Τι γίνεται με το ευρώ και την Ευρωπαϊκή Ένωση;

Ανάμεσα στα άρθρα τα σχετικά με το Brexit, διάβασα κι ένα άρθρο για το ευρώ, αποκαλυπτικό, διαφωτιστικό αλλά όχι ευνοϊκό για το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα (όχι ότι με ξάφνιασε ιδιαίτερα). Πρόκειται για ένα άρθρο που παρουσιάζει μια εικόνα που δεν έχει καμία σχέση με την εικόνα που παρουσιάζουν στη χώρα μας τα συστημικά μέσα "ενημέρωσης" (ουσιαστικά αποκοίμησης).
Αναδημοσιεύω στη συνέχεια το μεγαλύτερο μέρος του.

Πώς το ευρώ θα διαλύσει την ΕΕ

του Όθωνα Κουμαρέλλα

 

Ο Βλαδίμηρος Πούτιν προέβλεψε πρόσφατα μετά βεβαιότητος, λένε, ότι εντός μιας δεκαετίας η ΕΕ θα έχει διαλυθεί. Δεν γνωρίζω εάν είναι αλήθεια αλλά και ούτε που στηρίζει αυτή τη βεβαιότητά του ο πρόεδρος της Ρωσίας. Αυτό όμως που γνωρίζω είναι, ότι ο Πούτιν έχει απόλυτο δίκιο. Πολλοί θα αναρωτηθούν, από που αντλείται τέτοια βεβαιότητα. Η ΕΕ μέσα από δυσκολίες πάντα βρίσκει τον τρόπο της. Φυσικά! Μέχρι την οριστική της κατάρρευση!

Ο λόγος είναι ένας και μοναδικός και βρίσκεται στην ίδια της την αρχιτεκτονική. Το ευρώ και η Ευρωζώνη. Ξεκίνησε ως ο πυρήνας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ο οποίος εξελίχθηκε σε παραλυτικό μηχανισμό της ίδιας της Ένωσης.

Βεβαίως το ευρώ χρησιμοποιείται ως κοινό νόμισμα. Γι’ αυτό δημιουργήθηκε. Ως προϊόν μιας σύμβασης για να αντικατασταθούν τα νομίσματα των χωρών που συμφώνησαν, ή που εντάχθηκαν αργότερα στην Ευρωζώνη. Ενώ και οι χώρες της ΕΕ που δεν εντάχθηκαν, ουσιαστικά εξαρτώνται έμμεσα από αυτήν και τις εξελίξεις στο εσωτερικό της.

Ποιος εκδίδει το ευρώ; Ένας υπερεθνικός ανεξάρτητος οργανισμός που δημιουργήθηκε γι’ αυτόν τον σκοπό και ονομάστηκε Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Που το βρίσκει η ΕΚΤ για να το κυκλοφορήσει; Μα στο πουθενά! Ούτε μπορεί το ευρώ να αντιστοιχηθεί στην οικονομία τόσων διαφορετικών χωρών μεταξύ τους, με εντελώς διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης, μεγέθους, παραγωγικής βάσης κτλ. Γι’ αυτό έπρεπε να εξευρεθεί το μέσον που θα του έδινε αξία. Αυτό βρέθηκε και είναι το χρέος!

Το χρέος ως κινητήρια δύναμη

Ποιο είναι το βασικό μέλημα, με βάση το καταστατικό του οργανισμού αυτού (της ΕΚΤ), που απέχει πολύ από το να είναι μια πραγματική κεντρική τράπεζα; Να διατηρεί την αξία του ευρώ σταθερά υψηλή στις διεθνείς χρηματαγορές. Επιπλέον, να μην κινδυνεύσει η αξία αυτή από τον πληθωρισμό, έτσι ώστε να διασφαλίζονται τα συμφέροντα αυτών που το κατέχουν. Όσο λοιπόν αυξάνεται το χρέος, τόσο το νόμισμα σταθεροποιείται, στο βαθμό που οι οφειλέτες μπορούν αενάως να εξυπηρετούν τους τόκους των δανείων που έχουν λάβει, ή λαμβάνουν.

Συνεπώς, οι οικονομίες των χωρών και η δημοσιονομική πολιτική τους έχει τον μοναδικό αυτόν στόχο. Τη δυνατότητα μιας αέναης αποπληρωμής τόκων. Σε αυτό στοχεύουν και οι περίφημες μεταρρυθμίσεις, με την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, την υποβάθμιση του κοινωνικού κράτους, τις ιδιωτικοποιήσεις, την σταδιακή μείωση των κρατικών επενδύσεων και την αύξηση της φορολογίας. Την τελευταία δε, όταν δεν υπάρχουν αιτιολογήσεις για αύξηση της τότε εφευρίσκουν, όπως καλή ώρα η κλιματική αλλαγή!

…………

Πως παράγεται το ευρώ;

Απολύτως λογιστικά, με το "πάτημα ενός κουμπιού"! Στην πραγματικότητα το ευρώ δημιουργείται τη στιγμή της χορήγησης του δανείου στον ενδιαφερόμενο (κράτος, ή επιχείρηση), από την τράπεζα με τη λογιστική κατάθεση του ποσού του δανείου στον λογαριασμό του δανειζόμενου. Με την ΕΚΤ να επιβλέπει ώστε να διασφαλίζεται η ύπαρξη από την χορηγούσα τράπεζα του αναγκαίου και προκαθοριζόμενου (κλασματικού) αποθεματικού άλλων περιουσιακών στοιχείων σε καταθέσεις, ομόλογα, ή άλλα παράγωγα προϊόντα.

Τα χρήματα που δανείζει μια τράπεζα δεν τα έχει στο θησαυροφυλάκιό της εύκαιρα στην πρώτη ζήτηση, όπως πολύς κόσμος νομίζει. Συνεπώς το ευρώ είναι το κατ’ εξοχήν παραστατικό χρήμα (fiat money) που στερείται κάποιας έστω έμμεσης εσωτερικής αξίας. Δημιουργείται λογιστικά μέσω του δανεισμού και παράγει αποκλειστικά χρέος, από το οποίο αντλεί την αξία του.

Η διαφορά με άλλα νομίσματα που έχουν εθνικό χαρακτήρα, όπως πχ το δολάριο, το γιεν, το ρούβλι κτλ, ή και παλιότερα τη δική μας δραχμή, έγκειται στο γεγονός, ότι η αξία τους ανακλά πάντα την "ευρωστία" της εθνικής οικονομίας που αναφέρονται. Η αξία τους αυτή στηρίζεται στα περιουσιακά στοιχεία της συγκεκριμένης χώρας, στην παραγωγικότητα της οικονομίας, τις προσδοκίες ανάπτυξής της κτλ. Διαθέτει η αξία τους, δηλαδή, υλική βάση - αντίκρισμα, που το ευρώ δεν διαθέτει.

Ταυτόχρονα οι κεντρικές τράπεζες των κρατών λειτουργούν ως "δανειστές τελευταίας καταφυγής". Δηλαδή, παράγουν χρήμα ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε επί μέρους εθνικής οικονομίας, χωρίς τη διαμεσολάβηση των "αγορών" και την κερδοσκοπία από την πλευρά τους. Τουναντίον, το χρέος που δημιουργείται είναι άμεσα εξυπηρετήσιμο με την κοπή νέου χρήματος. Εξ αιτίας του γεγονότος αυτού, καμία χώρα με δικό της εθνικό νόμισμα, μη εξαρτώμενο από άλλα, δεν πτωχεύει.

Δείτε το χρέος των ΗΠΑ. Είναι πραγματικά τεράστιο. Όμως κανείς δεν σκέπτεται ότι η Αμερική μπορεί να χρεοκοπήσει. Σε τι νόμισμα αναφέρεται το χρέος αυτό; Στο δολάριο. Ποιος εκδίδει το δολάριο; Η Fed, δηλαδή η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ. Τουτέστιν οι ΗΠΑ δεν χρωστούν σε κανέναν άλλον παρά στον εαυτόν τους τον ίδιο. Δεν μπορεί να λεχθεί το ίδιο για της χώρες της Ευρωζώνης.

Οι ξένοι κάτοχοι αμερικανικών ομολόγων δεν έχουν λόγο να ανησυχούν. Οι ΗΠΑ μπορούν να τους εξοφλήσουν οποιαδήποτε στιγμή με το πάτημα ενός κουμπιού! Το ίδιο συμβαίνει και με την Ιαπωνία. Τεράστιο χρέος, κοντά στο 280% του ΑΕΠ της, αλλά σε γιέν! Κι εδώ στην μικρή Ελλάδα, επί δραχμής το 80 - 85% του δημόσιου χρέους ήταν σε δραχμές κι εξυπηρετείτο απρόσκοπτα, χωρίς τον παραμικρό κίνδυνο για τους κατόχους του. Όσον αφορά τον πληθωριστικό κίνδυνο, αυτός εξαλείφονταν μέσω του υψηλού επιτοκίου.

Μηχανισμός μεταφοράς πλούτου

Αντίθετα στο καθεστώς ευρώ, όλες οι χώρες δανείζονται για να ικανοποιούν τις ανάγκες τους από τις μεγάλες τράπεζες που συγκροτούν τις "αγορές", αυξάνοντας αενάως το χρέος τους σε νόμισμα που δεν εκδίδουν και δεν μπορούν να ελέγχουν. Ενώ οι χώρες που δεν διαθέτουν ισχυρή παραγωγική βάση, έτσι ώστε μέσω πλεονασμάτων να εξυπηρετούν την αποπληρωμή των τόκων των δανείων τους, είναι καταδικασμένες να "φυτοζωούν" σε ένα καθεστώς χρεοδουλείας.

Οδηγούνται να επιβάλλουν εξαντλητικά μέτρα λιτότητας στους λαούς τους, όπως συνέβη στην Ελλάδα με τα μνημόνια, για να μη χρεοκοπήσουν ολοκληρωτικά και χάσουν οι τράπεζες τα λεφτά τους και το ευρώ την αξία του. Βλέπουμε πως το ευρώ δεν λειτουργεί ως μέσο διευκόλυνσης των συναλλαγών. Δεν λειτουργεί ως νόμισμα με αναφορά σε ποιοτικά χαρακτηριστικά μιας πραγματικής οικονομίας, από την οποία θα αντλούσε την αξία του.

Λειτουργεί ως μηχανισμός μεταφοράς πλούτου από την βάση της πραγματικής οικονομίας, απομυζώντας την, προς τις τράπεζες, και μέσω αυτών από τις πιο αδύναμες οικονομικά χώρες προς τις πιο ισχυρές. Με τις επί μέρους κοινωνίες να γίνονται ολοένα πιο φτωχές και πιο άνισες στην κατανομή του πλούτου και με τις τράπεζες να αποτελούν πάντα την αρχή και το τέλος της αλυσίδας.

"Κουτσό άλογο" και γεωπολιτική "τρύπα"

Να γιατί η Ευρωζώνη συνολικά δεν μπορεί να ξεφύγει από την χρόνια στασιμότητα. Με ότι αυτό συνεπάγεται τόσο στο εσωτερικό της και τις φυγόκεντρες τάσεις που αναπτύσσονται (Brexit, Ιταλία, κοινωνική αναταραχή στη Γαλλία και αλλού, άνοδος ευρωσκεπτικιστών κτλ), όσο και σχετικά με τις άλλες χώρες ή ομάδες χωρών σε Αμερική και Ασία, που προηγούνται κατά πολύ σε αναπτυξιακούς ρυθμούς, με την Ευρώπη να ακολουθεί ασθμαίνουσα, ως φτωχός συγγενής.

Η Ευρωζώνη εξ αιτίας της αρχιτεκτονικής της, αποκύημα της νεοφιλελεύθερης φαντασίωσης σε συνδυασμό με τη γερμανική βουλιμία, είναι ήδη σε παρακμή, με την κοινωνική, πολιτική και εν τέλει οικονομική "ύφεση" να μην μπορεί πλέον να αποκρυβεί. Εν τέλει, συμπαρασύροντας το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθιστώντας την "κουτσό άλογο".

Μια γεωπολιτική "τρύπα", την οποία ο Πούτιν και ο Τράμπ (ακόμη και ο Ερντογάν) αντιλαμβάνονται και αναγνωρίζουν, με τον Μακρόν να προσπαθεί σαν τον πνιγμένο να πιαστεί από τα μαλλιά του. Θα καταρρεύσει παίρνοντας μαζί της στην καταστροφή και όλους όσους με απρονοησία ευελπιστούν στην μακροημέρευση της.

Ολόκληρο το άρθρο, εδώ: 
https://slpress.gr/oikonomia/pos-to-eyro-tha-dialysei-tin-ee/

Στην Ελλάδα, οι τράπεζες προκάλεσαν την κρίση (του Éric Toussaint)

Ο γνωστός ιστορικός και πολιτικο-οικονομικός αναλυτής Éric Toussaint εκπόνησε πριν λίγες μέρες μια μελέτη με την οποία αποδεικνύει ότι η ελληνική κρίση που ξέσπασε το 2010 δεν είναι αποτέλεσμα υπέρμετρων δημόσιων δαπανών, αλλά προήλθε από τον ιδιωτικό τραπεζικό τομέα, καθώς και ότι το υποτιθέμενο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας σχεδιάστηκε για να υπηρετήσει τα συμφέροντα των ιδιωτών τραπεζιτών καθώς και των χωρών που κυριαρχούν στην ευρωζώνη.
Από αυτή τη μελέτη παραθέτω στη συνέχεια το μεγαλύτερο τμήμα από την εισαγωγή, καθώς και κάποια άλλα χαρακτηριστικά σημεία.
Να σημειώσω, ότι στην εν λόγω μελέτη περιλαμβάνονται και πολλά στοιχεία που αποδεικνύουν - σε αντίθεση με την κυριαρχούσα συστημική προπαγάνδα - ποιοι ευθύνονται για την επιβολή των μνημονίων (που οπωσδήποτε δεν είναι αυτοί που τα πληρώνουν), στοιχεία που θα παραθέσω σε επόμενο σημείωμα. 

... Για την περίοδο 1996-2008, εκ πρώτης όψεως, η εξέλιξη της ελληνικής οικονομίας μοιάζει με σαξές στόρυ! Η ενσωμάτωση της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, στη συνέχεια, στην ευρωζώνη μοιάζει να πετυχαίνει. Το ποσοστό οικονομικής ανάπτυξης είναι υψηλό, υψηλότερο από αυτό των πιο ισχυρών οικονομιών της Ευρώπης.
Στην πραγματικότητα, η φαινομενική αυτή επιτυχία έκρυβε ένα ελάττωμα, όπως συνέβη σε πολλές άλλες χώρες: όχι μόνο στην Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Κύπρο, στις δημοκρατίες της Βαλτικής, στην Σλοβενία αλλά και στο Βέλγιο, στις Κάτω Χώρες, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Αυστρία,… τις οποίες η τραπεζική κρίση επηρέασε πολύ από το 2008. Και δεν πρέπει να ξεχάσουμε την Ιταλία, την οποία η τραπεζική κρίση πρόλαβε μερικά χρόνια αργότερα από τις άλλες οικονομίες. 
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η δημιουργία της ευρωζώνης γέννησε σημαντικές χρηματο-οικονομικές ροές, ασταθείς και συχνά κερδοσκοπικές, οι οποίες κατευθύνθηκαν από τις οικονομίες του Κέντρου (Γερμανία, Γαλλία, Μπενελούξ, Αυστρία…) προς τις χώρες της περιφέρειας (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία, Σλοβενία, κλπ.). 
Οι μεγάλες ιδιωτικές τράπεζες και άλλα πιστωτικά ιδρύματα των οικονομιών του κέντρου δάνεισαν χρήματα στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα των περιφερειακών οικονομιών διότι ήταν πιο επωφελές να επενδύσουν σε αυτές τις χώρες παρά στις εθνικές αγορές των οικονομιών του κέντρου. Η ύπαρξη ενός ενιαίου νομίσματος, του ευρώ, ενθάρρυνε τις ροές αυτές διότι δεν υπήρχε πλέον κίνδυνος υποτίμησης σε περίπτωση κρίσης στις χώρες της περιφέρειας.

Είναι λύση η μετάβαση σε εθνικό νόμισμα;

Ότι η κατάσταση δεν μπορεί να βελτιωθεί με τα ακολουθούμενα υφεσιακά προγράμματα το βλέπουν όλοι, ακόμα και αυτοί που εξακολουθούν να επιμένουν στη συνέχιση εφαρμογής τους. 

Μπορεί η οικονομία της χώρας μας να ανακάμψει; Η απάντηση είναι σαφώς όχι, αν συνεχιστεί η ίδια οικονομική πολιτική των μνημονίων. 

Υπάρχει εναλλακτική πρόταση; Καμία πολιτική δεν είναι μονόδρομος, κατά τη γνώμη μου.

Μια από αυτές τις προτάσεις που έρχονται επαναλαμβανόμενα στο προσκήνιο είναι η έξοδος της χώρας από την ευρωζώνη (προσωρινή ή μόνιμη) και η υιοθέτηση εθνικού νομίσματος, γεγονός που θα της επιτρέψει να ακολουθήσει δική της νομισματική/οικονομική πολιτική.

Είναι αυτή η μόνη εναλλακτική; Οπωσδήποτε όχι! Μια άλλη πρόταση θα ήταν η δυνατότητα εφαρμογής από τη χώρα μας δικής της (σε κάποιο βαθμό, έστω) οικονομικής πολιτικής. Αυτό όμως δεν φαντάζει δυνατό, αν λάβουμε υπόψη τη στάση των δανειστών απέναντί μας κατά την τελευταία επταετία.

Άλλες προτάσεις θα περιελάμβαναν ένα μείγμα εθνικής πολιτικής και "επιτροπείας", τα συστατικά του οποίου θα αποφάσιζαν από κοινού τα δυο μέρη, ως πραγματικά, όμως, ισότιμοι εταίροι.

Σε αυτό το σημείωμα θα σταθούμε στην εναλλακτική πρόταση για προσωρινή επιστροφή σε εθνικό νόμισμα και την άνευ όρων διαγραφή του δημόσιου χρέους, που επανήλθε στο προσκήνιο μετά τη συνέντευξη του διευθυντή του τμήματος Εξωτερικής Οικονομίας του γερμανικού Ινστιτούτου Ifo, Γκάμπριελ Φελμπερμάιερ στο ΑΜΠΕ στις 26 Οκτωβρίου.Στην ουσία επανέρχεται ελαφρά διαφοροποιημένη η πρόταση που έκανε ο Σόιμπλε στους "θεσμούς" και την ελληνική κυβέρνηση στις 10 Ιουλίου 2015. Παραβλέποντας προς στιγμήν τα εξόχως αρνητικά συναισθήματα που μας προκαλεί ο γερμανός υπουργός οικονομικών όταν αναφέρεται στη χώρα μας, ας δούμε τα βασικά στοιχεία της παρεμφερούς πρότασης του αυστριακού οικονομολόγου, του Φελμπερμάιερ, μιας πρότασης που απαγορεύεται να συζητηθεί δημόσια στη χώρα μας.

Ο φόβος της ρήξης πλήττει Ελλάδα και Ευρώπη (του Γ.Βαρουφάκη)

Ο Γ.Βαρουφάκης έχει επιλεγεί από το μνημονιακό σύστημα να παίξει το ρόλο του αποδιοπομπαίου τράγου. Ένας ρόλος που βολεύει τόσο την κυβέρνηση, που έχει βρει κάποιον για να δείχνει ως πηγή της διαρκούς αποτυχίας της στη διαχείριση της υφεσιακής πολιτικής που δέχτηκε να υπηρετήσει, όσο και την (αξιωματική κυρίως) αντιπολίτευση με διπλό στόχο: αφενός για να ψέγει τον Τσίπρα για την επιλογή ενός οικονομολόγου που δεν ήταν πολιτικός και αφετέρου στην προσπάθειά της να απομακρύνει το ενδεχόμενο να επανεμφανιστεί στα πολιτικά πράγματα της χώρας ένας άνθρωπος απρόβλεπτος, με ιδέες που δεν εξυπηρετούν το μνημονιακό καθεστώς.
Σε άρθρο του που δημοσιεύτηκε χθες* παραθέτει τις απόψεις του για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί σήμερα στη χώρα κάνοντας και μια αναδρομή σε δικές του ενέργειες κατά τη διάρκεια της σύντομης υπουργίας του.
Δεν θα είναι χάσιμο χρόνου να διαβάσουν αυτές τις απόψεις ακόμα και όσοι έχουν πειστεί ότι αυτός φταίει για την άσχημη οικονομική κατάσταση της χώρας.

 
Στις προγραμματικές δηλώσεις που έκανα από το βήμα της Βουλής καθώς αναλάμβανα υπουργός Οικονομικών στις αρχές του 2015 είχα πει το προφανές:

Ο λαός μάς έδωσε εντολή να διαπραγματευτούμε την απόδραση από τη χρεο-δουλοπαροικία.
Θα προσέλθουμε στις διαπραγματεύσεις με ιδιαίτερα καλή πρόθεση για συμβιβασμούς.
Ομως όποιος δεν μπορεί να διανοηθεί τη ρήξη δεν διαπραγματεύεται. Μόνο όποιος μπορεί να διανοηθεί τη ρήξη έχει ελπίδες να φέρει βιώσιμη συμφωνία άνευ ρήξης

Σύσσωμη η μνημονιακή αντιπολίτευση (Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ-Ποτάμι) έσπευσε να με εγκαλέσει: «Να δηλώσετε τώρα, άμεσα, ότι δεν θα προβείτε ποτέ σε ρήξη!» απαιτούσαν εν χορώ.
Η άρνησή μου να αποκλείσω τη ρήξη εκπορευόταν από την πεποίθηση ότι:
■ Η απόρριψη της πιθανότητας ρήξης σήμαινε διατήρηση στο διηνεκές του μη βιώσιμου χρέους
■ Η υποταγή στο μη βιώσιμο χρέος και στη λογική της τρόικας οδηγούσε την Ελλάδα στην ασταμάτητη συρρίκνωση
■ Η ασταμάτητη συρρίκνωση που εγγυώνται η υποταγή στην τρόικα και το μη βιώσιμο χρέος εν τέλει θα οδηγούσε, έτσι κι αλλιώς, την Ελλάδα εκτός ευρώ μετά από μια δεκαετία συρρίκνωσης.
Στην αρένα των «μέσων» και του πολιτικού αφηγήματος, η άρνησή μου να αποκλείσω τη ρήξη αποτέλεσε το έναυσμα για την τρόικα του εσωτερικού ώστε να λοιδορούμαι καθημερινά ως «συνωμότης της δραχμής», «πραξικοπηματίας», «ένοχος εσχάτης προδοσίας», «τζογαδόρος» κ.λπ.

Τι θα μπορούσε να κάνει μια ελληνική κυβέρνηση για το χρέος

Μια σύντομη ανασκόπηση της πορείας προς τη σημερινή καταστροφή της ελληνικής οικονομίας, καθώς και κάποιες εναλλακτικές κατευθυντήριες γραμμές για έξοδο από την μέγγενη του χρέους περιλαμβάνονται στο άρθρο του Ιάκωβου Ιωάννου, που αναδημοσιεύω* στη συνέχεια.

Η κυβέρνηση, έχοντας συμβιβαστεί με όλα όσα της

ζητήθηκαν, χρησιμοποιεί με μία απίστευτη μαεστρία τον αριστερό μανδύα, για να «συνετίσει» τους Έλληνες – ενώ είναι ανόητος όποιος τη συγκρίνει με αυτήν της δύστυχης Βενεζουέλας
Είναι καλά να μην ξεχνάει κανείς τα γεγονότα που μεσολάβησαν μετά το 2009, έτσι ώστε να κατανοεί πώς έφτασε στα σημερινά αδιέξοδα, πάντοτε μέσα από σκόπιμα ενδιάμεσα αδιέξοδα και συνεχώς με την πλάτη στον τοίχο, μία χώρα που δεν είχε κανέναν απολύτως λόγο να χρεοκοπήσει σε αυτόν τον απελπιστικό βαθμό – παρά τα λάθη που ασφαλώς είχε κάνει στο παρελθόν. Επιγραμματικά τα εξής:

(α) Γεγονός νούμερο ένα είναι πως το κόμμα που κέρδισε τις εκλογές το 2009 βρήκε μεγάλα ελλείμματα στον προϋπολογισμό, δεν πήρε καθόλου μέτρα (το αντίθετο μάλιστα, αφού αύξησε τις δαπάνες!), διόγκωσε σκόπιμα τα ελλείμματα, διέσυρε την Ελλάδα διεθνώς με αποτέλεσμα να απομονωθεί από τις αγορές, εκβίασε τη Γερμανία φέρνοντας το ΔΝΤ στη Ευρωζώνη, οδήγησε την Ελλάδα στη νεοσυσταθείσα Τρόικα και ψήφισε μόνο του το πρώτο μνημόνιο, χωρίς καν να επιτρέψει ένα δημοψήφισμα – με αποτέλεσμα να καταδικάσει την Ελλάδα σε θάνατο, καθώς επίσης να μεταφέρει τα χρέη της από τους ιδιώτες επενδυτές στα κράτη εταίρους της.

Το ΔΝΤ, το χρέος και η γλυκιά καρέκλα της εξουσίας (του Στ.Λυγερού)

Υπάρχουν μερικά αντικειμενικά δεδομένα.
Πρώτον, όσον αφορά το χρέος, οι "εταίροι" μας δεν έχουν καμιά απολύτως πρόθεση να το μειώσουν. Η σχετική κουβέντα έχει ξεκινήσει από το 2012, αλλά με διάφορες προφάσεις αναβάλλουν κάθε σχετική συζήτηση, τακτική που συνεχίζεται και τώρα.
Δεύτερον, το ΔΝΤ δείχνει να θέλει να σταματήσει τη συνέχιση του δανεισμού της χώρας μας, αλλά ταυτόχρονα να έχει λόγο στην επιβολή μέτρων. Οι "εταίροι" όμως το θέλουν μέσα στο πρόγραμμα ισοπέδωσης της οικονομίας μας, όπως ήταν μέχρι τώρα.
Τρίτον, είναι βέβαιο ότι η επιβολή μέτρων και η συνεπακόλουθη καταστροφή κάθε οικονομικής δραστηριότητας στη χώρα μας θα συνεχιστεί. Όσον τουλάχιστον δεν βρίσκεται κυβέρνηση που θα σηκώσει ανάστημα απέναντι στο βουνό των παράλογων αλλά στοχοποιημένων απαιτήσεων των δανειστών.
Το κλίμα που δημιουργείται γύρω από όλες αυτές τις διεργασίες αναλύει ο κ.Σταύρος Λυγερός  στο κείμενό του που αναδημοσιεύω στη συνέχεια.

Μετά και τη διαρροή της συνομιλίας Τόμσεν - Βελκουλέσκου, οι αντιθέσεις στους κόλπους των δανειστών έχουν τεθεί ανοιχτά πια στο τραπέζι. Η Λαγκάρντ υποχρεώθηκε να δηλώσει δημοσίως ότι το ΔΝΤ επιδιώκει αλλαγή των όρων της συμφωνίας του Ιουλίου 2015 με το επιχείρημα ότι οι αριθμοί δεν βγαίνουν.
Επίσημη αλλαγή των όρων, όμως, μπορεί να προκύψει από αναθεώρηση του 3ου μνημονίου. Απαιτούνται, δηλαδή, νέες διαπραγματεύσεις και νέα συμφωνία, η οποία θα πρέπει να εγκριθεί από τα κοινοβούλια των χωρών-μελών της Ευρωζώνης. Για προφανείς πολιτικούς λόγους, ούτε το ευρωιερατείο ούτε η Αθήνα επιθυμούν να ομολογήσουν ότι εκείνη η συμφωνία είναι ανεφάρμοστη. Πολύ περισσότερο δεν επιθυμούν να εισέλθουν σε μια τέτοια διαδικασία. Γι’ αυτό και στην πράξη το σενάριο αυτό έχει αποκλειστεί.

Αρκεί η ελάφρυνση του χρέους;

Τα μνημονιακά χρόνια, κατά τα οποία εφαρμόζουμε τα προγράμματα που μας επιβάλλουν οι δανειστές με σκοπό τη σωτηρία - υποτίθεται - της χώρας, το χρέος, για την αντιμετώπιση του οποίου - υποτίθεται, πάλι - μπήκαμε στη μέγγενη των μνημονίων, έχει αυξηθεί σε ποσοστό επί του ΑΕΠ από 115% ή 120%, όπως το μαγείρεψαν τελικά Γεωργίου ΕΛΣΤΑΤ κλπ, σε 187% με τάση το 200%, χάρη στις ψήφους, φυσικά, των βουλευτών των εκάστοτε κυβερνητικών κομμάτων. 
Αυτή την εποχή γίνονται - προσχηματικές, κατά τη γνώμη μου - συζητήσεις για τη μείωση του χρέους, με απώτερο πάντα σκοπό - μας λένε - την προσέλκυση επενδύσεων. Είναι τραγικά αστείο να πιστεύει κανείς ότι θα έλθει ξένος επενδυτής να επενδύσει σε μια οικονομία που είναι κατεστραμμένη, και με την πολιτική που μας επιβάλλουν οι "εταίροι" μας θα συνεχίσει να καταστρέφεται, όπως μπορεί να μας διαβεβαιώσει οποιοσδήποτε πρωτοετής φοιτητής οικονομικής σχολής.
Πάντως, καθηγητής Πανεπιστημίου - ο Παν. Λιαργκόβας -  έχει γράψει το άρθρο που αναδημοσιεύω στη συνέχεια από την προχθεσινή RealNews με θέμα την ελάφρυνση του χρέους, έστω κι αν δεν συμφωνώ 100% με τις απόψεις που διατυπώνει, αυτές παρουσιάζουν οπωσδήποτε ενδιαφέρον.

ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ του κουαρτέτου και με αφορμή δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων, επανήλθε στο προσκήνιο η συζήτηση για τη ρύθμιση του χρέους της χώρας, το οποίο πλέον ανέρχεται σε περίπου 187% του ΑΕΠ (327 δισ. ευρώ). Αν και μέχρι πρόσφατα το βάρος δινόταν κυρίως στον λόγο χρέους προς ΑΕΠ, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επικεντρώνονται πλέον στις ετήσιες ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας, για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας του χρέους, θεωρώντας έτσι ότι αποτυπώνεται πιο αποτελεσματικά η δομή των πληρωμών σε βάθος χρόνου. Κατ’ αυτούς, χαμηλές ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες συνεπάγονται καλύτερη πρόσβαση στις αγορές και λιγότερο κίνδυνο για την οικονομική σταθερότητα. Μια σημαντική πτυχή για την εξυπηρέτηση του χρέους είναι οι ετήσιες αντίστοιχες δαπάνες να μην ξεπερνούν το 15% του ΑΕΠ της χώρας. Με βάση αυτό το σκεπτικό, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί προκρίνουν τη λύση της ελάφρυνσης του χρέους, δηλαδή παράταση των περιόδων αποπληρωμής και ενδεχομένως ένα νέο μορατόριουμ για την πληρωμή τόκων. 

Από το «δόγμα του σοκ» στο «δόγμα του χάους»

Είναι φανερό ότι για να γίνουν αποδεκτές οι εξοντωτικές πολιτικές χωρίς σοβαρές αντιδράσεις, εφαρμόζονται στη χώρα μας συγκεκριμένες μέθοδοι, όπως το "Δόγμα Του Σοκ", μια μέθοδος που έχει δοκιμαστεί και σε άλλες χώρες (αρκετά παραδείγματα περιλαμβάνει το βιβλίο της  Naomi Klein με αυτόν τον τίτλο).

Όλα όμως συνηθίζονται και σταδιακά χάνουν τη δυνατότητα επίδρασης στους πολίτες. Έτσι, προκειμένου να παραμείνει η κοινωνία υποταγμένη, αλλά και πεπεισμένη ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος από τον μνημονιακό, γεννιέται η ανάγκη εφαρμογής μιας άλλης μεθόδου. Στην περίπτωσή μας, αυτή είναι το "δόγμα του χάους", λεπτομέρειες για το οποίο μπορούμε να βρούμε στο άρθρο του Πέτρου Ι. Μηλιαράκη* που αναδημοσιεύω στη συνέχεια. 

Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Κλάους Ρέγκλινγκ, επανήλθε και πάλι στο προσκήνιο ως αυτόκλητος εσωτερικός πολιτικός παράγοντας με δηλώσεις του στον διεθνή Τύπο, κατ’ ουσίαν απειλώντας την Ελλάδα με έλλειψη ρευστότητας. Ο Γερμανός όμως αυτός Ευρωπαίος αξιωματούχος από καμία Συνθήκη κι από κανέναν συμβατικό κανόνα έχει το δικαίωμα τέτοιας δημόσιας παρέμβασης. Και εάν ακόμη του είχε αναγνωρισθεί (που δεν του αναγνωρίζεται) μια τέτοια «αρμοδιότητα», θα προέβαινε σε κακή χρήση της και σε υπέρβαση των ακραίων ορίων!... Η πολιτική των παρεμβάσεων αυτών είναι, βεβαίως, γνωστή κι από άλλους αξιωματούχους, όπως των Γερούν Ντάισελμπλουμ, Μάριο Ντράγκι και Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.
Ο επικεφαλής του ESM, παραχωρώντας συνέντευξη στη γαλλική συντηρητική εφημερίδα Le Figaro, επεσήμανε πως «αργά ή γρήγορα θα υπάρξει πρόβλημα χρημάτων» για την Ελλάδα. Η δήλωσή του δε αυτή αφορούσε σε επανάληψη αμέσως προηγούμενης δήλωσής του, για έλλειψη ρευστότητας ακόμη και μέσα στον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους.

Ένα βήμα προς τα μπρος για το δημόσιο χρέος

Κάθε προηγμένη χώρα διαθέτει πτωχευτικό δίκαιο, αλλά δεν υπάρχει αντίστοιχο πλαίσιο για τα κράτη δανειολήπτες, επισημαίνουν ο γνωστός νομπελίστας οικονομολόγος Τζόσεφ Στίγκλιτζ και ο συνεργαζόμενος ερευνητής του Πανεπιστημίου Κολούμπια, Μάρτιν Γκούζμαν. Το νομικό αυτό κενό, τονίζουν, έχει σημασία, γιατί, όπως πλέον βλέπουμε στην Ελλάδα και το Πουέρτο Ρίκο, μπορεί να ξεζουμίσει ολόκληρες οικονομίες.

Τον Σεπτέμβριο, τα Ηνωμένα Έθνη έκαναν ένα μεγάλο βήμα προς την πλήρωση του κενού, εγκρίνοντας ένα σύνολο αρχών για την αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους. Οι εννέα αρχές – ήτοι, το δικαίωμα μιας χώρας να ξεκινήσει μια αναδιάρθρωση χρέους, η ετεροδικία, η ισότιμη μεταχείριση πιστωτών, η (υπερ)πλειοψηφική αναδιάρθρωση, η διαφάνεια, η αμεροληψία, η νομιμότητα, η βιωσιμότητα, και η καλή πίστη στις διαπραγματεύσεις – αποτελούν τα βασικά στοιχεία ενός αποτελεσματικού διεθνούς κράτους δικαίου.
Η συντριπτική υποστήριξη προς τις αρχές αυτές, με 136 μέλη του ΟΗΕ να ψηφίζουν υπέρ και μόλις έξι κατά (με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες) καταδεικνύουν την έκταση της παγκόσμιας συναίνεσης επί της ανάγκης έγκαιρης επίλυσης των κρίσεων χρέους. Αλλά το επόμενο βήμα – μια διεθνής συνθήκη που θα θεσπίζει ένα παγκόσμιο σύστημα πτώχευσης στο οποίο θα δεσμεύονται όλες οι χώρες- ενδέχεται να αποδειχθεί πιο δύσκολο, γράφουν οι Στίγκλιτζ και Γκούζμαν.

Όφελος πάνω από € 100 δισ. αποκόμισε η Γερμανία από την ελληνική κρίση

Είναι φανερό ότι το οικονομικό περιβάλλον είναι τόσο σύνθετο, που δεν είναι δυνατό να υπολογιστούν τα οφέλη ή οι ζημιές από μια οικονομική κρίση με "μπακαλίστικο" τρόπο. Δηλαδή τόσα δώσαμε (ή πήραμε) τόσος ήταν ο τόκος, άρα τόσο ήταν το κέρδος ή η ζημιά. Η οικονομία μιας χώρας εκτείνεται σε πολλά επίπεδα και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες (ακόμα και από δηλώσεις πολιτικών προσώπων), ώστε χρειάζεται μια προσεκτική επιστημονική μελέτη για να μπορέσουμε να αντιληφθούμε τα αποτελέσματα μιας κατάστασης, όπως είναι μια οικονομική κρίση.

Μια τέτοια μελέτη εκπόνησε το γερμανικό ινστιτούτο οικονομικών ερευνών Halle Institute και τα συμπεράσματά του ομολογώ ότι δεν με εξέπληξαν, όπως, πιστεύω, δεν θα εκπλήξουν και κανέναν τακτικό αναγνώστη αυτής της σελίδας. Η Γερμανία κέρδισε πάνω από €100 δισ. και - φυσικά - θα συνεχίσει να κερδίζει όσο δεχόμαστε να εφαρμόζουμε τα μνημόνια που μας επιβάλλει.

Παρακάτω αναδημοσιεύω* μια περίληψη των αποτελεσμάτων αυτής της μελέτης. Οι αγγλομαθείς μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη τη μελέτη εδώ και το συμπέρασμά της εδώ. 

 

Η Γερμανία ωφελήθηκε ουσιαστικά από την ελληνική κρίση

 

Έκθεση φωτιά στα επιχειρήματα του Βερολίνου δημοσιεύει γερμανικό ινστιτούτο, το οποίο ισχυρίζεται πως ακόμη και αν η Ελλάδα δεν πλήρωνε ποτέ τα χρέη της, η Γερμανία έχει ήδη βγει κατά πολύ κερδισμένη οικονομικά από την κρίση του Νότου.  

Η συζήτηση για το χρέος στην Ευρώπη και ποιους εξυπηρετεί είναι παλιά πλέον υπόθεση και πολλοί, μετά και τις τελευταίες εξελίξεις θα τη θεωρούσαν ίσως και ανεπίκαιρη. Όταν όμως οι διαβεβαιώσεις πως η διατήρηση αυτής της ανισότητας χρέους και της οικονομικής κρίσης στο Νότο, για την μακροημέρευση του βορά αποδεικνύεται από την ίδια τη Γερμανία, το θέμα παίρνει άλλες διαστάσεις. Το Halle Institute, είναι γερμανικό ινστιτούτο οικονομικών ερευνών και σύμφωνα με έκθεσή του που έχει ημερομηνία 10 Αυγούστου 2015 "η Γερμανία επωφελήθηκε από την ελληνική κρίση". Σύμφωνα με υπολογισμούς του Ινστιτούτου Οικονομικής Έρευνας του Λάιμπνιτς (IWH), η Γερμανία έχει μπορέσει να πραγματοποιήσει εξοικονόμηση δημοσιονομικών πόρων ύψους περίπου 100 δισεκατομμυρίων ευρώ από την έναρξη της ελληνικής κρίσης το 2010, ήτοι πάνω από 3% του ΑΕΠ.
"Αντιμέτωποι με την κρίση, οι επενδυτές αναζητούν ασφαλείς επενδύσεις (μεταναστεύουν σε ασφαλή περιβάλλοντα. Κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους στην ευρωζώνη, η Γερμανία επωφελήθηκε σε εντελώς δυσανάλογο βαθμό από αυτό το φαινόμενο. Κάθε φορά που προέκυπταν άσχημα νέα από την Ελλάδα, το γερμανικό ομόλογο έπεφτε και κάθε φορά που τα νέα ήταν καλά για την Ελλάδα, το ίδιο ομόλογο ανέβαινε" σημειώνει χαρακτηριστικά η έκθεση. 

Σκοτώνοντας το ευρωπαϊκό εγχείρημα (του Paul Krugman)

O Paul Krugman, όπως ξέρουμε παρακολουθεί από κοντά την εξέλιξη της σχέσης της χώρας μας με τους ευρωπαίους "εταίρους". Δεν άργησε, λοιπόν, να αναρτήσει στη σελίδα του στους New York Times σχόλιο σχετικό με τη νέα επαχθή συμφωνία και αυτής της κυβέρνησης με τους δανειστές.


Ας υποθέσουμε ότι θεωρείτε τον Τσίπρα ανίκανο. Ας υποθέσουμε πως θέλετε να δειτε τον ΣΥΡΙΖΑ να χάνει την εξουσία. Ας υποθέσουμε ακόμα ότι καλωδέχεστε την προπτική της εκδίωξης των ενοχλητικών Ελλήνων από το ευρώ.
Ακόμα και αν όλα αυτά είναι αλήθεια, αυτή η λίστα απαιτήσεων του Eurogroup είναι τρέλα. Το hashtag ThisIsACoup (Αυτό είναι πραξικόπημα) είναι ακριβές. Αυτό ξεπερνά τα όρια του αυστηρού και γίνεται καθαρή εκδικητικότητα, ολοκληρωτική καταστροφή της εθνικής κυριαρχίας και με καμία ελπίδα για ανακούφιση.
Μπορεί κάτι να τραβήξει την Ευρώπη από το χείλος του γκρεμού; Οι φήμες θέλουν τον Μάριο Ντράγκι να προσπαθεί να επανεισάγει κάποια μετριοπάθεια, ο Ολαντ αντιστέκεται επιτέλους στο ηθικίστικο οικονομικό παιχνίδι της Γερμανίας, κάτι που τόσο εκκωφαντικά είχε αποτύχει να κάνει στο παρελθόν. Ποιος μπορεί να εμπιστευτεί ξανά τις καλές προθέσεις της Γερμανίας;