14 Απριλίου 2026

Η αυτονομία της φιλοσοφικής έρευνας

Το έργο της φιλοσοφίας είναι η «εννοιολογική ανάλυση». Όμως, τόσο η διαφορά στον τρόπο δικαιολόγησης της στροφής του ενδιαφέροντος στην κοινή γλώσσα όσο και οι διαφορετικές πρακτικές των φιλοσόφων, που επικαλούνται αυτόν τον νέο ορισμό, καταδεικνύει το γεγονός ότι και η έννοια της «εννοιολογικής ανάλυσης» είναι μάλλον ασαφής. Δημιουργείται, λοιπόν, η υποψία ότι η έννοια αυτή χρησιμοποιείται μάλλον για να αντιπαρατεθεί με κάτι παρά για να ορίσει θετικά τη φιλοσοφική έρευνα. Και, συγκεκριμένα, ο όρος επιστρατεύεται προκειμένου να υπογραμμίσει έναν σαφή διαχωρισμό μεταξύ φιλοσοφικής και επιστημονικής έρευνας.

Η ταύτιση της φιλοσοφίας με την ανάλυση των καθημερινών μας γλωσσικών χρήσεων αποτελεί μια απόπειρα να επαναπροσδιοριστεί η φιλοσοφία, να της αποδοθούν σαφείς μέθοδοι έρευνας. Πίσω από την προσπάθεια επαναορισμού του έργου και των σκοπών της φιλοσοφίας, όμως, διαφαίνεται και ένα άγχος «διάσωσης» της φιλοσοφίας ως κλάδου. Τόσο ο Austin όσο και ο Wittgenstein, πίσω από τα αρνητικά τους σχόλια για την παλαιότερη φιλοσοφία, κρύβουν την ελπίδα της διάσωσης της αυτονομίας της φιλοσοφίας ως εννοιολογικής έρευνας.

Σε μεγάλο βαθμό, το αίτημα αυτό για τη διάσωση της φιλοσοφίας ως αυτόνομου κλάδου προκύπτει ακριβώς μέσα από μια υπόρρητη, εν πολλοίς, σύγκριση της φιλοσοφίας με την επιστήμη. Η φιλοσοφία πρέπει να ανακτήσει το χαμένο της κύρος — το κύρος που τώρα έχει η επιστήμη. Οι φιλόσοφοι πρέπει να συμφωνήσουν — όπως συμφωνούν και οι επιστήμονες. Τα παραδοσιακά φιλοσοφικά προβλήματα είναι ψευδοπροβλήματα. Τόσοι αιώνες ενασχόλησης μαζί τους κι ακόμα δεν έχουν επιλυθεί. Η εκκίνηση, λοιπόν, αυτής της απόπειρας μετεξέλιξης της φιλοσοφίας σε κάτι νέο οφείλεται, εν πολλοίς, στο ότι αντιπαραθέτουν, ρητά ή άρρητα, τη φιλοσοφία με την επιστήμη και βρίσκουν την επιστήμη να υπερέχει.

GreekBloggers.com