαλουμένη, δηλαδή τη Δημοτική, αλλά να την καθαρί­σουμε από τα ξένα γλωσσικά στοιχεία, τα οποία, κατά κύριο λόγο, ήταν τουρκικά, αρβανίτικα, βλάχικα κ.λπ.
Όταν αρχίζει η Επανάσταση, διαπιστώνουμε ότι τα επίσημα κείμενα των αγωνιστών του ’21 διαθέτουν μια γλωσσική απλό­τητα. Ακολουθούν, δηλαδή, κάποιους κανόνες γραμματικής της Λογίας, αλλά ο λόγος είναι απλός και κατανοητός, όπως απαντάται στα Συντάγματα, τα οποία ψηφίστηκαν σε όλη τη διάρκεια της Ελληνικής Επαναστάσεως.

Η Σοφία Της Ελληνικής Γλώσσας

Μπορεί η ελληνική γλώσσα να μην είναι η αρχαιότερη, όπως υποστηρίζουν πολλοί, έχει όμως αντλήσει στοιχεία από άλλες γλώσσες και τα έχει συνθέσει που τέτοιο σοφό τρόπο, που την αναδεικνύουν ως την τελειότερη. Και αυτό δεν είναι γνώμη μόνο Ελλήνων γλωσσολόγων, αλλά και αλλοδαπών οι οποίοι έχουν βασιστεί σε συγκεκριμένα κριτήρια αξιολόγησης της γλώσσας.  
Στοιχεία που επιβεβαιώνουν το χαρακτηρισμό της ελληνικής γλώσσας ως εννοιολογικής σε αντιδιαστολή με τις σημειολογικές γλώσσες περιλαμβάνει το άρθρο του Αλέξανδρου Αγγελή που αναδημοσιεύω παρακάτω, στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η γλώσσα μας έχει μια μοναδική σοφία. 

Στην γλώσσα έχουμε το σημαίνον (την λέξη) και το σημαινόμενο (την έννοια). Στην Ελληνική γλώσσα αυτά τα δύο έχουν πρωτογενή σχέση, καθώς αντίθετα με τις άλλες γλώσσες το σημαίνον δεν είναι μια τυχαία σειρά από γράμματα. Σε μια συνηθισμένη γλώσσα όπως τα Αγγλικά μπορούμε να συμφωνήσουμε όλοι να λέμε το σύννεφο car και το αυτοκίνητο cloud, και από την στιγμή που το συμφωνήσουμε και εμπρός να είναι έτσι. Στα Ελληνικά κάτι τέτοιο είναι αδύνατον. Για αυτόν τον λόγο πολλοί διαχωρίζουν τα Ελληνικά σαν «εννοιολογική» γλώσσα από τις υπόλοιπες «σημειολογικές» γλώσσες.
Μάλιστα ο μεγάλος φιλόσοφος και μαθηματικός Βένερ Χάιζενμπεργκ είχε παρατηρήσει αυτή την σημαντική ιδιότητα για την οποία είχε πεί «Η θητεία μου στην αρχαία Ελληνική γλώσσα υπήρξε η σπουδαιότερη πνευματική μου άσκηση. Στην γλώσσα αυτή υπάρχει η πληρέστερη αντιστοιχία ανάμεσα στην λέξη και στο εννοιολογικό της περιεχόμενο.»

Η Ήπια Ισχύς της Ελληνικής Γλώσσας στην άσκηση Εξωτερικής Πολιτικής

Πολλά από αυτά που έχουμε οι Έλληνες δεν τα εκτιμούμε, τουλάχιστον όσο θα έπρεπε. Ένα από αυτά είναι η γλώσσα μας. Μια γλώσσα πολυδιάστατη με τεράστιες δυνατότητες, τις οποίες δεν έχουμε εκμεταλλευτεί εμείς οι ίδιοι. Υπάρχουν όμως ξένοι σε αρκετές άλλες χώρες που προσπαθούν να ξεκλειδώσουν τις αρετές της. Που την διδάσκουν και την διδάσκονται γνωρίζοντας ότι μόνο όφελος θα έχουν από την εκμάθησή της.
Το παρακάτω σχετικά σύντομο άρθρο μάς ενημερώνει για μερικά από τα προτερήματά της, αλλά κυρίως για την εκτίμηση που της τρέφουν πολίτες άλλων χωρών που δεν είχαν την τύχη να έχουν την ελληνική ως μητρική τους γλώσσα. 

 

 

Η Ελληνική γλώσσα η οποία ομιλείται και γράφεται επί τρεις χιλιάδες συναπτά έτη είναι το αφετηριακό συγκριτικό πλεονέκτημα που έχει η Ελλάδα στην άσκηση πολιτιστικής διπλωματίας.
H σπουδαιότητά της δεν έγκειται μοναχά στους αμέτρητους διαφορετικούς ελληνικούς λεκτικούς τύπους τους οποίους συναντά κανείς σε κάποιο ξενόγλωσσο ακαδημαϊκό βιβλίο αλλά στο γεγονός πως λέξεις όπως «Δημοκρατία», «Ποίηση», «Λόγος» ή «Σύστημα», εξηγούν την αιτία για την οποία συμβαίνουν ορισμένα πράγματα. Αυτό καθιστά την ελληνική γλώσσα εννοιολογική και την ξεχωρίζει από τις σημειολογικές γλώσσες.

Όταν για παράδειγμα ομιλούμε για τους ολυμπιακούς αγώνες το αγγλικό game ή το γαλλικό jeu δεν έχουν ουδεμία σχέση με τον ελληνικό όρο αγών η ρίζα του οποίου είναι από το άγω και το ηγούμαι, συγγενής λέξη με την λέξη αγωγή - αγωγός - παιδαγωγός. Επομένως η κύρια διαφορά παιχνιδιού και αγώνα είναι ότι ο τελευταίος δεν περιορίζεται στον σωματικό ανταγωνισμό αλλά στην ηθική εκγύμναση. Για τον λόγο αυτό αντί για κάποιο χρηματικό έπαθλο ή κάποια υλική ανταμοιβή οι αθλητές που συμμετείχαν στους Ολυμπιακούς αγώνες λάμβαναν ένα στεφάνι ελιάς.

O Umberto Eco γράφει για την ελληνική γλώσσα

Τον Umberto Eco οι περισσότεροι τον γνωρίζουν ως μυθιστοριογράφο, δοκιμιογράφο, κριτικό τέχνης και λογοτεχνίας, είμαι όμως σίγουρος ότι τουλάχιστον οι αναγνώστες αυτής της σελίδας ξέρουν ότι είναι καθηγητής Σημειολογίας, ενώ ιδιαίτερη σχέση έχει αναπτύξει και με τη γλωσσολογία, ερευνώντας την επίδραση της γλώσσας στην κοινωνία, αλλά και την επίδραση της κοινωνίας στη γλώσσα. 
Ακολουθώντας το δρόμο πολλών σκεπτόμενων ανθρώπων, προσπάθησε να βρει στοιχεία που θα τον οδηγήσουν στην ανακάλυψη της τέλειας γλώσσας. Τα αποτελέσματα αυτής του της έρευνας καταγράφει στο βιβλίο του με τίτλο "Η αναζήτηση της τέλειας γλώσσας". Σε αυτό, αφού, ξεκινώντας με ένα από τα αρχαιότερα κείμενα, τη Βίβλο, αναρωτιέται σε ποια γλώσσα είπε ο Θεός το "Γενηθήτω φως" και όσα άλλα αναφέρεται ότι είπε επικοινωνώντας με τους πρωτόπλαστους, συνεχίζει - με αφετηρία την Ευρώπη - να αναζητάει την τέλεια γλώσσα, ξεκινώντας (φυσικά!;) από την ελληνική.
Δεν χρειάζεται να δικαιολογήσω γιατί παρουσιάζει ενδιαφέρον να διαβάσουμε με ποιον τρόπο βλέπει ένας μελετητής-ερευνητής του επιπέδου του Eco την ελληνική γλώσσα!

Πολλές μυθολογίες και θεογονίες διαθέτουν ιστορίες που εξηγούν την πολλαπλότητα των γλωσσών. Άλλο όμως είναι να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλές γλώσσες και άλλο να θεωρούμε ότι αυτή η πληγή θα θεραπευτεί με την εξεύρεση της τέλειας γλώσσας. Για να αναζητήσουμε την τέλεια γλώσσα, θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι η δική μας δεν είναι τέλεια.
Ας περιοριστούμε, όμως, στην Ευρώπη. Οι Έλληνες της κλασικής περιόδου γνώριζαν λαούς που μιλούσαν διαφορετικές από τη δική τους γλώσσες και τους αποκαλούσαν βαρβάρους, δηλαδή ανθρώπους που τραύλιζαν (βαρ-βαρ-ιζαν) μιλώντας με ακατανόητο τρόπο. Οι Στωικοί με τη σαφή σημειωτική τους ήξεραν πολύ καλά ότι, αν στα ελληνικά ένας συγκεκριμένος ήχος αντιστοιχούσε σε μια ιδέα, αυτή η ιδέα υπήρχε ασφαλώς και στο μυαλό ενός βαρβάρου· ο βάρβαρος όμως αγνοούσε τη σχέση του ελληνικού ήχου και της δικής του ιδέας, επομένως από γλωσσολογική άποψη το περιστατικό ήταν άνευ σημασίας.
Οι Έλληνες φιλόσοφοι ταύτιζαν την ελληνική γλώσσα με τη γλώσσα της λογικής και ο Αριστοτέλης συντάσσει τον κατάλογο των κατηγοριών του πάνω στη βάση των γραμματικών κατηγοριών της ελληνικής γλώσσας. Βεβαίως αυτό δεν αποτελεί αδιάψευστη επιβεβαίωση του αρχέγονου της ελληνικής γλώσσας- απλώς ταυτίζει τη σκέψη με το φυσικό μέσον εκφοράς της. Λόγος ήταν η σκέψη, Λόγος και η ομιλία. Λίγα ήταν γνωστά για την ομιλία των βαρβάρων και επομένως δεν μπορούσε κανείς να σκεφτεί μαζί τους, έστω κι αν δεχόταν ότι οι Αιγύπτιοι, λόγου χάρη, είχαν αναπτύξει μια δική τους αρχαιότατη σοφία, ωστόσο υπήρχε η πληροφόρηση για την ύπαρξή της μέσα από ομιλίες που γίνονταν στην ελληνική.

Πολιτιστικός εκβαρβαρισμός και η επίθεση κατά της γλώσσας

Καταπιεσμένοι από τα οικονομικά και πολιτικά προβλήματά μας, παραβλέπουμε άλλα θέματα που παίζουν βασικό ρόλο, προκειμένου να επιβιώσουμε ως έθνος.
Πρωταρχικής σημασίας είναι φυσικά η ελληνική γλώσσα. Αυτή η τόσο περιεκτική γλώσσα που υπήρξε θεμελιακό συστατικό στην οικοδόμηση του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, που αποτελεί σημαντικό τμήμα όλων των γλωσσών που ομιλούνται στο δυτικό κόσμο και που είναι σεβαστή από τους εκπροσώπους του πνευματικού κόσμου σε ανατολή και δύση και που μόνο ένας λαός δεν της δίνει τη σημασία που της αξίζει. Ξέρετε ποιός!
Στο σημαντικό άρθρο που παραθέτω στη συνέχεια, ο καθηγητής κ.Βασ.Φίλιας αναλύει και μας θυμίζει αυτό το παραμελημένο συστατικό της ύπαρξής μας.

Πολιτιστικός εκβαρβαρισμός και η επίθεση κατά της γλώσσας

του καθηγητή Βασίλη Φίλια *

Η βαθύτατη οικονομική κρίση που διανύει η χώρα έχει ως «παράπλευρη» απώλεια οδηγήσει στην τοποθέτηση του πολιτισμού και της γλώσσας σε δεύτερη μοίρα από πλευράς «προτεραιοτήτων».

Ωστόσο, με τον τρόπο αυτόν παραβλέπεται ότι υπάρχει μια σχέση συγκοινωνούντων δοχείων μεταξύ οικονομικής κρίσης και πολιτιστικής παρακμής.

Η αμάθεια και η αγραμματοσύνη των πολιτικών ηγεσιών, που είναι συνέπεια της πολιτιστικής παρακμής, άνοιξε διά­πλατα την πύλη του Ρωμανού, από την οποία εισέδυσε το διε­θνές χρηματοπιστωτικό και τοκογλυφικό κεφάλαιο που λεη­λατεί τη χώρα και αποσυνθέτει συστηματικά τον κοινωνικό ιστό του λαού μας.

Αμαθείς και αγοραίοι χρεωκόποι κυβέρνησαν αυτή τη χώρα τα τελευταία σαράντα χρόνια και ευθύνονται στο ακέραιο για την εμφάνιση πρωτοφανών μορφών παθογένειας της ελληνι­κής κοινωνίας. Μορφών παθογένειας, που Θα ήταν αδύνατο να πάρουν την έκταση που πήραν, αν είχαν λειτουργήσει ανα­χώματα όπως ο πολιτισμός, η παράδοση, η γλώσσα, η συνεί­δηση εθνικής ταυτότητας και συμφέροντος. Το ότι δεν λειτούρ­γησαν οφείλεται στην ανεπάρκεια της άλλης μεγάλης κατηγο­ρίας ηγεσιών - των καλούμενων πνευματικών και των Μ.Μ.Ε.

Μια γενικευμένη αντίληψη ασυδοσίας και επιτρεπτικότητας, που καλλιέργησαν αυτές οι ηγεσίες προλείανε το πεδίο για τη σχετικοποίηση της έννοιας της διαφθοράς στην αντίληψη του μέσου ανθρώπου, δηλαδή σε τελευταία ανάλυση υπονόμευσε το ηθικό ανοσοποιητικό του σύστημα.

Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η απαξίωση της Ιστορίας. Ανιστόρητοι «ιστορικοί» επιδόθηκαν συστηματικά στην αποδόμηση της ελληνικής Ιστορίας, ιδιαίτερα της νεότε­ρης, από την επανάσταση του 1821 μέχρι σήμερα. Άλλοι του λεγάμενου «κοσμοπολίτικου» κυκλώματος έκαναν ό,τι μπο­ρούσαν για να «αποδείξουν» ότι Βλάχοι, Αρβανίτες, Πομάκοι και Σαρακατσάνοι δεν είναι 'Ελληνες, αλλά ιδιαίτερες «εθνότη­τες», ενώ μία τρίτη κατηγορία, οι Δυτικοφρενείς, διακήρυξαν ότι δεν υπάρχει ελληνική ετερότητα, αλλά ότι ο σημερινός ελ­ληνικός λαός είναι ένα ακαθόριστο υποπροϊόν της Δυτικής κουλτούρας.

Ακριβώς γι' αυτό στη μεταδικτατορική Ελλάδα λειτούργησε η αποτελεσματικότερη ίσως παγκοσμιοποιητική πέμπτη φά­λαγγα, που ενστερνίζεται τα «ιδεώδη» της παγκοσμιοποίησης: υπέρβαση της έννοιας του έθνους, πολιτισμική ισοπέδωση, γλωσσική εξομοίωση κ.ο.κ., ώστε να διευκολυνθεί η παγκυριαρχία του ζωογόνου και δυναμικά αναπτυξιακού χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου (το κατά πόσον είναι ζωογόνο και δυ­ναμικά αναπτυξιακό «αποδεικνύει» η σημερινή ευρωπαϊκή κρίση και η υφέρπουσα παγκόσμια κρίση!)