Οι πρώτες αναδιαρθρώσεις των ελληνικών χρεών (1832-1878)

Τώρα πια, όλοι ξέρουμε ότι η χρεοκοπία δεν είναι κάτι ασυνήθιστο. Όλα τα κράτη έχουν ή θα μπορούσαν να έχουν χρεοκοπήσει. Για τους δικούς τους λόγους τα συστημικά ΜΜΕ παρουσιάζουν την ελληνική χρεοκοπία του 2010 (αν και δεν την ονομάζουν χρεοκοπία, έτσι ώστε να μπορούν να την επισείουν ως ...επερχόμενο κίνδυνο) ως κάτι πρωτοφανές! Όμως η Ελλάδα ξεκίνησε να χρεοκοπεί πριν ακόμα γίνει κράτος.
Το παρακάτω άρθρο* παρουσιάζει τις πρώτες χρεοκοπίες της χώρας μας, κατά τα πρώτα 50 χρόνια της νεότερης ιστορίας της, μετά την απελευθέρωσή της από τον οθωμανικό ζυγό.
 
Από το 1826 έως το 2015, η Ελλάδα έχει χρεωκοπήσει 6 φορές, δηλαδή λιγότερες από τις 7 φορές της Γερμανίας (χρεωκοπίες κρατιδίων του 1807, 1812, 1813, 1814, 1850, χρεωκοπίες ομοσπονδιακού κράτους του 1932 και του 1939 με στάση πληρωμών λόγω πολέμου), με συνέπεια η νέα της χρεοκοπία το 2010 να μην αποτελεί παράδοξο φαινόμενο για τους ανθρώπους που μελετούν προσεκτικά την οικονομική εξέλιξη των διαφόρων χωρών. Κατά την διάρκεια αυτών των 190 ετών η Ελλάδα αφιερώνει συνολικά σχεδόν έναν αιώνα, αναδιαρθρώνοντας και αποπληρώνοντας τα εξωτερικά της χρέη, εφαρμόζοντας οικονομικές πολιτικές ανασυγκρότησης και αναδιοργάνωσης και εκσυγχρονίζοντας χωρίς θεαματικά αποτελέσματα το κράτος.
 

Πρώτη Αναδιάρθρωση

Η μεγάλη επανάσταση του 1821 χρηματοδοτείται από τους τραπεζίτες του Λονδίνου, χάρη στις πιέσεις που ασκούν ο Λόρδος Βύρων και το Φιλελληνικό Κομιτάτο, σε συνδυασμό με τις παρασκηνιακές ενέργειες του τότε φιλελεύθερου Υπουργού Εξωτερικών George Canning. To 1824 οι επαναστάτες δέχονται το πρώτο δάνειο των £800.000, με επιτόκιο 8,5%, το οποίο προσφέρεται στο επενδυτικό κοινό με δημόσια εγγραφή στο 59% της ονομαστικής αξίας, αφενός μεν λόγω υψηλού κινδύνου και αφετέρου για να δελεάσει τους ριψοκίνδυνους επενδυτές. Το 1825 εκδίδεται το δεύτερο ύψους £2.000.000, το οποίο προσφέρεται στο 55,5% για τους ίδιους λόγους, ενώ στους υποψήφιους αγοραστές των ελληνικών ομολόγων δίδονται εξασφαλίσεις με ενέχυρο τα έσοδα του ελληνικού κράτους και ολόκληρη την δημόσια περιουσία, όπως και υποσχέσεις για μεγάλα περαιτέρω κέρδη από τις παρακρατήσεις.

Στην Ελλάδα, οι τράπεζες προκάλεσαν την κρίση (του Éric Toussaint)

Ο γνωστός ιστορικός και πολιτικο-οικονομικός αναλυτής Éric Toussaint εκπόνησε πριν λίγες μέρες μια μελέτη με την οποία αποδεικνύει ότι η ελληνική κρίση που ξέσπασε το 2010 δεν είναι αποτέλεσμα υπέρμετρων δημόσιων δαπανών, αλλά προήλθε από τον ιδιωτικό τραπεζικό τομέα, καθώς και ότι το υποτιθέμενο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας σχεδιάστηκε για να υπηρετήσει τα συμφέροντα των ιδιωτών τραπεζιτών καθώς και των χωρών που κυριαρχούν στην ευρωζώνη.
Από αυτή τη μελέτη παραθέτω στη συνέχεια το μεγαλύτερο τμήμα από την εισαγωγή, καθώς και κάποια άλλα χαρακτηριστικά σημεία.
Να σημειώσω, ότι στην εν λόγω μελέτη περιλαμβάνονται και πολλά στοιχεία που αποδεικνύουν - σε αντίθεση με την κυριαρχούσα συστημική προπαγάνδα - ποιοι ευθύνονται για την επιβολή των μνημονίων (που οπωσδήποτε δεν είναι αυτοί που τα πληρώνουν), στοιχεία που θα παραθέσω σε επόμενο σημείωμα. 

... Για την περίοδο 1996-2008, εκ πρώτης όψεως, η εξέλιξη της ελληνικής οικονομίας μοιάζει με σαξές στόρυ! Η ενσωμάτωση της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, στη συνέχεια, στην ευρωζώνη μοιάζει να πετυχαίνει. Το ποσοστό οικονομικής ανάπτυξης είναι υψηλό, υψηλότερο από αυτό των πιο ισχυρών οικονομιών της Ευρώπης.
Στην πραγματικότητα, η φαινομενική αυτή επιτυχία έκρυβε ένα ελάττωμα, όπως συνέβη σε πολλές άλλες χώρες: όχι μόνο στην Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Κύπρο, στις δημοκρατίες της Βαλτικής, στην Σλοβενία αλλά και στο Βέλγιο, στις Κάτω Χώρες, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Αυστρία,… τις οποίες η τραπεζική κρίση επηρέασε πολύ από το 2008. Και δεν πρέπει να ξεχάσουμε την Ιταλία, την οποία η τραπεζική κρίση πρόλαβε μερικά χρόνια αργότερα από τις άλλες οικονομίες. 
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η δημιουργία της ευρωζώνης γέννησε σημαντικές χρηματο-οικονομικές ροές, ασταθείς και συχνά κερδοσκοπικές, οι οποίες κατευθύνθηκαν από τις οικονομίες του Κέντρου (Γερμανία, Γαλλία, Μπενελούξ, Αυστρία…) προς τις χώρες της περιφέρειας (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία, Σλοβενία, κλπ.). 
Οι μεγάλες ιδιωτικές τράπεζες και άλλα πιστωτικά ιδρύματα των οικονομιών του κέντρου δάνεισαν χρήματα στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα των περιφερειακών οικονομιών διότι ήταν πιο επωφελές να επενδύσουν σε αυτές τις χώρες παρά στις εθνικές αγορές των οικονομιών του κέντρου. Η ύπαρξη ενός ενιαίου νομίσματος, του ευρώ, ενθάρρυνε τις ροές αυτές διότι δεν υπήρχε πλέον κίνδυνος υποτίμησης σε περίπτωση κρίσης στις χώρες της περιφέρειας.

Αφελείς απορίες ενός απλού πολίτη

Τριγυρίζουν στο μυαλό μου (και όχι μόνο στο δικό μου) συνεχώς κάποιες αφελείς απορίες. Απαντήσεις δίνουν (ή τουλάχιστον νομίζουν πως δίνουν) κάποιοι "ειδικοί" στα ΜΜΕ, αλλά δεν καταφέρνουν να με πείσουν.

Μια απορία αφορά το χρέος. Αφού βρήκαν το χρέος ως πρόφαση για να μας φορτώσουν τα μνημόνια, ώστε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα, γιατί το χρέος αντί να μειώνεται αυξάνεται; Βέβαια, εκείνοι που έχουν αναλάβει την αντιμετώπιση του προβλήματος έχουν παραδεχτεί πολλές φορές ότι έχουν κάνει λάθη, αλλά εμείς (οι πολιτικοί μας, δηλαδή) εξακολουθούμε να ακολουθούμε τις προτάσεις τους, οι οποίες κάθε φορά επιδεινώνουν το πρόβλημα.

Μια άλλη απορία αφορά τη συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή/και στην Ευρωζώνη. Μας λένε ότι τυχόν έξοδος από κάποια από αυτές τις δύο (ή και τις δυο) σημαίνει απομόνωση και ότι θα μείνουμε χωρίς υποστήριξη από φίλους (δηλαδή τους ευρωπαίους "εταίρους" μας). Αλλά - εκτός αν έχω χάσει κάποιο επεισόδιο - δεν έχω διαπιστώσει κάποια υποστήριξη από αυτούς τους "φίλους" σε θέματα/προβλήματα που έχουν ανακύψει με τους γείτονες π.χ., όπως αυτό για τους Τσάμηδες με τους Αλβανούς, για την ονομασία με τους Σκοπιανούς και για όλα τα θέματα που θέτουν οι Τούρκοι, όπως αυτό με τη Συνθήκη της Λωζάνης.
 Και δεν θα πιάσω άλλα θέματα, όπως την επιβολή κανόνων που έβλαψαν την παραγωγή προϊόντων μας, αλλά ωφέλησαν τις δικές τους παραγωγές, εξαγωγές κλπ...

Γιατί η κυβέρνηση παίζει τα ρέστα της στο χρέος

Μια επίκαιρη πολιτική ανάλυση για τα τεκταινόμενα κάνει ο κ.Σταύρος Λυγερός στο άρθρο του που αναδημοσιεύω στη συνέχεια.

Επιθυμία για ολοκλήρωση της αξιολόγησης
Μπορεί η κυβέρνηση να καλλιεργεί στην κοινή γνώμη -προσεκτικά, είναι η αλήθεια- το δικό της αφήγημα για success story στην οικονομία, αλλά στο Μαξίμου έχουν συνείδηση πως τα πάντα θα κριθούν από την έκβαση της μάχης για την ελάφρυνση του χρέους.

Προϋπόθεση για να συζητηθεί στη συνεδρίαση του Eurogroup στις 5 Δεκεμβρίου είναι οι διαπραγματεύσεις με το κουαρτέτο να καταλήξουν τις επόμενες ημέρες σε συμφωνία. Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, η εντολή του Μαξίμου προς τους εμπλεκόμενους υπουργούς είναι να εξαντλήσουν όλα τα περιθώρια για άμβλυνση των υπέρμετρων απαιτήσεων, κυρίως του ΔΝΤ, στον τομέα των Εργασιακών, αλλά να μη διακινδυνεύσουν ναυάγιο αυτού του κύκλου των διαπραγματεύσεων. Η οδηγία του πρωθυπουργού, ότι το κουαρτέτο δεν πρέπει να φύγει από την Ελλάδα χωρίς συμφωνία, πρακτικά σημαίνει ότι η ελληνική πλευρά είναι άοπλη διαπραγματευτικά. Σύμφωνα με υψηλά ιστάμενο κυβερνητικό παράγοντα, «μας πονάει το γεγονός ότι είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε πίσω, αλλά το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από τα Εργασιακά και τα άλλα θέματα της ατζέντας. Αν δεν έχουμε συμφωνία πριν φύγουν οι θεσμοί, δεν θα μπορέσει το Euroworking Group στις 28 του Νοέμβρη να ανάψει το πράσινο φως και θα χαθεί η δυναμική που υπάρχει για να συζητηθεί η ελάφρυνση του ελληνικού χρέους στο Eurogroup στις 5 του Δεκέμβρη. Ο Σόιμπλε θα το ήθελε πολύ, αλλά είμαστε αποφασισμένοι να μη χάσουμε το τρένο».

Αναφερόμενη στις διαπραγματεύσεις για τη δεύτερη αξιολόγηση, άλλη κυβερνητική πηγή μάς είπε ότι αυτή τη φορά η κυβέρνηση είναι πολύ πιο καλά προετοιμασμένη. Στο πλαίσιο της εντολής του πρωθυπουργού να μην υπάρξουν καθυστερήσεις έγιναν από το καλοκαίρι συσκέψεις. Σε αυτές αποφασίστηκε κάθε υπουργείο να επεξεργαστεί συγκεκριμένες προτάσεις για τα θέματα της ατζέντας, ώστε να μην περιέλθει στη μειονεκτική θέση να διαπραγματεύεται αποκλειστικά στη βάση των απαιτήσεων του κουαρτέτου.

Ο Τσίπρας, το συνέδριο και το χρέος (του Σταύρου Λυγερού)

Το πρόβλημα είναι ότι διαφωνούν οι "εταίροι" μας μεταξύ τους για το θέμα ελάφρυνσης του χρέους, απόφαση δεν λαμβάνεται και η χώρα εξακολουθεί να βιώνει όλο και μεγαλύτερη ύφεση. Στο μόνο σημείο που συμφωνούν πάντα είναι στη συνέχιση επιβολής των καταδικαστικών για την πλειοψηφία των Ελλήνων σκληρών μέτρων.
Ο δε Τσίπρας κάνει το παλληκάρι μπροστά στο δικό του κοινό, αλλά όταν βρίσκεται απέναντι σε εκείνους που λαμβάνουν τις αποφάσεις που αφορούν τη χώρα μας (αφού η δημοκρατία έχει ανασταλεί στην Ελλάδα) αρχίζει τα γελάκια και τους χαριεντισμούς.
Και οι έλληνες πολίτες συνεχίζουν να ζουν το μαρτύριο της επιβίωσης, λόγω των συνεχών επιθέσεων που δέχονται από την κυβέρνηση-τοποτηρητή των δανειστών.
Αυτά που έγιναν στο συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ αφορούν τους ίδιους τους συμμετέχοντες και όχι τους πολίτες, αλλά κάποια από αυτά έδωσαν την αφορμή στον κ.Σταύρο Λυγερό να προβεί στην περιγραφή της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί ανάμεσα στη χώρα μας και τους δανειστές, την οποία αναδημοσιεύω στη συνέχεια από το Πρώτο Θέμα της Κυριακής που μας πέρασε. 

«Όπως εμείς τηρούμε τη συμφωνία αψηφώντας το κόστος, έτσι αναμένουμε και απαιτούμε να τηρηθεί και από τους εταίρους μας… Η καθυστέρηση συγκεκριμενοποίησης των απαραίτητων μέτρων για την ελάφρυνση χρέους, καθώς και της ένταξης και της Ελλάδας στην ποσοτική χαλάρωση, της χώρας που το έχει ανάγκη περισσότερο από κάθε άλλη, δεν έχει καμιά δικαιολογία… Και θέλω να το καταστήσω σαφές: Η αόριστη προτροπή: “Κάντε εσείς τα μαθήματά σας και βλέπουμε” δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Εμείς τη συμφωνία τη τηρήσαμε στο ακέραιο και θα συνεχίσουμε να την τηρούμε. Και η δεύτερη αξιολόγηση θα κλείσει στην ώρα της και θα είναι λιγότερο δύσκολη από την πρώτη. Αλλά ταυτόχρονα θα κλείσουν και τα μέτρα για την απομείωση του χρέους. Ταυτόχρονα, θα μπούμε στη ποσοτική χαλάρωση. Δεν υπάρχει θα δούμε. Ταυτόχρονα.»
Το ανωτέρω μήνυμα που ο Έλληνας πρωθυπουργού έστειλε την Παρασκευή το βράδυ προς τους Ευρωπαίους δανειστές είναι πράγματι ξεκάθαρο. Το γεγονός ότι είναι και εύλογο δεν σημαίνει πως θα εισακουστεί. Το Βερολίνο δέχεται ασφυκτικές πιέσεις από το ΔΝΤ και από την Ουάσιγκτον να συμφωνήσει σε μέτρα ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους. Παρ’ όλες τις πιέσεις, όμως, παραμένει αμετακίνητο στη θέση του ότι δεν πρόκειται να ληφθεί σχετική απόφαση πριν τις γερμανικές εκλογές του φθινοπώρου 2017.

Τι θα μπορούσε να κάνει μια ελληνική κυβέρνηση για το χρέος

Μια σύντομη ανασκόπηση της πορείας προς τη σημερινή καταστροφή της ελληνικής οικονομίας, καθώς και κάποιες εναλλακτικές κατευθυντήριες γραμμές για έξοδο από την μέγγενη του χρέους περιλαμβάνονται στο άρθρο του Ιάκωβου Ιωάννου, που αναδημοσιεύω* στη συνέχεια.

Η κυβέρνηση, έχοντας συμβιβαστεί με όλα όσα της

ζητήθηκαν, χρησιμοποιεί με μία απίστευτη μαεστρία τον αριστερό μανδύα, για να «συνετίσει» τους Έλληνες – ενώ είναι ανόητος όποιος τη συγκρίνει με αυτήν της δύστυχης Βενεζουέλας
Είναι καλά να μην ξεχνάει κανείς τα γεγονότα που μεσολάβησαν μετά το 2009, έτσι ώστε να κατανοεί πώς έφτασε στα σημερινά αδιέξοδα, πάντοτε μέσα από σκόπιμα ενδιάμεσα αδιέξοδα και συνεχώς με την πλάτη στον τοίχο, μία χώρα που δεν είχε κανέναν απολύτως λόγο να χρεοκοπήσει σε αυτόν τον απελπιστικό βαθμό – παρά τα λάθη που ασφαλώς είχε κάνει στο παρελθόν. Επιγραμματικά τα εξής:

(α) Γεγονός νούμερο ένα είναι πως το κόμμα που κέρδισε τις εκλογές το 2009 βρήκε μεγάλα ελλείμματα στον προϋπολογισμό, δεν πήρε καθόλου μέτρα (το αντίθετο μάλιστα, αφού αύξησε τις δαπάνες!), διόγκωσε σκόπιμα τα ελλείμματα, διέσυρε την Ελλάδα διεθνώς με αποτέλεσμα να απομονωθεί από τις αγορές, εκβίασε τη Γερμανία φέρνοντας το ΔΝΤ στη Ευρωζώνη, οδήγησε την Ελλάδα στη νεοσυσταθείσα Τρόικα και ψήφισε μόνο του το πρώτο μνημόνιο, χωρίς καν να επιτρέψει ένα δημοψήφισμα – με αποτέλεσμα να καταδικάσει την Ελλάδα σε θάνατο, καθώς επίσης να μεταφέρει τα χρέη της από τους ιδιώτες επενδυτές στα κράτη εταίρους της.

Αύξηση του χρέους θα φέρει ακόμη κι ο «κόφτης» του 15%

Και αυτή η κυβέρνηση φαίνεται να μην έχει διδαχτεί τίποτα από την αφερεγγυότητα των δανειστών και ιδιαίτερα των Γερμανών, τουλάχιστον - αλλά όχι μόνον - όσον αφορά στο θέμα του χρέους. Εκβιάζουν όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις προκειμένου να δεχτούν να εφαρμόσουν τα μέτρα που επιβάλλουν, μέτρα που οδηγούν σε βαθύτερη ύφεση και άρα στο με μεγαλύτερη ευκολία ξεπούλημα, λόγω ανάγκης, κάθε δημόσιου περιουσιακού στοιχείου που τους ενδιαφέρει. Το αντίτιμο που προσφέρουν είναι κυρίως ο μεγαλύτερος δανεισμός με ευρώ, ώστε να μπορούμε να ανταποκριθούμε στις υφιστάμενες δανειακές υποχρεώσεις μας, καθώς και η υπόσχεση για διευθέτηση με κάποιο τρόπο του ελληνικού χρέους. Όσον αφορά το δεύτερο αυτό ζήτημα, ο απλός λαός το λέει πολύ χαρακτηριστικά: "το δούλεμα πάει σύννεφο"! Αφού τη μια αναβάλλουν οποιαδήποτε συζήτηση (για δέσμευση ας μην έχουμε καμμιά ελπίδα) για μετά τις προηγούμενες γερμανικές εκλογές, κατόπιν για μετά τις ευρωεκλογές, στη συνέχεια για μετά την πρόσφατη αξιολόγηση, τώρα για μετά τις επόμενες γερμανικές εκλογές και σίγουρα έπεται συνέχεια. Ακόμα και ένα μικρό παιδάκι θα είχε καταλάβει ότι μας δουλεύουν. Αλλά φαίνεται πως η κυβέρνηση δεν έχει φτάσει στην παιδική, αλλά προφανώς διανύει ακόμα την βρεφική ηλικία.
Στο παρακάτω άρθρο ο Λεων.Βατικιώτης αποδεικνύει ότι ο κόφτης που επιβλήθηκε στην κυβέρνηση - λαμβανομένων υπόψη των όρων που τον συνοδεύουν - δεν πρόκειται να ωφελήσει (όχι μόνο την οικονομία, κάτι που είναι τόσο φανερό που δεν χρειάζεται την παραμικρή προσπάθεια να αποδειχτεί) αλλά ούτε και το χρέος, το οποίο, αντίθετα, αναμένεται να αυξηθεί.
Η μόνη ένστασή μου στο παρακάτω άρθρο είναι ότι βασίζεται στην πρόσφατη έκθεση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους που εκπονήθηκε από το ΔΝΤ, του οποίου οι εκθέσεις στο παρελθόν δεν έχουν δείξει ότι είναι και τόσο αξιόπιστες.

Το άρθρο:
Απανωτά είναι τα πολιτικά χαστούκια που δέχεται ο Αλέξης Τσίπρας και η κυβέρνηση στο θέμα του δημόσιου χρέους. Κοινό τους γνώρισμα η αμφισβήτηση των υποτιθέμενων ευεργετικών αποτελεσμάτων των πρόσφατων συμφωνιών της κυβέρνησης με τους Ευρωπαίους, που αποτελούν συνέχεια του Μμημονίου Τσίπρα, τα οποία η κυβέρνηση εξακολουθεί να εμφανίζει ως οριστική λύση του προβλήματος του χρέους. Η κυβέρνηση εξαφανίζει ωστόσο από το πλάνο τρεις παραμέτρους. 

Πρώτο, πως ούτε η απόφαση της 9^ης Μαΐου, ούτε η απόφαση της 24^ης Μαΐου περιλαμβάνουν δέσμευση των πιστωτών για ρύθμιση του χρέους. Εάν κι εφ’ όσον… είναι οι διατυπώσεις που επιλέγουν και κατ’ επανάληψη χρησιμοποιούν στις αποφάσεις. 
Δεύτερο, η κυβέρνηση υποτιμάει τις εξαιρετικά αρνητικές επιπτώσεις που θα επιφέρουν στο ΑΕΠ και την πραγματική οικονομία τα αντιλαϊκά μέτρα που ψηφίζει. Δεν είναι δυνατό να αφαιμάζεις από την οικονομία 8,3 δισ. ευρώ και να περιμένεις να αυξηθεί το προϊόν! 
Τρίτο, η κυβέρνηση υπερτιμάει τις ευεργετικές επιπτώσεις που θα έχουν τα μέτρα ανακούφισης που ενδέχεται να λάβουν οι Ευρωπαίοι ακόμη και στην εξυπηρέτηση του χρέους, αφήνοντας προς ώρας κι εμείς εκτός συζήτησης το ύψος του (που ως ποσοστό του ΑΕΠ δεν παύει να αποτελεί το πιο αξιόπιστο κριτήριο εξέτασής του διαχρονικά και διεθνώς).

Γκρίζες ζώνες στη συμφωνία με τους δανειστές (του Στ.Λυγερού)

Παρακολουθώντας διάφορες δηλώσεις ξένων αξιωματούχων της πλευράς των δανειστών, γίνεται ολοένα και πιο φανερό ότι τα μέτρα που συνόδεψαν την πρόσφατη αξιολόγηση ήταν το "χαλαρό" κομμάτι των απαιτήσεων των δανειστών. Το γνωστό βάρβαρο κομμάτι μέτρων (και μη ρωτήσει κανείς "πόσο πιο βάρβαρο;", γιατί η εφευρετικότητα των "εταίρων" μας δεν γνωρίζει σύνορα) μας το φυλάνε για μετά την ολοκλήρωση του βρετανικού δημοψηφίσματος.
Αυτό και άλλα πολλά (όπως π.χ. η ασυνέπεια που χαρακτηρίζει τους δανειστές) συνάγονται από την ανάλυση των τελευταίων εξελίξεων που περιέχονται στο πιο πρόσφατο άρθρο του κ. Σταύρου Λυγερού (Πρώτο Θέμα, 29-5-2016) που αναδημοσιεύω στη συνέχεια. 

«Δεν πρόκειται για συμφωνία. Πρόκειται για εκεχειρία». Το σχόλιο ανήκει σε παράγοντα της Κομισιόν και αφορά τη διελκυστίνδα ανάμεσα στην Ευρωζώνη και στο ΔΝΤ για το ελληνικό χρέος: «Το Ταμείο δεν ήθελε να αναλάβει το πολιτικό κόστος να προκαλέσει αδιέξοδο. Να εξωθήσει την Ελλάδα σε πιστωτικό γεγονός (χρεοκοπία) και να πυροδοτήσει το κλίμα στην ΕΕ ενόψει του βρετανικού δημοψηφίσματος. Γι’ αυτό και τώρα έκανε ένα βήμα πίσω. Η σύγκρουση μετατίθεται στον επόμενο γύρο και μάλιστα με δυσμενείς όρους για το Βερολίνο. Η συζήτηση για το ελληνικό χρέος θα γίνει με βάση τη μελέτη για τη βιωσιμότητά του που θα εκπονήσει το ΔΝΤ. Ο Σόιμπλε κέρδισε χρόνο, αλλά προοπτικά δεν μπορεί να ξεφύγει από την αντίφασή του: θέλει τη συμμετοχή του Ταμείου στο ελληνικό πρόγραμμα, αλλά όχι την προϋπόθεση γι’ αυτό, που είναι η ελάφρυνση του χρέους».
Προφανώς, η κυβέρνηση θα προτιμούσε να καθαρίσει ο ορίζοντας όσον αφορά την αναδιάρθρωση του χρέους. Μία τέτοια απόφαση θα ήταν ισχυρό όπλο στα χέρια του Τσίπρα για να εξισορροπήσει τη διάχυτη κοινωνική οργή από τα πρόσφατα επώδυνα μέτρα. Το παιχνίδι για το ελληνικό χρέος, όμως, παίζεται πάνω από το κεφάλι της Αθήνας. Εκτός αυτού έχει και άλλα ζόρια.

Το ΔΝΤ, το χρέος και η γλυκιά καρέκλα της εξουσίας (του Στ.Λυγερού)

Υπάρχουν μερικά αντικειμενικά δεδομένα.
Πρώτον, όσον αφορά το χρέος, οι "εταίροι" μας δεν έχουν καμιά απολύτως πρόθεση να το μειώσουν. Η σχετική κουβέντα έχει ξεκινήσει από το 2012, αλλά με διάφορες προφάσεις αναβάλλουν κάθε σχετική συζήτηση, τακτική που συνεχίζεται και τώρα.
Δεύτερον, το ΔΝΤ δείχνει να θέλει να σταματήσει τη συνέχιση του δανεισμού της χώρας μας, αλλά ταυτόχρονα να έχει λόγο στην επιβολή μέτρων. Οι "εταίροι" όμως το θέλουν μέσα στο πρόγραμμα ισοπέδωσης της οικονομίας μας, όπως ήταν μέχρι τώρα.
Τρίτον, είναι βέβαιο ότι η επιβολή μέτρων και η συνεπακόλουθη καταστροφή κάθε οικονομικής δραστηριότητας στη χώρα μας θα συνεχιστεί. Όσον τουλάχιστον δεν βρίσκεται κυβέρνηση που θα σηκώσει ανάστημα απέναντι στο βουνό των παράλογων αλλά στοχοποιημένων απαιτήσεων των δανειστών.
Το κλίμα που δημιουργείται γύρω από όλες αυτές τις διεργασίες αναλύει ο κ.Σταύρος Λυγερός  στο κείμενό του που αναδημοσιεύω στη συνέχεια.

Μετά και τη διαρροή της συνομιλίας Τόμσεν - Βελκουλέσκου, οι αντιθέσεις στους κόλπους των δανειστών έχουν τεθεί ανοιχτά πια στο τραπέζι. Η Λαγκάρντ υποχρεώθηκε να δηλώσει δημοσίως ότι το ΔΝΤ επιδιώκει αλλαγή των όρων της συμφωνίας του Ιουλίου 2015 με το επιχείρημα ότι οι αριθμοί δεν βγαίνουν.
Επίσημη αλλαγή των όρων, όμως, μπορεί να προκύψει από αναθεώρηση του 3ου μνημονίου. Απαιτούνται, δηλαδή, νέες διαπραγματεύσεις και νέα συμφωνία, η οποία θα πρέπει να εγκριθεί από τα κοινοβούλια των χωρών-μελών της Ευρωζώνης. Για προφανείς πολιτικούς λόγους, ούτε το ευρωιερατείο ούτε η Αθήνα επιθυμούν να ομολογήσουν ότι εκείνη η συμφωνία είναι ανεφάρμοστη. Πολύ περισσότερο δεν επιθυμούν να εισέλθουν σε μια τέτοια διαδικασία. Γι’ αυτό και στην πράξη το σενάριο αυτό έχει αποκλειστεί.

Όσα λέει η κυβέρνηση είναι για εσωτερική κατανάλωση

Η εμπειρία των προηγούμενων έξι μνημονιακών χρόνων θα έπρεπε να είχε διδάξει μερικά πράγματα, τόσο στα συγκυβερνώντα κόμματα όσο και στο υπόλοιπο πολιτικό σύστημα.
Πρώτον, όσον αφορά το χρέος, οι ξένοι το χρησιμοποιούν σαν πρόφαση για να υπακούουν οι ελληνικές κυβερνήσεις πιο εύκολα (πόσο πιο εύκολα;) τις εντολές τους. Αρκεί να θυμηθούμε πόσες φορές υποσχέθηκαν ότι θα το φέρουν στο τραπέζι και μετά με κάποια πρόφαση το ανέβαλλαν. Την ίδια τακτική συνεχίζουν και τώρα.
Δεύτερον, όσον αφορά τις επενδύσεις, δεν έχω καταλήξει αν οι κυβερνητικοί υπουργοί και βουλευτές θεωρούν εμάς αφελείς ή αν είναι οι ίδιοι, όταν βγαίνουν και λένε ότι, αν ακολουθήσουν όσα επιτάσσει το μνημόνιο, η χώρα θα περάσει σε ανάπτυξη και θα έλθουν επενδύσεις από το εξωτερικό. Το λένε τη στιγμή που και οι υπάρχουσες επενδύσεις στη χώρα λιγοστεύουν, είτε επειδή οι επιχειρήσεις κλείνουν είτε επειδή μεταναστεύουν. Και αυτό, φυσικά, έχει σαν αποτέλεσμα και την αύξηση της ανεργίας. Έχουν μάλιστα το θράσος κυβερνητικά στελέχη να μας λένε κατά καιρούς ότι οι στατιστικές δείχνουν ελαφρά μείωση της ανεργίας, όταν ξέρουμε ότι, εκτός από το κλείσιμο ή τη μετανάστευση των επιχειρήσεων, αυτές οι στατιστικές δεν λαμβάνουν υπόψη και τον διαρκώς αυξανόμενο αριθμό των νέων Ελλήνων που μεταναστεύουν, άρα διαγράφονται από τον αριθμό των εν Ελλάδι ανέργων!
Το Συμπέρασμα είναι ότι το πρόγραμμα δεν βγαίνει, το ξέρουμε όλοι, το παραδέχονται και κάποιοι από αυτούς που μας το επιβάλλουν, αλλά η κυβέρνηση μην έχοντας, προφανώς, άλλη πρόταση επιμένει να εφαρμόσει ένα ακόμη πιο καταστροφικό για την οικονομία μας πρόγραμμα.
Θα μπορούσα να συνεχίσω με τις αυταπάτες των ελληνικών μνημονιακών κυβερνήσεων, αλλά για την ώρα ας διαβάσουμε πώς αναλύει τα παραπάνω ο καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII K.Βεργόπουλος.

Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII

Πηγή: Θα μιλήσουμε για το παρόν; Οι ιδέες τους είναι για εσωτερική κομματική κατανάλωση http://wp.me/p3kVLZ-vq4

Υπερβολική, αλλά και αποπροσανατολιστική, η αναφορά τον τελευταίο καιρό στην βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους στο μέλλον. Ενώ, παράλληλα, παντελώς αγνοείται το πρόβλημα της κατεπείγουσας επανεκκίνησης της ελληνικής οικονομίας και της συναφούς ανάγκης για άμεση μείωση της ανεργίας στο παρόν. 
Μέχρι χθες, η ελληνική κυβέρνηση αποδεχόταν και δικαιολογούσε ατέρμονες θυσίες των εργαζομένων με διατυπωμένο στόχο την απόσπαση θετικής αξιολόγησης από τους θεσμούς, που υποτίθετο ότι θα οδηγούσε στην ελάφρυνση του μη-βιώσιμου χρέους. Ωστόσο, η κυρία Λαγκάρντ εισέπραξε τα «γαλλικά» της, όταν ισχυρίσθηκε και αυτή ότι, αφού το χρέος δεν είναι βιώσιμο, προηγείται η ελάφρυνση του, ώστε να γίνει βιώσιμο και έπεται το πρόγραμμα διάσωσης. Ότι δεν νοείται πρόγραμμα διάσωσης για εξ ορισμού μη βιώσιμο χρέος. 

Αρκεί η ελάφρυνση του χρέους;

Τα μνημονιακά χρόνια, κατά τα οποία εφαρμόζουμε τα προγράμματα που μας επιβάλλουν οι δανειστές με σκοπό τη σωτηρία - υποτίθεται - της χώρας, το χρέος, για την αντιμετώπιση του οποίου - υποτίθεται, πάλι - μπήκαμε στη μέγγενη των μνημονίων, έχει αυξηθεί σε ποσοστό επί του ΑΕΠ από 115% ή 120%, όπως το μαγείρεψαν τελικά Γεωργίου ΕΛΣΤΑΤ κλπ, σε 187% με τάση το 200%, χάρη στις ψήφους, φυσικά, των βουλευτών των εκάστοτε κυβερνητικών κομμάτων. 
Αυτή την εποχή γίνονται - προσχηματικές, κατά τη γνώμη μου - συζητήσεις για τη μείωση του χρέους, με απώτερο πάντα σκοπό - μας λένε - την προσέλκυση επενδύσεων. Είναι τραγικά αστείο να πιστεύει κανείς ότι θα έλθει ξένος επενδυτής να επενδύσει σε μια οικονομία που είναι κατεστραμμένη, και με την πολιτική που μας επιβάλλουν οι "εταίροι" μας θα συνεχίσει να καταστρέφεται, όπως μπορεί να μας διαβεβαιώσει οποιοσδήποτε πρωτοετής φοιτητής οικονομικής σχολής.
Πάντως, καθηγητής Πανεπιστημίου - ο Παν. Λιαργκόβας -  έχει γράψει το άρθρο που αναδημοσιεύω στη συνέχεια από την προχθεσινή RealNews με θέμα την ελάφρυνση του χρέους, έστω κι αν δεν συμφωνώ 100% με τις απόψεις που διατυπώνει, αυτές παρουσιάζουν οπωσδήποτε ενδιαφέρον.

ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ του κουαρτέτου και με αφορμή δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων, επανήλθε στο προσκήνιο η συζήτηση για τη ρύθμιση του χρέους της χώρας, το οποίο πλέον ανέρχεται σε περίπου 187% του ΑΕΠ (327 δισ. ευρώ). Αν και μέχρι πρόσφατα το βάρος δινόταν κυρίως στον λόγο χρέους προς ΑΕΠ, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επικεντρώνονται πλέον στις ετήσιες ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας, για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας του χρέους, θεωρώντας έτσι ότι αποτυπώνεται πιο αποτελεσματικά η δομή των πληρωμών σε βάθος χρόνου. Κατ’ αυτούς, χαμηλές ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες συνεπάγονται καλύτερη πρόσβαση στις αγορές και λιγότερο κίνδυνο για την οικονομική σταθερότητα. Μια σημαντική πτυχή για την εξυπηρέτηση του χρέους είναι οι ετήσιες αντίστοιχες δαπάνες να μην ξεπερνούν το 15% του ΑΕΠ της χώρας. Με βάση αυτό το σκεπτικό, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί προκρίνουν τη λύση της ελάφρυνσης του χρέους, δηλαδή παράταση των περιόδων αποπληρωμής και ενδεχομένως ένα νέο μορατόριουμ για την πληρωμή τόκων. 

Ένα βήμα προς τα μπρος για το δημόσιο χρέος

Κάθε προηγμένη χώρα διαθέτει πτωχευτικό δίκαιο, αλλά δεν υπάρχει αντίστοιχο πλαίσιο για τα κράτη δανειολήπτες, επισημαίνουν ο γνωστός νομπελίστας οικονομολόγος Τζόσεφ Στίγκλιτζ και ο συνεργαζόμενος ερευνητής του Πανεπιστημίου Κολούμπια, Μάρτιν Γκούζμαν. Το νομικό αυτό κενό, τονίζουν, έχει σημασία, γιατί, όπως πλέον βλέπουμε στην Ελλάδα και το Πουέρτο Ρίκο, μπορεί να ξεζουμίσει ολόκληρες οικονομίες.

Τον Σεπτέμβριο, τα Ηνωμένα Έθνη έκαναν ένα μεγάλο βήμα προς την πλήρωση του κενού, εγκρίνοντας ένα σύνολο αρχών για την αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους. Οι εννέα αρχές – ήτοι, το δικαίωμα μιας χώρας να ξεκινήσει μια αναδιάρθρωση χρέους, η ετεροδικία, η ισότιμη μεταχείριση πιστωτών, η (υπερ)πλειοψηφική αναδιάρθρωση, η διαφάνεια, η αμεροληψία, η νομιμότητα, η βιωσιμότητα, και η καλή πίστη στις διαπραγματεύσεις – αποτελούν τα βασικά στοιχεία ενός αποτελεσματικού διεθνούς κράτους δικαίου.
Η συντριπτική υποστήριξη προς τις αρχές αυτές, με 136 μέλη του ΟΗΕ να ψηφίζουν υπέρ και μόλις έξι κατά (με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες) καταδεικνύουν την έκταση της παγκόσμιας συναίνεσης επί της ανάγκης έγκαιρης επίλυσης των κρίσεων χρέους. Αλλά το επόμενο βήμα – μια διεθνής συνθήκη που θα θεσπίζει ένα παγκόσμιο σύστημα πτώχευσης στο οποίο θα δεσμεύονται όλες οι χώρες- ενδέχεται να αποδειχθεί πιο δύσκολο, γράφουν οι Στίγκλιτζ και Γκούζμαν.

Η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους (του Στ.Λυγερού)

Η συζήτηση για αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους ξεκίνησε πριν τρία-τέσσερα χρόνια και συνεχίζεται μέχρι σήμερα χωρίς να υπάρχει κάποια συγκεκριμένη δέσμευση από μέρους των δανειστών, οι οποίοι εμφανίζονται ανακόλουθοι μεταθέτοντας τη συγκεκριμένη συζήτηση κάθε φορά και για αργότερα. Πότε μετά τις γερμανικές εκλογές, πότε μετά τις ευρωεκλογές, πότε μετά τις ελληνικές εκλογές... Είναι φανερό ότι αυτή η αναβλητικότητα συμπλέει με τη γενική τιμωρητική διάθεση που επιδεικνύουν εναντίον της χώρας μας με τη βοήθεια των άβουλων (;) ελληνικών κυβερνήσεων της ιδεολογίας του μονόδρομου. Και σαν να μη φτάνουν αυτά, το ζήτημα του χρέους της χώρας μας έχει γίνει και πεδίο σύγκρουσης ΔΝΤ (Αμερικανών) και γερμανών.
Σε ποιο σημείο βρίσκεται η κατάσταση σήμερα, προσπαθεί να ξεδιαλύνει ο κ.Σταύρος Λυγερός στο κείμενο* που ακολουθεί.

Η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους έχει μετατραπεί σε θέμα τριβής ανάμεσα στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Ευρωζώνη. Με την παρότρυνση και της Ουάσινγκτον, το ΔΝΤ έχει εγκαταλείψει την παλαιότερη στάση του να συμβιβάζεται με τις απαιτήσεις των Ευρωπαίων σ’ αυτό το ζήτημα. Τώρα πλέον δηλώνει καθαρά ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο και πως σωστότερη λύση είναι το κούρεμα, επειδή θα έχει άμεσες θετικές συνέπειες για την ελληνική οικονομία, με την έννοια ότι θα διευκολύνει και την έξοδο στις αγορές και την προσέλκυση επενδύσεων.

Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες η Κριστίν Λαγκάρντ έχει απαντήσει στο επιχείρημα ότι το κούρεμα απαγορεύεται από τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Για την ακρίβεια, το ΔΝΤ έχει προτείνει την παράκαμψη του προβαλλόμενου νομικού εμποδίου με την ανάληψη των χρεών της Ελλάδας προς τις χώρες-μέλη της Ευρωζώνης από τον ESM. Προς το παρόν χωρίς να βρει ανταπόκριση. Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας Κλάους Ρέγκλινγκ, μάλιστα, είχε προ ημερών επιχειρήσει με δήλωσή του να κατεβάσει τις προσδοκίες για το μέγεθος της ελάφρυνσης. Ο Πολ Τόμσεν ξεκαθάρισε αυτές τις ημέρες από το Περού ότι χωρίς γενναία ελάφρυνση του ελληνικού χρέους το ΔΝΤ δεν πρόκειται να συμμετάσχει στο ελληνικό πρόγραμμα. Η δήλωσή του ήταν έμμεση πλην σαφής απάντηση στον πρόεδρο του Eurogroup, ο οποίος με δήλωσή του είχε, επίσης, επιχειρήσει να κατεβάσει πολύ τον πήχη των προσδοκιών. Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ επανέλαβε τη θέση που επικρατεί στο ευρωιερατείο ότι σημασία έχει το κόστος εξυπηρέτησης και όχι το χρέος ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Ανέφερε, μάλιστα, ότι η Ευρωζώνη μπορεί να συμφωνήσει το κόστος της εξυπηρέτησης να μην υπερβαίνει το 15% του ελληνικού ΑΕΠ (με τα σημερινά δεδομένα περίπου 26 δισ. ευρώ ετησίως!).

Υπάρχει οργανωμένο σχέδιο από ΕΕ και ΔΝΤ για διάλυση της Ελλάδας (συνέντευξη του Noam Chomsky)

Ο Noam Chomsky είναι από τους σύγχρονους διανοητές που χαίρουν παγκόσμιας αναγνώρισης. Έχω φιλοξενήσει και άλλες φορές συνεντεύξεις του, στις οποίες μιλάει για την Ελλάδα, αφού είναι φανερό πως παρακολουθεί με ενδιαφέρον τα τεκταινόμενα στη χώρα μας.
Στην πλέον πρόσφατη συνέντευξή του, που αναδημοσιεύω πιο κάτω, αναφέρεται στα προβλήματα που έχουν δημιουργήσει στην οικονομία και την κοινωνία μας τα μνημόνια και τολμώ να πω ότι είναι στο ίδιο μήκος κύματος με τα άρθρα που επιλέγω για αναδημοσίευση στο blog.

Θα ήθελα να σταθώ σε δυο σημεία.
Αν διαβάσετε την αναφορά του στο εναλλακτικό σχέδιο Βαρουφάκη και στο αποτέλεσμα που έβγαλε η Επιτροπή Αλήθειας για το Χρέος, θα αντιληφθείτε για ποιο λόγο το εγχώριο ολιγαρχικό σύστημα συνεπικουρούμενο από εκείνο των "δανειστών" προσπάθησε (και σε μεγάλο βαθμό τα κατάφερε, τουλάχιστον στα μάτια πολλών συμπολιτών μας) να αποδομήσει και τον Γ.Βαρουφάκη και τη Ζ.Κωνσταντοπούλου - στηριζόμενο σε ιδιόμορφα χαρακτηριστικά του χαρακτήρα τους, που όμως ελάχιστη σχέση είχαν με τα αποτελέσματα της δουλειάς τους. Να διευκρινίσω ότι θετικά κρίνω τον Γ.Βαρουφάκη ως οικονομολόγο και όχι ως πολιτικό και τη Ζ.Κωνσταντοπούλου ως πρόεδρο των επιτροπών για το χρέος και τις πολεμικές επανορθώσεις.

Διαβάζοντας ένα άλλο σημείο της παρακάτω συνέντευξης, στο οποίο ο αμερικανός διανοητής αναφέρεται στα καταστροφικά για τους Έλληνες αποτελέσματα των μνημονίων και τη μεγάλη πιθανότητα να αναγκαστεί να μεταναστεύσει το 1/5 περίπου των συμπολιτών μας, αναζητώντας δουλειά σε άλλες χώρες, μου ήλθε στο νου η εικόνα που βλέπουμε αυτές τις μέρες στους δέκτες μας με το εκ της Ασίας ορμώμενο μεταναστευτικό κύμα και την πιθανότητα σε πολύ λίγα χρόνια να είναι οι συμπατριώτες μας εκείνοι που θα προσπαθούν να περάσουν σύνορα χωρών στην προσπάθειά τους να βρουν μια καλύτερη τύχη.

Ας διαβάσουμε όμως τη συνέντευξη του Noam Chomsky, τον οποίον απορώ πως δεν έχει προσπαθήσει να αποδομήσει και αυτόν το διεθνές τραπεζικό/οικονομικό σύστημα, εφόσον με τα λόγια του και τα γραπτά του ξεσκεπάζει διαρκώς τις μεθοδεύσεις του.

• Ποια είναι η αποτίμησή σας για τη συμφωνία ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και τους δανειστές;

Μοιάζει σαν η Ελλάδα να παραδόθηκε έπειτα από μια στρατιωτική επέμβαση, η οποία έχει στόχο τα εδάφη σας, τα «ασημικά» σας, αλλά και τον δημόσιο τομέα. Το δίλημμα ήταν «παραδοθείτε τώρα, διότι αργότερα θα είναι χειρότερα». Έτσι, ο Τσίπρας παραδόθηκε ολοκληρωτικά.
Όμως δεν έπρεπε να το κάνει αυτό. Πίστευε ότι θα ήταν πολύ δύσκολο να εγκαταλείψει το ευρώ. Ωστόσο, όπως του έλεγαν ο Βαρουφάκης και ο Αμερικανός σύμβουλός του, Τζέιμς Γκαλμπρέιθ, δεν ήταν τόσο δύσκολο να βγείτε από το ευρώ. Θα υπήρχε μια μεταβατική περίοδος, στη διάρκεια της οποίας η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να αναλάβει τον έλεγχο των τραπεζών που θα κατέρρεαν. Η ανάληψη αυτού του ελέγχου δεν είναι καθόλου κακή ιδέα.
Εάν η κυβέρνηση το είχε κάνει και τις είχε εθνικοποιήσει, τότε θα είχε εξασφαλίσει τα μέσα πληρωμής κατά τη διάρκεια μετάβασης και έτσι θα έσωζε τον δημόσιο τομέα, τις συντάξεις και την περιουσία της χώρας. Επρεπε να πει στους δανειστές, «εάν δεν καταλήξουμε σε συμφωνία, θα αποκηρύξουμε το χρέος προς το ΔΝΤ, την ΕΚΤ και την τρόικα».

Όφελος πάνω από € 100 δισ. αποκόμισε η Γερμανία από την ελληνική κρίση

Είναι φανερό ότι το οικονομικό περιβάλλον είναι τόσο σύνθετο, που δεν είναι δυνατό να υπολογιστούν τα οφέλη ή οι ζημιές από μια οικονομική κρίση με "μπακαλίστικο" τρόπο. Δηλαδή τόσα δώσαμε (ή πήραμε) τόσος ήταν ο τόκος, άρα τόσο ήταν το κέρδος ή η ζημιά. Η οικονομία μιας χώρας εκτείνεται σε πολλά επίπεδα και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες (ακόμα και από δηλώσεις πολιτικών προσώπων), ώστε χρειάζεται μια προσεκτική επιστημονική μελέτη για να μπορέσουμε να αντιληφθούμε τα αποτελέσματα μιας κατάστασης, όπως είναι μια οικονομική κρίση.

Μια τέτοια μελέτη εκπόνησε το γερμανικό ινστιτούτο οικονομικών ερευνών Halle Institute και τα συμπεράσματά του ομολογώ ότι δεν με εξέπληξαν, όπως, πιστεύω, δεν θα εκπλήξουν και κανέναν τακτικό αναγνώστη αυτής της σελίδας. Η Γερμανία κέρδισε πάνω από €100 δισ. και - φυσικά - θα συνεχίσει να κερδίζει όσο δεχόμαστε να εφαρμόζουμε τα μνημόνια που μας επιβάλλει.

Παρακάτω αναδημοσιεύω* μια περίληψη των αποτελεσμάτων αυτής της μελέτης. Οι αγγλομαθείς μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη τη μελέτη εδώ και το συμπέρασμά της εδώ. 

 

Η Γερμανία ωφελήθηκε ουσιαστικά από την ελληνική κρίση

 

Έκθεση φωτιά στα επιχειρήματα του Βερολίνου δημοσιεύει γερμανικό ινστιτούτο, το οποίο ισχυρίζεται πως ακόμη και αν η Ελλάδα δεν πλήρωνε ποτέ τα χρέη της, η Γερμανία έχει ήδη βγει κατά πολύ κερδισμένη οικονομικά από την κρίση του Νότου.  

Η συζήτηση για το χρέος στην Ευρώπη και ποιους εξυπηρετεί είναι παλιά πλέον υπόθεση και πολλοί, μετά και τις τελευταίες εξελίξεις θα τη θεωρούσαν ίσως και ανεπίκαιρη. Όταν όμως οι διαβεβαιώσεις πως η διατήρηση αυτής της ανισότητας χρέους και της οικονομικής κρίσης στο Νότο, για την μακροημέρευση του βορά αποδεικνύεται από την ίδια τη Γερμανία, το θέμα παίρνει άλλες διαστάσεις. Το Halle Institute, είναι γερμανικό ινστιτούτο οικονομικών ερευνών και σύμφωνα με έκθεσή του που έχει ημερομηνία 10 Αυγούστου 2015 "η Γερμανία επωφελήθηκε από την ελληνική κρίση". Σύμφωνα με υπολογισμούς του Ινστιτούτου Οικονομικής Έρευνας του Λάιμπνιτς (IWH), η Γερμανία έχει μπορέσει να πραγματοποιήσει εξοικονόμηση δημοσιονομικών πόρων ύψους περίπου 100 δισεκατομμυρίων ευρώ από την έναρξη της ελληνικής κρίσης το 2010, ήτοι πάνω από 3% του ΑΕΠ.
"Αντιμέτωποι με την κρίση, οι επενδυτές αναζητούν ασφαλείς επενδύσεις (μεταναστεύουν σε ασφαλή περιβάλλοντα. Κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους στην ευρωζώνη, η Γερμανία επωφελήθηκε σε εντελώς δυσανάλογο βαθμό από αυτό το φαινόμενο. Κάθε φορά που προέκυπταν άσχημα νέα από την Ελλάδα, το γερμανικό ομόλογο έπεφτε και κάθε φορά που τα νέα ήταν καλά για την Ελλάδα, το ίδιο ομόλογο ανέβαινε" σημειώνει χαρακτηριστικά η έκθεση. 

Σκοτώνοντας το ευρωπαϊκό εγχείρημα (του Paul Krugman)

O Paul Krugman, όπως ξέρουμε παρακολουθεί από κοντά την εξέλιξη της σχέσης της χώρας μας με τους ευρωπαίους "εταίρους". Δεν άργησε, λοιπόν, να αναρτήσει στη σελίδα του στους New York Times σχόλιο σχετικό με τη νέα επαχθή συμφωνία και αυτής της κυβέρνησης με τους δανειστές.


Ας υποθέσουμε ότι θεωρείτε τον Τσίπρα ανίκανο. Ας υποθέσουμε πως θέλετε να δειτε τον ΣΥΡΙΖΑ να χάνει την εξουσία. Ας υποθέσουμε ακόμα ότι καλωδέχεστε την προπτική της εκδίωξης των ενοχλητικών Ελλήνων από το ευρώ.
Ακόμα και αν όλα αυτά είναι αλήθεια, αυτή η λίστα απαιτήσεων του Eurogroup είναι τρέλα. Το hashtag ThisIsACoup (Αυτό είναι πραξικόπημα) είναι ακριβές. Αυτό ξεπερνά τα όρια του αυστηρού και γίνεται καθαρή εκδικητικότητα, ολοκληρωτική καταστροφή της εθνικής κυριαρχίας και με καμία ελπίδα για ανακούφιση.
Μπορεί κάτι να τραβήξει την Ευρώπη από το χείλος του γκρεμού; Οι φήμες θέλουν τον Μάριο Ντράγκι να προσπαθεί να επανεισάγει κάποια μετριοπάθεια, ο Ολαντ αντιστέκεται επιτέλους στο ηθικίστικο οικονομικό παιχνίδι της Γερμανίας, κάτι που τόσο εκκωφαντικά είχε αποτύχει να κάνει στο παρελθόν. Ποιος μπορεί να εμπιστευτεί ξανά τις καλές προθέσεις της Γερμανίας;

Καταστροφική η πολιτική λιτότητας (του Noam Chomsky)

Αρκετές φορές έχω φιλοξενήσει τις απόψεις του κορυφαίου εν ζωή διανοητή Noam Chomsky. Δεν θα μπορούσα να παραλείψω να αναδημοσιεύσω τις πρόσφατες δηλώσεις του στην εφημερίδα «Πολίτικα» του Βελιγραδίου, που αφορούν την αντιμετώπιση της χώρας μας από τους "εταίρους" μας.

«Αίσχος» και «επαίσχυντη φάρσα» σε βάρος του ελληνικού λαού χαρακτηρίζει ο Αμερικανός διανοητής Νόαμ Τσόμσκι τη «συμπεριφορά της τρόικας».

«Η πολιτική της λιτότητας που επιβλήθηκε στην Ελλάδα, από οικονομικής απόψεως είναι παράλογη και καταστροφική για τη χώρα. Η συμπεριφορά της τρόικας αποτελεί αίσχος. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως στόχος τους είναι να διαμηνύσουν προς πάσα κατεύθυνση ότι η αντίσταση στις βόρειες τράπεζες και στη γραφειοκρατία των Βρυξελλών δεν θα γίνει ανεκτή και πως οι επιδιώξεις για δημοκρατία και σεβασμό της λαϊκής βούλησης πρέπει να εγκαταλειφθούν», σχολιάζει ο Τσόμσκι.
Ο διανοητής επισημαίνει πως όλα αυτά «είναι μια επίδειξη δύναμης και δεν υπάρχει κανένας λόγος να συνεχιστεί αυτή η επαίσχυντη φάρσα στην οποία γαλλικές και γερμανικές τράπεζες επωφελούνται από τα δεινά του ελληνικού λαού».

Ο πραγματικός λόγος της αδιαλλαξίας των γερμανών

Πολλές αντιδράσεις των δανειστών μάς έχουν φανεί περίεργες κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, τόσο με την παρούσα κυβέρνηση όσο και με τις προηγούμενες. Αρκετοί είναι οι αναλυτές που θεωρούν ότι υπάρχουν άλλοι λόγοι για αυτή την ακαμψία τους. Μπορεί δηλαδή, να μην είναι μόνο η ατολμία, η έλλειψη αξιόλογου πολιτικού προσωπικού, αλλά ούτε οι λάθος υπολογισμοί που μας αντιμετωπίζουν τόσο άτεγκτα.
Το παρακάτω άρθρο του Μιχ.Γιαννεσκή μπορεί να εξηγήσει, ίσως, κάποιες πτυχές της αδιαλλαξίας των "εταίρων" μας.

 Ο Βόλφκανγκ Σόιμπλε και η γερμανική ηγεσία της Ευρωζώνης έχουν σοβαρούς λόγους να ανησυχούν και να διατηρούν μία αδιάλλακτη στάση στις διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα. Όμως η αποπληρωμή του ελληνικού χρέους που ανέρχεται σε 317 δισεκατομμύρια ευρώ  δεν είναι ένας από τους πιο σημαντικούς. Το ελληνικό χρέος είναι αμελητέας σημασίας, σε σύγκριση με το χρηματοπιστωτικό δυναμίτη των γερμανικών (και άλλων) τραπεζών, ο οποίος τους τελευταίους μήνες δίνει καθημερινά περισσότερα σημάδια ανάφλεξης.

Όταν ο κόμπος φθάνει στο χτένι… (του Στ.Λυγερού)

Φαίνεται ότι τελικά η μέρα που θα κριθούν σε μεγάλο βαθμό οι εξελίξεις, τόσον όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις, όσο και τη σχέση της χώρας μας με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, θα είναι η 5η Ιουνίου. Προβλέψεις, αυτή τη στιγμή, δύσκολα μπορούν να γίνουν, αφού και το μέτωπο των "δανειστών" δεν εμφανίζεται αρραγές.
Πιο κάτω παραθέτω την προσπάθεια του κ.Σταύρου Λυγερού να ξεμπερδέψει το κουβάρι των αντικρουόμενων πληροφοριών που λαμβάνουμε, τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό της χώρας.

Η προσπάθεια του πρωθυπουργού να υπερβεί τα εμπόδια στις διαπραγματεύσεις μέσω μίας άτυπης πολιτικής συμφωνίας με τη Μέρκελ και τον Ολάντ δεν έφερε το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Το ομολογεί κυβερνητική πηγή, έστω κι αν προσθέτει πως το μήνυμα που εξέπεμψε αυτή η συνάντηση θα επηρεάσει θετικά το κλίμα στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στο Brussels group.
Ο δημόσιος λόγος της ελληνικής κυβέρνησης συνεχίζει να αποπνέει αισιοδοξία, αλλά όταν κάποιος ξύσει την επιφάνεια διαπιστώνει πως μέχρι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει τίποτα οριστικό όσον αφορά την επίτευξη συμφωνίας. Οι μεγάλες διαφωνίες που αφορούν τις συντάξεις και τα εργασιακά παραμένουν. Ακόμα όμως και τα ζητήματα, στα οποία έχει επέλθει σύγκλιση, δεν πρόκειται να κλείσουν μέχρι να κλείσει ολόκληρο το πακέτο. Αυτό σημαίνει –όπως χαρακτηριστικά αναφέρει πηγή που γνωρίζει καλά το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων– ότι «συνεχίζουμε να βρισκόμαστε σε κινούμενη άμμο».

Tο διπλό μέτωπο του Τσίπρα (του Στ.Λυγερού)

Οι εξελίξεις τρέχουν μέρα με τη μέρα κι όμως μας φαίνεται ότι βρισκόμαστε συνεχώς στο ίδιο σημείο εδώ και κάποιους μήνες. Διαπραγματεύσεις γίνονται από την επομένη των εκλογών του Ιανουαρίου, η νέα κυβέρνηση έχει κάνει υποχωρήσεις κι έχει αναβάλει (;) τις περισσότερες από τις εξαγγελίες που της χάρισαν τη νίκη, αλλά οι υποχωρήσεις της δεν βρίσκουν ανταπόκριση από την πλευρά των αντιπάλων, δηλαδή των "δανειστών", οι οποίοι μετά από κάθε υποχώρησή της προβάλλουν νέες απαιτήσεις με προφανή στόχο την μη επίτευξη τελικής συμφωνίας μέχρι να στερέψουν τα δημόσια ταμεία από ρευστό και να αναγκαστεί η χώρα να παραδοθεί άνευ όρων στους ..."εταίρους".

Ο κ.Σταύρος Λυγερός στην τακτική εβδομαδιαία του ανάλυση στο "Πρώτο Θέμα" - που αναδημοσιεύω πιο κάτω - παρουσιάζει τις τελευταίες εξελίξεις, καθώς και τις προβλέψεις του για τις επόμενες κινήσεις κυβέρνησης και δανειστών.

 

Η εναλλαγή του κλίματος ήταν ομολογουμένως εντυπωσιακή. Ενώ το γνωστό non paper του Μαξίμου και τα μηνύματα για τις απαιτήσεις των δανειστών προϊδέαζαν για δραματικές εξελίξεις, το κλίμα άλλαξε αιφνιδιαστικά και η επίτευξη συμφωνίας φαίνεται περίπου σαν δεδομένη. Σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες, ρόλο καταλύτη έπαιξε ο Γιούνκερ, σε συνεννόηση με την Μέρκελ και τον Ολάντ.

Κοινοτική πηγή υπογραμμίζει τη σημασία που είχε η αλλαγή της ελληνικής διαπραγματευτικής ομάδας, η οποία και αντανακλά τη μετατόπιση του κέντρου βάρους στο οικονομικό επιτελείο από τον Βαρουφάκη στον Δραγασάκη. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η εν λόγω αλλαγή είχε τριπλή σημασία:

• Πρώτον, δημιούργησε μία εποικοδομητική ατμόσφαιρα στο Brussels group, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι για την προηγούμενη αρνητική ατμόσφαιρα έφταιγε μόνο ο Βαρουφάκης.
• Δεύτερον, με την παρέμβαση και του πρωθυπουργού άνοιξε ο δρόμος για να μπουν στο τραπέζι και ζητήματα, όπως το ασφαλιστικό και τα εργασιακά, που μέχρι τώρα η Αθήνα δήλωνε πως σ’ αυτή τη φάση δεν τα αγγίζει. Ενδεικτική η κοινή δήλωση Τσίπρα-Γιούνκερ, η οποία διευκόλυνε την υπέρβαση του εμποδίου που αντιπροσωπεύουν οι σχετικές απαιτήσεις του ΔΝΤ. Η κυβέρνηση εμφανίζεται διατεθειμένη να κάνει και άλλα βήματα πίσω, με την έννοια ότι οι κόκκινες γραμμές της έχουν γίνει –τουλάχιστον διαπραγματευτικά– περισσότερο ευέλικτες.
• Τρίτον, πρόσφερε στον Σόιμπλε και στον σκληρό πυρήνα του Eurogroup μία νίκη στο επίπεδο του πολιτικού συμβολισμού.