Είναι λύση η μετάβαση σε εθνικό νόμισμα;

Ότι η κατάσταση δεν μπορεί να βελτιωθεί με τα ακολουθούμενα υφεσιακά προγράμματα το βλέπουν όλοι, ακόμα και αυτοί που εξακολουθούν να επιμένουν στη συνέχιση εφαρμογής τους. 

Μπορεί η οικονομία της χώρας μας να ανακάμψει; Η απάντηση είναι σαφώς όχι, αν συνεχιστεί η ίδια οικονομική πολιτική των μνημονίων. 

Υπάρχει εναλλακτική πρόταση; Καμία πολιτική δεν είναι μονόδρομος, κατά τη γνώμη μου.

Μια από αυτές τις προτάσεις που έρχονται επαναλαμβανόμενα στο προσκήνιο είναι η έξοδος της χώρας από την ευρωζώνη (προσωρινή ή μόνιμη) και η υιοθέτηση εθνικού νομίσματος, γεγονός που θα της επιτρέψει να ακολουθήσει δική της νομισματική/οικονομική πολιτική.

Είναι αυτή η μόνη εναλλακτική; Οπωσδήποτε όχι! Μια άλλη πρόταση θα ήταν η δυνατότητα εφαρμογής από τη χώρα μας δικής της (σε κάποιο βαθμό, έστω) οικονομικής πολιτικής. Αυτό όμως δεν φαντάζει δυνατό, αν λάβουμε υπόψη τη στάση των δανειστών απέναντί μας κατά την τελευταία επταετία.

Άλλες προτάσεις θα περιελάμβαναν ένα μείγμα εθνικής πολιτικής και "επιτροπείας", τα συστατικά του οποίου θα αποφάσιζαν από κοινού τα δυο μέρη, ως πραγματικά, όμως, ισότιμοι εταίροι.

Σε αυτό το σημείωμα θα σταθούμε στην εναλλακτική πρόταση για προσωρινή επιστροφή σε εθνικό νόμισμα και την άνευ όρων διαγραφή του δημόσιου χρέους, που επανήλθε στο προσκήνιο μετά τη συνέντευξη του διευθυντή του τμήματος Εξωτερικής Οικονομίας του γερμανικού Ινστιτούτου Ifo, Γκάμπριελ Φελμπερμάιερ στο ΑΜΠΕ στις 26 Οκτωβρίου.Στην ουσία επανέρχεται ελαφρά διαφοροποιημένη η πρόταση που έκανε ο Σόιμπλε στους "θεσμούς" και την ελληνική κυβέρνηση στις 10 Ιουλίου 2015. Παραβλέποντας προς στιγμήν τα εξόχως αρνητικά συναισθήματα που μας προκαλεί ο γερμανός υπουργός οικονομικών όταν αναφέρεται στη χώρα μας, ας δούμε τα βασικά στοιχεία της παρεμφερούς πρότασης του αυστριακού οικονομολόγου, του Φελμπερμάιερ, μιας πρότασης που απαγορεύεται να συζητηθεί δημόσια στη χώρα μας.

Ολάντ, Πούτιν, Κλίντον, Τσίπρας σε καλοκαιρινό γαϊτανάκι

Το παρακάτω κείμενο, που αφορά αποκάλυψη διαφόρων κινήσεων που έγιναν πέριξ του δημοψηφίσματος του Ιουλίου του 2015, το παραθέτω για ιστορικούς λόγους περισσότερο. Ας το έχουμε υπόψη μας, επειδή πιστεύω ότι τα αναφερόμενα σε αυτό θα "δέσουν" με άλλες αποκαλύψεις που αναπόφευκτα θα δουν το φως της δημοσιότητας λίαν προσεχώς. 
Επίσης, θα μας χρησιμεύσει για να βγάλουμε τα συμπεράσματά μας, αν συνδυάσουμε αυτές τις αποκαλύψεις με άλλα γεγονότα που συνέβησαν εκείνη την περίοδο. Ιδιαίτερα θα ήθελα να θυμίσω, ότι τα συστημικά μέσα και οι ξένοι δανειστές επαναλάμβαναν κουραστικά πριν το δημοψήφισμα (μέχρι την τελευταία στιγμή) ότι το πραγματικό ερώτημα ήταν μέσα ή έξω από το ευρώ...


Τις αντιδράσεις της ελληνικής κυβέρνησης προκάλεσαν δύο διαφορετικές πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας τις τελευταίες μέρες. Η πρώτη σχετίζεται με το βιβλίο δύο Γάλλων δημοσιογράφων της γνωστής εφημερίδας Le Monde υπό τον τίτλο «Ένας Πρόεδρος δεν πρέπει να τα λέει αυτά», το οποίο περιλαμβάνει εκμυστηρεύσεις του Φρανσουά Ολάντ προς τους συγγραφείς, και η δεύτερη σχετίζεται με αποκαλύψεις του γνωστού ιστότοπου Wikileaks.

Εκτύπωση δραχμών στη Ρωσία

Συγκεκριμένα, στο βιβλίο των δύο Γάλλων δημοσιογράφων, ο Φρανσουά Ολάντ υποστηρίζει ότι ενημερώθηκε από τον Ρώσο ομόλογό του ότι ο Αλέξης Τσίπρας συζήτησε το ενδεχόμενο να τυπώσει η Ελλάδα δραχμές στην Ρωσία. Ο Γάλλος Πρόεδρος φέρεται να εκμυστηρεύτηκε ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν του είπε ότι ο Έλληνας Πρωθυπουργός τον είχε ρωτήσει αν μπορεί να τυπώσει δραχμές στη Ρωσία.

Με βάση πάντα όσα γράφονται στο βιβλίο, ο Βλαντιμίρ Πούτιν φέρεται να προσέθεσε ότι ενημέρωσε τον Ολάντ προκειμένου να γίνει σαφές ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν αποτελεί επιθυμία της Μόσχας. Ο Ολάντ φέρεται επίσης να απαντά ότι η Ελλάδα είναι κυρίαρχη χώρα και αν έβγαινε από την ευρωζώνη και είχε ανάγκη από χαρτονομίσματα, «δεν θα σοκαριζόμουν εάν τα τύπωνε η Ρωσία, γιατί θα απαντούσε σε ένα αίτημα».

Άλλο Ευρώπη και άλλο ευρώ

Ξαφνιάστηκα όταν διάβασα αυτό το άρθρο του Θ.Μαυρίδη. Κι αυτό επειδή από τα άρθρα του και τις εμφανίσεις του στο παρελθόν τον είχα κατατάξει στους οπαδούς του "ευρώ πάση θυσία". Από το συγκεκριμένο άρθρο του όμως βγαίνει η αίσθηση ότι έχει καταλάβει πως όσο μένουμε δέσμιοι του μονόδρομου της ευρωζώνης, δεν έχουμε μέλλον ως χώρα. Βέβαια, όπως συμβαίνει σε όλα τα συστημικά μέσα, ξορκίζει το εθνικό νόμισμα. Όμως ίσως είναι καιρός να γίνει μια ουσιαστική συζήτηση για το θέμα της πορείας της χώρας εξαρτώμενης από τις αποφάσεις των "εταίρων" όσον αφορά την παροχή ρευστότητας και μιας εναλλακτικής λύσης χωρίς προκαταλήψεις. 
Όταν αρθρογράφοι σαν τον Θ.Μαυρίδη* αμφιβάλλουν για την μακροημέρευση του ευρώ, είναι καιρός να ξεκινήσει μια τέτοια συζήτηση.

 
Οι ευρωπαϊστές ταυτίζουν την Ευρώπη με το ευρώ. Δηλαδή, αν συμβεί κάτι κακό στο ενιαίο νόμισμα θα πρέπει να αποχαιρετήσουμε και την Ευρώπη. Η Ευρώπη δεν είναι η ΕΚΤ. Λατρεύω την ευρωπαϊκή ιδέα αλλά δεν καταλαβαίνω πόσο “φιλελεύθερο” είναι να ταυτίζεται κανείς με μονοπώλια και ολιγοπώλια. Το ευρώ δεν έχει ανοίξει τα σύνορα, δεν είναι φάρμακο για πάσα νόσο...
Για να μην τα βάζουμε όλα σε ένα τσουβάλι! Η Ευρώπη δεν έχει plan B σε περίπτωση αποτυχίας του ευρώ. Η Ευρώπη είναι στην πραγματικότητα ανίσχυρη να αντιμετωπίσει μία νέα οικονομική κρίση, καθώς δεν έχει ακόμη κλείσει τις πληγές από την προηγούμενη. Η Ελλάδα είναι απλά ο ασθενέστερος κρίκος στην αλυσίδα και όχι ο ιός που δήθεν απειλεί την συνοχή της. Είναι πολύ βολικό να πιστεύουν ότι η Ελλάδα είναι το πρόβλημα και η αδυναμία της να προχωρήσει τις μεταρρυθμίσεις. Αυτό είναι πρόβλημα για την ίδια την Ελλάδα. Στην πράξη, όμως, κι η Ευρώπη έχει γυρίσει εδώ και χρόνια την πλάτη στην μεταρρύθμιση και στην καινοτομία.

Η πρόταση για προσωρινή έξοδο από το ευρώ δεν είναι καινούρια

Το πυροτέχνημα που έπεσε στο τραπέζι της τελευταίας συνόδου κορυφής για προσωρινή έξοδο της χώρας μας από την ευρωζώνη, συνέχισε τις μέρες που ακολούθησαν να αναφέρεται σε δηλώσεις πολλών ευρωπαίων αξιωματούχων, κυρίως όμως γερμανών. 
Η πρόταση αυτή όμως δεν ακούστηκε για πρώτη φορά από γερμανικά χείλη. Θυμήθηκα μια συνέντευξη του καθηγητή
Χανς-Βέρνερ Ζιν, προέδρου του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών ifo του Μονάχου, που είχα διαβάσει δυο μήνες πριν τις εκλογές τού Ιανουαρίου στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ, στην οποία ο  για πολλά χρόνια σύμβουλος των γερμανικών κυβερνήσεων πρότεινε την προσωρινή έξοδο της χώρας μας από το ευρώ με δέλεαρ ένα ενδεχόμενο «κούρεμα» του χρέους της, θεωρώντας αυτή την απόφαση ως τον "ευκολότερο τρόπο για την Ελλάδα προκειμένου να βγει από αυτό το χάος", ενώ σε άλλα σημεία υπεραμύνεται, φυσικά, της αναγκαιότητας και της χρησιμότητας της πολιτικής λιτότητας.
Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη του καθηγητή Ζιν, ενός από τους κορυφαίους γερμανούς οικονομολόγους, και θα καταλάβετε πολλά σχετικά με τα σχέδια της γερμανικής ολιγαρχίας για τη χώρα μας.
(Η συνέντευξη δόθηκε στο Μιχάλη Ψύλο και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΕΠΙΚΑΙΡΑ, στο τεύχος 265 της 26/11/2014)

Καθηγητή Ζιχ, είστε ένας από τους πιο σημαντικούς οικονομολόγους της Γερμανίας αλλά κι από τους επικριτικούς σε ό,τι αφορά στη Ζώνη του Ευρώ, όπως διακρίνω και από το νέο σας βιβλίο, με τίτλο Η παγίδα του ευρώ. Το ερώτημα πολλών Ευρωπαίων είναι γιατί τη στιγμή που η Γαλλία, η Ιταλία και η ΕΚΤ ζητούν μέτρα για τη στήριξη της ανάπτυξης η Γερμανία είναι πιο διστακτική;

Αυτό που αποκαλούν ανάπτυξη στην πραγματικότητα είναι δανεισμός. Ο δανεισμός πυροδοτεί, στην καλύτερη περίπτωση, μια πυρκαγιά, υπονομεύει την ετοιμότητα της κοινωνίας να προχωρήσει σε επώδυνες μεταρρυθμίσεις και μειώνει τις προοπτικές ανάπτυξης της οικονομίας. Αποκαλώντας την πολιτική της υπερχρέωσης αναπτυξιακή πολιτική στρέφουμε παράλογα το πρόσωπό μας από την αλήθεια. Ο δανεισμός του Δημοσίου σημαίνει ότι οι αποταμιεύσεις που σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν διαθέσιμες για επενδύσεις διοχετεύονται σε δημόσια ή ιδιωτική κατανάλωση. Αυτό όμως περιορίζει την ανάπτυξη. 

Διαδικασία και επιπτώσεις από τη μετάβαση σε εθνικό νόμισμα

Η δύσκολη κατάσταση, στην οποία έχουν περιέλθει οι περισσότεροι έλληνες πολίτες, συνδυασμένη και με την πίεση που μας ασκούν οι επίμονοι δανειστές της χώρας χρησιμοποιώντας ως όπλο τους το κοινό νόμισμα, τη στρόφιγγα χορήγησης τού οποίου κατέχουν οι ίδιοι, φέρνουν και ξαναφέρνουν στο προσκήνιο την επιστροφή σε εθνικό νόμισμα με το επιχείρημα ότι με αυτόν τον τρόπο θα έχει η ελληνική κυβέρνηση τουλάχιστον τη δυνατότητα αυξομείωσης της ρευστότητας ανάλογα με τις ανάγκες της οικονομίας μας.

Δεν σηκώνει αμφισβήτηση ότι κάθε σχετική συζήτηση έχει επιχειρήματα υπέρ και κατά (έχω αναδημοσιεύσει σχετικά άρθρα εδώ). Πρόσφατα, διάβασα πάλι άρθρα που περιγράφουν την περίπτωση επιστροφής σε εθνικό νόμισμα ως καταστροφή για τη χώρα. Πρέπει όμως να έχουμε υπόψη, ότι όπως μας λένε ότι υπάρχουν συμφέροντα που επιδιώκουν την έξοδο από το ευρώ, λογικό είναι να θεωρήσουμε ότι υπάρχουν και συμφέροντα που αντιμάχονται την έξοδο από αυτό. Δεν υπάρχει πάντως αμφιβολία ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο περικλείει πολλές βλαβερές συνέπειες. Καλό είναι όπωσδήποτε, να είμαστε προετοιμασμένοι για παν ενδεχόμενο. Έτσι, από τα άρθρα στα οποία αναφέρθηκα, διάλεξα για να αναδημοσιεύσω σήμερα, εκείνο που παρουσιάζει τις διαδικασίες της μετάβασης σε εθνικό νόμισμα με πιο εμπεριστατωμένο και ρεαλιστικό τρόπο.

 Τα 10 βήματα προς τη δραχμή

Η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ δεν πρόκειται να γίνει ξαφνικά μέσα στη νύχτα. Θα συμβεί ως «ατύχημα», το οποίο, όμως, όλοι θα βλέπουν να έρχεται και θα προετοιμάζονται. Η «Κ» μίλησε με μεγάλες τράπεζες του εξωτερικού, που έχουν «τρέξει» αρκετές φορές τα σενάρια ενός Grexit έως σήμερα και τα οποία προσαρμόζουν στις νέες συνθήκες. Επίσης, συγκέντρωσε πανεπιστημιακές μελέτες που έχουν εκπονηθεί για ακαδημαϊκούς λόγους ή για λογαριασμό κρατών και κεντρικών τραπεζών.

Συγκρίνοντας τις επιπτώσεις μιας εξόδου στη δραχμή με αυτές των μνημονίων από το 2010 έως σήμερα, προκύπτουν τα εξής βασικά συμπεράσματα:
• Πρώτον, το μνημόνιο αύξησε την ανεργία στην Ελλάδα ακριβώς στο επίπεδο που είχαν προβλέψει τα σενάρια εξόδου στη δραχμή.
• Δεύτερον, η μείωση του εισοδήματος (αγοραστική δύναμη) είναι η μισή απ’ ό,τι θα είχε συμβεί με τη δραχμή.
• Τρίτον, η αβεβαιότητα, το τελευταίο διάστημα, έχει εκτινάξει τις αποδόσεις των 10ετών στα ίδια σχεδόν επίπεδα με αυτά που προβλέπονται στην περίπτωση της δραχμής. Πριν, π.χ. το φθινόπωρο, οι αποδόσεις ήταν στο μισό από εκείνες της δραχμής.

Δύο άρθρα: ένα υπέρ του ευρώ κι ένα υπέρ εθνικού νομίσματος

 Από την άκρα σιγή περάσαμε στις απανωτές συζητήσεις ανάμεσα στους υποστηρικτές του ευρώ και σε εκείνους της δραχμής. Μάλιστα, εκμεταλλευόμενα τον αυξανόμενο και στη χώρα μας ευρωσκεπτικισμό, ξεφυτρώνουν νέα κόμματα που υποστηρίζουν την έξοδο της χώρας από την ευρωζώνη.
Τι συμφέρει όμως τη χώρα μας; Η απάντηση δεν είναι εύκολη. Γι'αυτό, όπως είχα προαναγγείλει κι από το χθεσινό post, σήμερα αναδημοσιεύω δύο άρθρα, ένα που παραθέτει τα πλεονεκτήματα της παραμονής της χώρας μας στην ευρωζώνη κι ένα που θεωρεί ότι η Ελλάδα θα σωθεί μόνο αν περάσει σε εθνικό νόμισμα.
Προσωπικά, θεωρώ ότι και οι δυο απόψεις έχουν τα επιχειρήματά τους, αλλά, όπως είχα γράψει και χθες, πιστεύω ότι το πρόβλημα της χώρας μας δεν έχει να κάνει τόσο με το νόμισμα (αν και έχω καταλήξει πια κι εγώ στο συμπέρασμα ότι ήταν λάθος να μπούμε στην ευρωζώνη, τώρα όμως βρισκόμαστε μέσα), όσο στο χαμηλού επιπέδου πολιτικό προσωπικό, το οποίο συν τοις άλλοις καθοδηγείται -για λόγους που ελπίζω κάποτε να αποκαλυφθούν- από ξένα (πολιτικά και οικονομικά) κέντρα εξουσίας.
Πάντως, πιστεύω ότι στο θέμα του νομίσματος θα χρειαστεί να επανέλθουμε.

ΕΥΡΩ Ή ΔΡΑΧΜΗ... ΕΝΑ ΨΕΥΤΟΔΙΛΗΜΜΑ
(του καθηγητή Χαράλαμπου Γκότση)

Η συζήτηση για μια πιθανή αποχώρη­ση της Ελλάδας από τη Ζώνη του Ευρώ εμφα­νίζεται κάθε φορά που η χώρα αντιμετωπίζει προβλήματα σχετικά με την επίτευξη των στόχων ενός απαράδεκτου οικονομικά και κοινω­νικά προγράμματος, το οποίο προσπαθεί να θεραπεύσει παθογένειες της ελληνικής οι­κονομίας με λάθος τρόπο. Βασική επιδίωξη είναι η εξάλειψη του δίδυμου ελλείμματος δημοσιονομικού και ισοζυγίου πληρωμών, το συντομότερο δυνατό, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις απώλειες στον παραγωγικό αλλά και στον κοινωνικό ιστό της χώρας. Η οικο­νομική αρχή που θέλει το στόχο να επιτυγχά­νεται με το μικρότερο δυνατό κόστος ξεχάστηκε από τους νεοφιλελεύθερους εμπνευστές της στο βωμό μιας αμφίβολης βελτίω­σης της ανταγωνιστικότητας, ακόμη κι αν το παραγόμενο και προς διάθεση προϊόν είναι ένα υποπολλαπλάσιο του αρχικού και ωθεί στην ανεργία ακόμη ένα 20% του απασχο­λούμενου δυναμικού της χώρας.