Υπάρχει κάπου η αριστερά; ( του José Saramago)

Διαβάζοντας κάποιος το παρακάτω κείμενο, αν δεν ήξερε ποιος το ειχε γράψει, θα νόμιζε ότι είχε γραφτεί μετά την ελληνική εμπειρία της διαφημιζόμενης ως αριστερής κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. 

Όμως, αυτό γράφτηκε στις 9 Ιουνίου του 2009 από τον José Saramago (1922-2010) και πρόκειται για το μεγαλύτερο τμήμα από το post εκείνης της ημέρας στο blog που διατηρούσε.

Και αποτελεί ένα ακόμα παράδειγμα εκείνου που έχω υποστηρίξει και άλλες φορές από αυτή εδώ τη γωνιά: ότι αυτά που έχουν πει ή έχουν γράψει τα μεγάλα μυαλά, έχουν διαχρονική αξία και είναι εν πολλοίς προφητικά έχοντας εφαρμογή σε πολλές περιπτώσεις, μη γνωρίζοντας τοπικά ή χρονικά όρια.

Πού είναι η αριστερά;

Κι άλλες φορές αναρωτήθηκα πού πάει η αριστερά, αλλά σήμερα έχω την απάντηση: κάπου εδώ τριγύρω, ταπεινωμένη, να μετρά τις μίζερες ψήφους που περισυνέλεξε. Αυτή που υπήρξε στο παρελθόν μεγάλη ελπίδα της ανθρωπότητας, ικανή να κινητοποιεί τη βούληση με μια απλή έκκληση σε ό,τι καλύτερο χαρακτηρίζει το ανθρώπινο είδος, και που δημιούργησε τελικά, με το πέρασμα του χρόνου, κοινωνικές αλλαγές αλλά και λάθη, τις δικές της εσωτερικές διαστροφές, κάθε μέρα και πιο μακριά από τις αρχικές υποσχέσεις, προσομοιάζοντας όλο και περισσότερο στους αντιπάλους και στους εχθρούς, σαν να'ταν αυτός ο μοναδικός τρόπος για να γίνει αποδεκτή, ξέπεσε σε μια απλή προσομοίωση, όπου έννοιες άλλων εποχών χρησιμοποιούνται για να δικαιολογήσουν πράξεις που οι ίδιες αυτές έννοιες είχαν πολεμήσει. 

Δημοκρατία (του Ζοζέ Σαραμάγκου)

Πριν λίγες μέρες, στις 18 Ιουνίου, έκλεισαν τέσσερα χρόνια από την ημέρα που ο Ζοζέ Σαραμάγκου, ο γνωστός μας πορτογάλος νομπελίστας έφυγε από τη ζωή, έχοντας ζήσει αρκετά για να καταφέρει να κάνει πιο πλούσιο το πνεύμα των ανθρώπων που γνώρισαν τα γραπτά του. Έγραψα "γνωστός μας" επειδή έχω αναδημοσιεύσει και άλλες φορές κείμενά του σε αυτή τη γωνιά. Για σήμερα διάλεξα να αναδημοσιεύσω ένα σύντομο κείμενό του, που είχε αναρτήσει στις 27 Αυγούστου 2009 στο blog που διατηρούσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Ένα κείμενο που, αν και αναφέρεται σε μια πτυχή της πορτογαλικής ιστορίας, μπορεί να μιλήσει στην καρδιά και στο δημοκρατικό φρόνημα κάθε πολίτη στον κόσμο που εξακολουθεί να πιστεύει πως, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες πολλών κυβερνήσεων να τη δυσφημίσουν (με τη γερμανική και την ελληνική να πρωτοστατούν), η Δημοκρατία παραμένει το μόνο πολίτευμα, στα πλαίσια του οποίου μπορούν οι πολίτες - αν μη τι άλλο - να ζήσουν κάτω από ανθρώπινες συνθήκες. Και, παίρνοντας έναυσμα από το παρακάτω κείμενο τού νομπελίστα, επεκτείνοντας αυτή τη σκέψη, να αντιληφθούμε ότι οι απλοί πολίτες είναι αυτοί που δίνουν τη ζωή τους για την προάσπισή της και όχι εκείνοι που εκλέγονται στο όνομά της και που κάθε άλλο παρά την τιμούν και την υπηρετούν!


ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
 
Πριν από σχεδόν εκατό χρόνια, στις 5 Οκτωβρίου 1910, μια επανάσταση στην Πορτογαλία ανέτρεψε την παλιά και ετοιμόρροπη μοναρχία για να ανακηρύξει τη δημοκρατία, που, μέσα από σωστά και λάθη, υποσχέσεις και αποτυχίες, περνώντας από βάσανα και ταπεινώσεις, πενήντα σχεδόν χρόνων φασιστικής δικτατορίας, επιβίωσε ως τις μέρες μας. Στη διάρκεια των αντιπαραθέσεων οι νεκροί, στρατιωτικοί και πολίτες, ήταν 76 και οι τραυματίες 364. Στην επανάσταση μιας μικρής χώρας τοποθετημένης στο δυτικό άκρο της Ευρώπης, πάνω στην οποία Ευρώπη είχε καθίσει η σκόνη ενός αιώνα, συνέβη κάτι που η μνήμη μου, μνήμη παλιών αναγνώσεων, συγκρότησε και δεν μπορώ να μην το ανακαλέσω. 

Ο Ζοζέ Σαραμάγκου κάνει προτάσεις για ένα καλύτερο αύριο

Για να κάνουμε ένα διάλειμα από την πολιτικολογία, η οποία άλλωστε αναμένεται να μας απασχολήσει στο μέγιστο βαθμό τις επόμενες δυο τρεις βδομάδες, επικαλέστηκα ένα κείμενο του νομπελίστα Ζοζέ Σαραμάγκου από το blog που διατηρούσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του.
Σε αυτό το κείμενο κάνει μερικές απλές προτάσεις που μπορούμε να εφαρμόσουμε όλοι μας με σκοπό να βελτιώσουμε τις συνθήκες ζωής μας και να οδηγηθούμε σε μια κοινωνία με μειωμένες αντιθέσεις μεταξύ των ανθρώπων που αποτελούν τους κατοίκους αυτού του πλανήτη.
Φαντάζουν ανεφάρμοστες; Το μέλλον όμως, δεν εξαρτάται από τις δικές μας αποφάσεις;


Το Αύριο και η χιλιετία 
(25 Μαρτίου 2009)

Σε μια συνάντηση ζητήθηκε από εμένα και άλλους συγγραφείς να χαράξουμε στόχους για τη χιλιετία. Εμένα μου φάνηκε υπερβολικά φιλόδοξο να μιλήσουμε για τη χιλιετία, γι’ αυτό προσφέρθηκα να μιλήσω μόνο για την επόμενη μέρα.

Ως προς τα οράματα του μέλλοντος, πιστεύω πως θα ήταν προτιμότερο να μας απασχολούσε αρχικά η αυριανή μέρα, οπότε υποθέτουμε πως θα είμαστε όλοι σχεδόν, ζωντανοί. Στ' αλήθεια, το μακρινό έτος 1000, σε κάθε γωνιά της Ευρώπης, οι λιγοστοί σοφοί και οι πολλοί θεολόγοι που τότε υπήρχαν, αν είχαν βαλθεί να μαντέψουν πώς θα ήταν ο κόσμος μετά από χίλια χρόνια, είμαι σίγουρος πως θα έπεφταν έξω σε όλα. Ωστόσο πιστεύω πως υπάρχει κάτι που θα το έβρισκαν: ότι δεν υπάρχει καμία θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στο μπερδεμένο ανθρώπινο ον του σήμερα, που ούτε ξέρει, ούτε θέλει να ρωτήσει πού το πηγαίνουν, και τον τρομοκρατημένο κόσμο που εκείνο τον καιρό πίστευε πως πλησίαζε η συντέλεια του κόσμου.

Ζοζέ Σαραμάγκου: Όχι στην ανεργία

Ξεφυλλίζοντας για πολλοστή φορά το βιβλίο που περιλαμβάνει κείμενα που έγραφε ο πορτογάλος νομπελίστας Ζοζέ Σαραμάγκου (1922-2010) για το blog που διατηρούσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του, σταμάτησα σε ένα κείμενο με τίτλο "Όχι στην ανεργία". Παρόλο που γράφτηκε στην αρχή της κρίσης, (συγκεκριμένα δημοσιεύτηκε στις 10 Νοεμβρίου 2009) και αναφερόταν στο πορτογαλικό πρόβλημα,  μου φάνηκε τόσο επίκαιρο και ταιριαστό με τη σημερινή ελληνική πραγματικότητα, που θεώρησα αναγκαίο να το αναρτήσω και σε αυτό εδώ το blog.

Όχι στην ανεργία *
του Ζοζέ Σαραμάγκου

Η σοβαρότατη οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση που συνταράζει τον κόσμο μας φέρνει την αγωνιώδη αίσθηση πως φτάσαμε στο τέλος μιας εποχής χωρίς να καταφέρουμε να διακρίνουμε τι και πώς θα είναι αυτό που θα ακολου­θήσει.

Τι κάνουμε εμείς, που παρακολουθούμε, αδύναμοι, τη συνθλιπτική προέλαση των μεγάλων οικονομικών και χρη­ματοπιστωτικών ηγεμόνων, ξετρελαμένων για να κατακτή­σουν όλο και περισσότερο χρήμα, όλο και περισσότερη ε­ξουσία, με όλα τα μέσα, νόμιμα ή παράνομα, που έχουν στο χέρι τους, καθαρά ή βρόμικα, ομαλά ή εγκληματικά;

Μπορούμε να αφήσουμε την έξοδο από την κρίση στα χέρια των ειδημόνων; Δεν είναι αυτοί οι ίδιοι, οι τραπεζίτες, οι πολιτικοί ανώτατου επιπέδου παγκοσμίως, οι διευθυντές των μεγάλων πολυεθνικών, οι κερδοσκόποι, με τη συνενοχή των μέσων μαζικής ενημέρωσης, οι οποίοι, με την υπεροχή αυτού που θεωρεί τον εαυτό του κάτοχο της απόλυτης σοφίας, μας πρόσταζαν να σωπάσουμε όταν τα τελευταία τριάντα χρόνια δειλά διαμαρτυρόμασταν, λέγοντας πως δεν ξέρουμε τίποτα, και γι' αυτό μας γελοιοποιούσαν; Ήταν η εποχή της απόλυτης αυτοκρατορίας της Αγοράς, αυτής της με θράσος αυτομεταρρυθμιζόμενης και αυτορρυθμιζόμενης οντότητας που έχει επιφορτιστεί με το αμετάκλητο πεπρωμένο να προετοιμάζει και να υπερασπίζεται παντοτινά και αιώνια την προσωπική και συλλογική μας ευτυχία, παρόλο που η πραγματικότητα αναλαμβάνει να τη διαψεύδει ανά πάσα ώρα που περνά.