Δημοκρατικό είναι ό,τι είναι καλό για την Ευρωζώνη και τις αγορές!

Πόσο έχουν ωφελήσει τα μνημόνια τους Έλληνες πολίτες (που - αντίθετα από πολίτες άλλων κρατών - είναι κλέφτες, τεμπέληδες, ψεύτες κι έχουν ένα σωρό άλλα ελαττώματα) και πως οι Γερμανοί είναι φίλοι μας και θέλουν το καλό μας (και να μας στρώσουν!), το έχουμε εμπεδώσει ακούγοντας ολημερίς τις "αναλύσεις" των συστημικών καναλιών. Και αρκεί, φυσικά, να μην βλέπουμε την εξέλιξη των πραγματικών οικονομικών στοιχείων της χώρας αλλά και του νοικοκυριού μας.
Δεν κάνει κακό όμως να διαβάζουμε αναλύσεις και άλλου ύφους, όπως αυτή του Θέμη Τζήμα που αναδημοσιεύω στη συνέχεια.

Η πολιτειακή κρίση στην Ιταλία δεν αποτελεί μια επανάληψη απλά της κρίσης στην Ελλάδα αλλά μια ποιοτική αναβάθμισή της. Θυμίζει πώς ο υπαρκτός νεοφιλελευθερισμός έχει «καταπιεί» τον πολιτικό φιλελευθερισμό, επιδεικνύοντας οριακά και όχι πάντα, ανοχή ακόμα και στις τυπικές εκδηλώσεις του τελευταίου. Καταδεικνύει μάλιστα, γιατί και πώς η Ευρωζώνη μετατρέπεται σε μεγεθυντικό φακό της παραπάνω συνθήκης, εντείνοντας εξαιτίας όχι των «αντί- συστημικών» αλλά των «συστημικών» της δυνάμεων τη δική της, υπαρξιακή κρίση.
Στην Ιταλία είχαμε δημοκρατικές εκλογές - με βάση τα δυτικά πρότυπα. Και πάλι με βάση τα δυτικά πρότυπα, μετά τις εκλογές είχαμε μια πρόταση κυβερνητικού συνασπισμού της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, το πρόγραμμα του οποίου για την οικονομία απείχε από τις θεωρούμενες ως ριζοσπαστικές υποσχέσεις των δύο κομμάτων αρκετά έως πολύ.
Υποσχέσεις που είχαν να κάνουν με μια μάλλον θολή Κεϋνσιανή πρόταση και οι οποίες μετεκλογικά μετετράπησαν σε ένα μείγμα οικονομικού φιλελευθερισμού, με «ολίγη» από κεϋνσιανή αναδιανομή εισοδημάτων και δειλές προσπάθειες ανάταξης της παραγωγικής δυναμικής της Ιταλίας. Στην πιο «ριζοσπαστική» του ανάγνωση και σε ό,τι αφορά την προτεινόμενη οικονομική πολιτική θα μπορούσαμε ίσως να μιλήσουμε για ένα δεξιό, σοσιαλδημοκρατικό πρόγραμμα.
Και όμως: σε μια πρωτοφανή του κίνηση, ο πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας έγραψε στα παλαιότερα των υποδημάτων του τη βούληση της πλειοψηφίας, μη δεχόμενος ευρωσκεπτικιστή υπουργό οικονομικών, ακόμα και αν ο τελευταίος έσπευσε να παράσχει –σχεδόν- όρκους πίστης στην Ευρωζώνη.

Υπάρχει Δημοκρατία στην Ευρωζώνη;

Ποιο είναι το πολίτευμα των κρατών που απαρτίζουν την Ευρωπαϊκή Ένωση;
Και - ακόμα χειρότερα - των κρατών που είναι μέλη της Ευρωζώνης;
Η απάντηση δεν είναι δύσκολη για όποιον γνωρίζει τον ορισμό και το περιεχόμενο της έννοιας Δημοκρατία. Άλλωστε το ερώτημα αυτό έχει απαντηθεί αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της δεκαετίας που διανύουμε. Και απαντήθηκε πιο εμφαντικά, από τις μετεκλογικές εξελίξεις των τελευταίων ημερών στην Ιταλία.
Δεν είναι τυχαίο ότι το ερώτημα που κυριαρχεί σε κάθε σκεπτόμενο Ευρωπαίο πολίτη είναι: "Υπάρχει νόημα στο να γίνονται εκλογές στις χώρες της Ευρωζώνης;"
Σημερινό άρθρο του κ.Σταύρου Λυγερού - απόσπασμα του οποίου αναδημοσιεύω στη συνέχεια - πιάνει το σφυγμό των εξελίξεων στην Ιταλία σε συνδυασμό με τις αντιδράσεις των Ευρωπαίων επικυρίαρχων.

...Όλα δείχνουν πως ξεκινάει η μεγαλύτερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει μέχρι τώρα το ευρώ. Προς το παρόν, οι ηγετικοί κύκλοι της ΕΕ κρατούν σχετικά χαμηλούς τόνους, αφήνοντας τον πρόεδρο Ματαρέλα να εγείρει εμπόδια. Έχουν απόλυτη συνείδηση, όμως, ότι ο συσχετισμός δυνάμεων στο ιταλικό πολιτικό σύστημα αντιπροσωπεύει μία ευθεία αμφισβήτηση της τάξης πραγμάτων που οι ίδιοι έχουν επιβάλει. Από την άλλη πλευρά, τα εργαλεία τιθάσευσης που χρησιμοποιήθηκαν στην περίπτωση της Ελλάδας δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι αρκούν για να φέρουν το ίδιο αποτέλεσμα.
Η Ιταλία είναι η τρίτη οικονομία της ΕΕ. Το δημόσιο χρέος της ανέρχεται στο 131% του ΑΕΠ, αλλά εάν προκύψει κρίση αυτό που θα μετρήσει είναι το σε απόλυτο αριθμό αστρονομικό μέγεθος: 2.256 δισ. ευρώ. Είναι κοινός τόπος στις Βρυξέλλες πως εάν τα πράγματα οδηγηθούν στα άκρα και η χώρα αποκλεισθεί από τις αγορές, κανείς μηχανισμός διάσωσης δεν μπορεί να σηκώσει τέτοιο βάρος.
Αυτό πρακτικά σημαίνει χρεοκοπία, η οποία με τη σειρά της θα καταλύσει τους θεσμούς της Ευρωζώνης και σχεδόν αναπόφευκτα θα την οδηγήσει σε διάλυση. Προφανώς, αυτό είναι το ακραίο σενάριο, από το οποίο απέχουμε πολύ. Είναι ακριβώς αυτό το σενάριο που ενδεχομένως θα λειτουργήσει αποτρεπτικά στην αταβιστική πρόθεση των σκληροπυρηνικών, ειδικά της Γερμανίας, να καταφύγουν σε κατασταλτικές μεθόδους.
Όπως προέκυπτε από τα πρώτα μηνύματα του εντολοδόχου πρωθυπουργού Κόντε, πρόθεση της κυβέρνησης που ετοίμαζε ήταν ένας συμβιβασμός κι όχι μία ρήξη με την Ευρωζώνη. Η αντιδημοκρατική παρέμβαση του προέδρου Ματαρέλα, όμως, οξύνει το κλίμα, πολύ περισσότερο που και κύκλοι του ευρωπαϊκού κατεστημένου και οι περιβόητες Αγορές, όπως προαναφέραμε, έχουν αρχίσει να υπονομεύουν τους νικητές των πρόσφατων εκλογών στην Ιταλία, πριν καν σχηματίσουν κυβέρνηση.

Ποιο είναι το τέλειο πολίτευμα κατά τον Αριστοτέλη (του Ευ.Παπανούτσου)

Στο κείμενο που αναδημοσιεύω στη συνέχεια από το βιβλίο του Ευ.Παπανούτσου "Οι Δρόμοι της Ζωής" - στο οποίο περιέχονται κείμενα που είχαν δημοσιευτεί σε διάφορα έντυπα στα τέλη της δεκαετίας του 70 - ο συγγραφέας/φιλόσοφος, αφού πρώτα διαπιστώνει την έλλειψη πολιτικής διαπαιδαγώγησης των Ελλήνων πολιτών, ανατρέχει στα κείμενα του Αριστοτέλη, προκειμένου να εξετάσει και να απαντήσει στο ερώτημα "ποιο είναι το καλύτερο πολίτευμα;"   

Εάν κανείς υποστηρίξει σοβαρά σε φιλικό κύκλο ότι όχι μόνο οι νέοι που φοιτούν ακόμα στο σχολείο, αλλά και εμείς οι ώριμοι, που υποτίθεται ότι με τις εμπειρίες της ηλικίας αποκτήσαμε τα εφόδια της ζωής, έχουμε ανάγκη από πολιτική αγωγή, είναι σχε­δόν βέβαιο ότι θα προκαλέσει, αν όχι διαμαρτυρίες, ασφαλώς τη θυμηδία. Εντούτοις παλαιότερα και πρόσφατα γεγονότα του εθνικού μας βίου πείθουν όποιον θα τα εξετάσει με προσοχή ότι στο κεφάλαιο τούτο οι ελλείψεις μας είναι πολλές. Και θα είχαμε ανα­ρίθμητα σφάλματα αποφύγει, και σωθεί από άλλες τόσες πικρές μεταμέλειες, αν είχαμε με κάποιο τρόπο διδαχτεί τα στοιχεία της πολιτικής θεωρίας. Το Σύνταγμά μας, όπως και όλα τα δημοκρα­τικά Συντάγματα, για την άσκηση των πολιτικών μας δικαιωμά­των ως μόνους όρους θέτει την ενηλικίωση και τον (με την ευρύτατη έννοια της λέξης) έντιμο βίο. Όχι και την προπαιδεία, ένα κάποιο διαφωτισμό στα μεγάλα θέματα της πολιτικής ζωής. Υποτίθεται ότι μαζί με τη γενική του εκπαίδευση, που είναι υποχρεωτική για τον πολίτη της Δημοκρατίας, αυτός θα έχει πάρει και μια στοιχειώ­δη πολιτική αγωγή. Ποιαν όμως αγωγή του τύπου τούτου δίνει στα παιδιά του Λαού το ελληνικό σχολείο — από το δημοτικό έως το πανεπιστήμιο; Καλύτερα να μην επιχειρήσουμε να δώσουμε απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα. Και ας υπογραμμίσουμε άλλη μια φορά την ανάγκη όλων των ηλικιών να διαπαιδαγωγηθούν πολιτι­κά, εάν θέλουμε οι πολίτες αυτής της (ανέκαθεν δεινοπαθούσας από εσωτερικούς κλυδωνισμούς) χώρας και άξιοι να γίνουν της Δημο­κρατίας και συνειδητά να την υπηρετήσουν.

Εάν μου έδιναν την εντολή να διδάξω πολιτική θεωρία σε μικρούς και μεγάλους, εγώ — με την άδειά σας — θα άρχιζα το μά­θημά μου δίνοντας το λόγο σ’ ένα δοκιμασμένο και απαράμιλλο στο είδος του συγγραφέα, Δάσκαλο των δασκάλων, στον Αριστοτέλη.

Α' γύρος γαλλικών εκλογών, ευκαιρία για επίδειξη δημοκρατικότητας

Είναι εύκολο να δηλώνεις δημοκράτης όταν απέναντί σου έχεις τη Χρυσή Αυγή στη χώρα μας ή την Λεπέν στη Γαλλία (όπως άλλους ακροδεξιούς υποψήφιους στην Ολλανδία, στην Αυστρία και σε άλλες χώρες προηγουμένως). Και να χαρακτηρίζεις φασίστες κι εθνικιστές όσους τους ψηφίζουν και να ξεμπερδεύεις χωρίς πολλή σκέψη. Έτσι δεν κάνεις τον κόπο να προσπαθήσεις να καταλάβεις πώς έγινε και όλοι αυτοί οι πολίτες, που καμιά σχέση δεν είχαν με εθνικισμό ή φασισμό, σε όλες αυτές τις ευρωπαϊκές χώρες αποφάσισαν ξαφνικά (;) να ψηφίσουν αυτούς τους υποψήφιους. Και μπορεί τελικά αυτοί οι υποψήφιοι να μην κερδίζουν τις εκλογές, αλλά είναι σίγουρο ότι όσο η κατάσταση στην Ευρώπη παραμένει ίδια (ή και χειροτερεύει σε κάποιες χώρες), θα συνεχίσουμε να βλέπουμε το ίδιο έργο, χωρίς να είναι σίγουρο ότι θα έχει πάντα το ίδιο τέλος. Αρκεί κανείς να δει, ότι όσο συνεχίζεται η γερμανική πολιτική φτωχοποίησης των ευρωπαϊκών λαών, αυξάνεται ο αριθμός αυτών που παρασύρονται από τις ακροδεξιές λαϊκίστικες κορώνες.

Ζητείται Έλληνας πολιτικός!

Είναι γεγονός ότι οι πολιτικές που εφαρμόζονται στη χώρα μας τα μνημονιακά χρόνια έχουν καταφέρει να μετατρέψουν την πλειοψηφία των συνταξιούχων σε ζητιάνους και την πλειοψηφία των εργαζομένων σε σκλάβους (πώς αλλιώς να ονομάσεις κάποιον που προσφέρει την εργασία του, χωρίς να έχει κανένα δικαίωμα, αλλά να είναι υποχρεωμένος να δέχεται τις όποιες - παράλογες και ανήθικες συνήθως - απαιτήσεις του εργοδότη του;).

Υποτίθεται ότι στις εκλογές οι πολίτες ψηφίζουν το κόμμα που θεωρούν ότι θα λειτουργήσει θετικά για τους ίδιους και για τη χώρα, γενικότερα. Τα τελευταία χρόνια όμως, τα κόμματα που κυβερνούν έχουν καταφέρει να καταστρέψουν τις ζωές της πλειοψηφίας των πολιτών και με τις υφεσιακές πολιτικές που εφαρμόζουν να έχουν καταστρέψει και τη χώρα.
Αποτελεί δικαιολογία το γεγονός ότι τις πολιτικές αυτές μας τις επιβάλλουν οι ..."εταίροι" μας, επειδή έχουμε χρέος; (το οποίο με αυτές τις πολιτικές κατάφεραν να το αυξήσουν και ως ποσό και ως ποσοστό του κατακρημνισμένου ΑΕΠ). Εξάλλου ποια χώρα δεν έχει χρέος;
Ποια δικαιολογία υπάρχει για να καταστρέψεις ένα λαό σε ειρηνική περίοδο;
Πόση αξία έχει μια ένωση όταν μετατρέπει ένα από τα κράτη-μέλη της σε σκλαβοπάζαρο;

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης και η Αθηναϊκή Δημοκρατία

Μπορεί να αποτελέσει η Αθηναϊκή Δημοκρατία οδηγό για τον τρόπο που θα λειτουργεί η Δημοκρατία στη σημερινή εποχή; Είναι ένα θέμα που έχει απασχολήσει τον Κ.Καστοριάδη σε πολλές δημοσιεύσεις του και το συμπέρασμα που βγαίνει δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξο.
Στο κείμενο* που παραθέτω στη συνέχεια αναδεικνύονται κάποιοι από τους προβληματισμούς που προκύπτουν από τη σύγκριση του δημοφιλέστερου πολιτεύματος ανάμεσα στη σημερινή εποχή και σε εκείνην της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.

Η συχνότητα και ο τρόπος με τον οποίο αναφέρεται ο Καστοριάδης στην Αρχαία Ελλάδα και ειδικότερα στην Αθήνα δείχνουν ότι τα επιτεύγματα της στον τομέα πρωτίστως της πολιτικής και δευτερευόντως της φιλοσοφίας και της τραγωδίας τον γοητεύουν και τον εμπνέουν, θεωρεί ότι στην Αρχαία Ελλάδα, μολονότι δε δημιουργήθηκαν ποτέ ιδεώδεις θεσμοί, συντελέστηκε η αμφισβήτηση των ήδη υπαρχόντων θεσμών, η οποία σηματοδότησε τη ρήξη με την ετερονομία και ταυτόχρονα την κίνηση προς την κατεύθυνση της αυτονομίας. Επικαλούμενος μάλιστα το Θουκυδίδη, υπογραμμίζει την ταύτιση της πόλης με τους πολίτες της, για να σταθεί ακολούθως στην τριπλή ιδιότητα των πολιτών ως "αυτονόμων" (αφού ορίζουν οι ίδιοι τους νόμους τους), ως "αυτοδίκων" (αφού δικάζουν οι ίδιοι τις παραβάσεις που γίνονται) και ως "αυτοτελών" (αφού κυβερνούν οι ίδιοι τον εαυτό τους). Συμπεραίνει λοιπόν ότι στη δημοκρατία οι ίδιοι οι πολίτες δίνουν στον εαυτό τους το νόμο, δηλαδή διαμορφώνουν οι ίδιοι τους θεσμούς, με βάση τους οποίους ζουν, και συγκροτούν οι ίδιοι την κυβέρνηση, μέσω της οποίας καθορίζουν προς τα πού θα βαδίσουν. Επομένως, "εάν δεν είμαστε αυτόνομοι, αυτόδικοι και αυτοτελείς, δεν μπορούμε (...) να πούμε ότι ζούμε σε δημοκρατία".

Αν οι εκλογές μπορούσαν να αλλάξουν κάτι....

Ακούμε πάλι να γίνεται κουβέντα για εκλογές (όχι ότι σταματάει ποτέ αυτή η συζήτηση...). Αναρωτιέμαι πόσο μπορεί να ενδιαφέρει τους μη ενταγμένους κομματικά πολίτες αυτό το θέμα, με τις διαμορφωμένες από την ξένη επιτήρηση συνθήκες, πέραν του ότι είναι ένα happening που δίνει μια ψευδαίσθηση ότι μπορεί ο ψηφοφόρος να αποφασίσει για τη ζωή του.

Στην πραγματικότητα όμως, οι εκλογές - ειδικά αυτά τα μνημονιακά χρόνια - απλά εναλλάσσουν στις υπουργικές και βουλευτικές καρέκλες τα πρόσωπα τα οποία θα καρπωθούν οφέλη που έχουν νομοθετηθεί κατά καιρούς υπέρ τους.

Αν σκεφτούμε ότι τα συμφέροντα εκείνων που βρίσκονται στις θέσεις της εξουσίας (αν και αυτά τα χρόνια δεν ασκούν καμία εξουσία, εφόσον εφαρμόζουν εντολές που τους έρχονται έξωθεν) διαφέρουν από τα συμφέροντα αυτών που τους ψηφίζουν, τότε οι όποιες νομοθετικές ρυθμίσεις ψηφίζονται από τη Βουλή ποιους θα ωφελούν;

Για να το δούμε και ιστορικά. Υπάρχει παράδειγμα καθεστώτος που να μην καταπίεζε η άρχουσα μειοψηφία την εργαζόμενη πλειοψηφία. Από τα φεουδαρχικά κράτη, όπου οι γαιοκτήμονες ξεζούμιζαν τους υποτελείς τους, στα δικτατορικά καθεστώτα, όπου μια μειοψηφία που είχε καταλάβει με βία την εξουσία καταπίεζε του πολίτες, μετά στα κομμουνιστικά κράτη όπου υπήρχε στέρηση ελευθεριών ώστε να μπορεί η κυβερνώσα νομενκλατούρα να επωφελείται από την εργασία των υπηκόων, μέχρι τα καπιταλιστικά καθεστώτα, όπου ευημερεί η οικονομική ελίτ διατηρώντας τη μεγάλη μάζα στη φτώχεια και εν πολλοίς στην εξαθλίωση.

Η Οικονομία αντικατέστησε την Πολιτική και την Δημοκρατία

Τα τελευταία χρόνια, τα επονομαζόμενα και μνημονιακά, είναι γεγονός ότι η οικονομία αντικαθιστά όλο και περισσότερο την πολιτική στις δημόσιες συζητήσεις. Χαρακτηριστική είναι η ερώτηση των τηλεδημοσιογράφων κατά τις προεκλογικές περιόδους των τελευταίων ετών "πόσο κοστολογείται το πρόγραμμα του κόμματός σας;" Θυμάστε αν σε παλαιότερες εκλογικές αναμετρήσεις δινόταν βάρος στην οικονομική πλευρά των προγραμμάτων των κομμάτων;
Πριν απαντήσετε, "γι'αυτό φτάσαμε εκεί που φτάσαμε" και άλλα παρόμοια, διαβάστε το παρακάτω κείμενο του καθηγητή οικονομίας Ελουά Λωράν.

H οικονομία έγινε η γραμματική της πολιτικής. Πλαισιώνει τον πολιτικό λόγο με τους κανόνες και με τις χρήσεις της, με αποτέλεσμα η ελεύ­θερη βούληση του πολιτικού λόγου να περιορί­ζεται πλέον στην επιλογή του λεξιλογίου, στη ρητορική και στον τονισμό. Σήμερα, η πολιτική μιλάει υπό τον όρο της οικονομικής επικύρωσης και την ανακαλούμε

αμέσως στην τάξη μόλις ο λόγος της απελευθερωθεί από την τυραννία των αριθμών. Αυτή η οικονομική γραμματική δεν εί­ναι ούτε επιστήμη ούτε τέχνη, αλλά μάλλον μια μυθολογία, μια κοινή πεποίθηση σ' ένα σύνολο συλλογικών αναπαραστάσεων, θεμελιακών και ρυθμιστικών, που κρίνονται ισάξιες μιας «πίστης» - οι οποίες αναπαραστάσεις είναι ανθεκτικές και ταυτοχρόνως αμφισβητήσιμες. 
Ποια είναι λοιπόν η χρησιμότητα της οικονομικής μυθολογίας; Τι ελπίζει η πολιτική με το να υποτάσσεται στην οικονομία; Πιστεύει άραγε ότι θα επικρατήσει ως αυθεντία: Στην πραγματικότητα, η αυθεντία γλιστράει μέσα από τα δάχτυλά της. Η οικονομία έχει γίνει μια κοινωνική εντολή την οποία οι κυβερνώντες αδυνατούν να επιβάλουν με τη βία ή με την πειθώ. Η οικονομική ρητορική - δηλαδή η πρωταρχική της λειτουργία- λέει στους πολίτες «πρέπει» και «οφείλουμε», αντικαθιστώντας έναν πολιτικό λόγο που δεν έχει πια πέραση. Η οικονομική ρητορική εποπτεύει, επιλύει διάφορες, αποφασίζειˑ κοντολογίς, προσφέρει την ανακουφιστική ιδέα ότι υπάρχει λύση στην πολυπλοκότητα του κοινοτικού κόσμου.

Οι αγώνες των πολιτικών και οικονομικών ελίτ για κυριαρχία

Από το ενδιαφέρον αλλά μακροσκελές άρθρο του καθηγητή Σωτήρη Αμάραντου με τίτλο "Οι αγώνες των ελίτ για κυριαρχία και η επιβεβλημένη δημοκρατική απάντηση" διαλέγω τα κεφάλαια με τίτλους "Το Ελληνικό Πρόβλημα" και "Η Δημοκρατική Απάντηση" που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της κατάστασης που βιώνουμε διαχρονικά στη χώρα μας.

Το ελληνικό πρόβλημα

Το ελληνικό κράτος είναι ο κεντρικός μηχανισμός μέσα από τον οποίο ασκούν διαχρονικά ηγεμονία, οι διάφορες εγχώριες πολιτικές και οικονομικές ελίτ. Παραδομένες σε μία άνευ λογικής εκμετάλλευση αυτής της ηγεμονίας, δεν δίστασαν να υπονομεύσουν ακόμη και τον ίδιο τον μηχανισμό από τον οποίο αντλούσαν τα προνόμιά τους, δηλαδή το κράτος, το οποίο ξεπέρασε τα συνήθη διεθνή (καπιταλιστικά και μη δημοκρατικά) «όρια» χρεοκοπίας, διαφθοράς και αναξιοκρατίας. 

Δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατική κοινωνία χωρίς δημοκρατική παιδεία

Βρέθηκα αυτές τις μέρες σε μια συζήτηση που συμμετείχαν και δυο τρεις εκπαιδευτικοί, οι οποίοι έγιναν στόχος των υπολοίπων για το επίπεδο της παιδείας που παρέχει στους νέους σήμερα το ελληνικό κράτος. Λες και έφταιγαν αυτοί...
Δεν θα επεκταθώ όμως στις απαντήσεις τους που εκτεινόνταν από την ισοδύναμη με αυτή των καθηγητών "εξουσία" που έχει δοθεί στους μαθητές - με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ούτε η ελάχιστη απαιτούμενη υπακοή απέναντι στους διδάσκοντες που θα τους παρείχε το απαραίτητο κύρος  προκειμένου να μεταλαμπαδεύσουν γνώσεις - μέχρι τις ελλείψεις που υπάρχουν σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και που έχουν γιγαντωθεί σε τρομακτικό βαθμό λόγω των μνημονιακών περικοπών.

Σε αυτή τη συζήτηση ο προβληματισμός που έθεσα ήταν για την ποιότητα των πολιτών που "παράγει" το ισχύον εκπαιδευτικό σύστημα, στο οποίο οι όποιες αλλαγές γίνονται, λόγω της αλλαγής προσώπων στα υπουργεία, είναι απλά πασαλείμματα που ουδόλως θίγουν τις σαθρές βάσεις του όλου οικοδομήματος. Οι μαθητές έχουν συνηθίσει πλέον να ενδιαφέρονται μόνο για τα μαθήματα στα οποία θα εξεταστούν στις πανελλήνιες προκειμένου να εισαχθούν σε κάποια σχολή για να πάρουν ένα χαρτί που θα τους βοηθήσει να βρουν δουλειά για να λύσουν το βιοποριστικό τους πρόβλημα.

Η άσκηση πολιτικής εξουσίας από ενάρετους, κατά τον Πλάτωνα

Ένα θέμα που συζητιέται, όσον αφορά το πολιτικό προσωπικό, είναι το χαμηλό επίπεδό του. Στη χώρα που υπερηφανεύεται ότι γέννησε τη Δημοκρατία, αυτό είναι ανεπίτρεπτο. Ποιος είναι ο λόγος που δεν ασχολούνται αξιόλογα άτομα στην εποχή μας με την πολιτική. Η δική μου εξήγηση (και από προσωπική πληροφόρηση) είναι ότι η πολιτική εξουσία ασκείται από ένα κλειστό κύκλωμα, που το απαρτίζουν μέλη με συγκεκριμένους στόχους και το οποίο αποβάλλει κάθε άτομο που έχει τη φιλοδοξία να προσφέρει θετικές υπηρεσίες στην πατρίδα μας και που ξεφεύγουν από τα καθιερωμένα.

Ακόμα και ο έλεγχος του Πόθεν Έσχες για τους εκλεγμένους πολιτικούς - που θεωρητικά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως θετικό μέτρο - χρησιμοποιείται με τρόπο που στερείται νοήματος. Σωστότερο θα ήταν να καταγραφόταν η περιουσία τού για πρώτη φορά εκλεγόμενου πολιτικού και κατόπιν, να γινόταν κατ'έτος σύγκριση των περιουσιακών του στοιχείων με εκείνα που διέθετε πριν εισέλθει στη Βουλή. Έτσι θα διαπιστωνόταν αν η περιουσία του ήταν αποτέλεσμα της άσκησης πολιτικής εξουσίας. Αλλά για τέτοια θέματα απαιτείται πολιτική βούληση, που φυσικά δεν υπάρχει.
Ως γνωστόν η καταγραφή της περιουσίας αυτών που αναλάμβαναν πολιτική εξουσία είναι μέτρο που ίσχυε στην Αθηναϊκή Δημοκρατία, την οποία τόσο επικαλούμαστε, όταν μας συμφέρει.
Στην άσκηση πολιτικής εξουσίας από ηθικά άτομα αναφέρεται και το σύντομο κείμενο από την Πολιτεία του Πλάτωνα ( 347 a-d) που παραθέτω στη συνέχεια (μεταφράζοντάς το με προσπάθεια χρήσης κατά το δυνατόν σύγχρονου λόγου).  Σε αυτό τονίζεται η ανάγκη ανάληψης πολιτικών ευθυνών από ενάρετους με μοναδικό σκοπό να αποτρέψουν τους φαύλους από την άσκησή της. 



...Άρα δεν εννοείς ότι όταν οι πιο ενάρετοι δέχονται να ασκήσουν πολιτική εξουσία, το κάνουν προκειμένου να λαμβάνουν αντιμισθία. Ή δεν γνωρίζεις ότι χαρακτηρίζεται και είναι ντροπή το να είναι κάποιος φιλόδοξος και φιλάργυρος;

Γι’ αυτό, λοιπόν, οι άνθρωποι με ηθικό φρόνημα ούτε για χρήματα ούτε για τιμές πρέπει να επιδιώκουν να ασκήσουν πολιτική εξουσία, επειδή δεν θέλουν ούτε φανερά να εισπράττουν μισθό για το πολιτικό τους αξίωμα, ώστε να αποκαλούνται μισθοδοτούμενοι, ούτε κρυφά να παίρνουν οι ίδιοι χρήματα λόγω άσκησης πολιτικής εξουσίας, ώστε να χαρακτηρίζονται κλέφτες, ούτε για να απολαύσουν τιμές λόγω φιλοδοξίας. 

Ο Μάνος Χατζιδάκις για την κατάκτηση της εξουσίας από την Αριστερά

Θα μπορούσε να το έχει γράψει αυτές τις μέρες! Δεν είναι το πρώτο κείμενο του Χατζιδάκι που δείχνει να έχει διαχρονική αξία. Αυτό σημαίνει είτε ότι τα σχόλιά του έφταναν μέχρι τη ρίζα της ελληνικής νοοτροπίας είτε ότι όσα χρόνια κι αν περάσουν οι Έλληνες δεν αλλάζουν. Είτε, φυσικά, και τα δυο.
Το συγκεκριμένο κείμενο γράφτηκε το 1988. Κι όμως, περιγράφει τη σημερινή πραγματικότητα.

Η Κρατική εξουσία αγαπάει τους εραστές της και καταδιώκει όσους την αντιπαθούν και την εχθρεύονται. Είναι μια εγωπαθής και ανεγκέφαλη Κυρία, που εννοεί να οικειοποιείται, με τους εκάστοτε επίσημους εραστές της, τις έννοιες Πατρίδα, Έθνος, Εκκλησία, Οικογένεια και όλα τα καταλήξαντα με αντιπαθή και ανυπόληπτα οχυρά των κρατούντων. Και είδαμε στα χρόνια αυτά την Αριστερά π.χ., από την ώρα που δήλωσε μελλοντικός εραστής της Κυρίας και μάλιστα με «δημοκρατικές διαδικασίες», να γίνεται νόμιμο μέλος της πολιτείας, να εκκλησιάζεται, να σκέφτεται «εθνικά», να συνυπάρχει και να... περιμένει. Πού καιρός για επανάσταση! Και γιατί άλλωστε; Να διορθωθεί τι και με ποιο τρόπο; Όλες οι επαναστάσεις καταλήγουν στην κατάκτηση της ανεγκέφαλης, όπως είπαμε, Κυρίας. Της Εξουσίας. Αυτή η κατάκτηση, ως γνωστόν, δημιουργεί Δίκαιον, μακράν των ονειρικών στόχων μιας επανάστασης. Οι άνθρωποι που προκύπτουν από μια επανάσταση, περιέχουν τα ίδια συστατικά με τους αποχωρήσαντες ή τους ηττηθέντες. Η καταπίεση ευνοεί την αντίσταση και την ψυχική υγεία. Η επιτυχία και η επικράτηση κάνει ν’ αναβιώνει η εγωπάθεια, ο απολυταρχισμός, ο συγκεντρωτισμός και η απανθρωπιά. Η αντίσταση ξαναγεννά. Η Εξουσία φθείρει, καταστρέφει τα ζωογόνα κύτταρα του ανθρώπου. Χρειάζεται ισχυρή παιδεία για ν’ ανθέξει κανείς στην έννοια της Εξουσίας και της επιτυχίας.

Μέλλον ευρωπαϊκό και μέλλον των Ελλήνων (του Χρ. Γιανναρά)

Δεν θα μείνουν και πολλά όρθια στη χώρα μας μετά την ψήφιση και τρίτου μνημονίου από τους βουλευτές που μπροστά τους βλέπουν μόνο μονόδρομους (είναι φυσικό, αφού η ανακάλυψη και άλλων δρόμων προϋποθέτει δουλειά, δουλειά που οι σωτήρες του έθνους μας δεν δείχνουν πρόθυμοι να κάνουν).

Μας λένε ότι κάθε λαός έχει τους κυβερνήτες που του αξίζουν. Ο ελληνικός λαός, όμως, με το περήφανο ΟΧΙ που είπε στα μνημόνια, κάτω από αντίξοες συνθήκες μάλιστα, έδειξε θάρρος και αποφασιστικότητα περιμένοντας και από τους αποδέκτες του να ανταποκριθούν. Η συνέχεια είναι γνωστή. Το συμπέρασμα πάντως είναι ότι ο λαός μας στέκεται πιο πάνω από εκείνους που ψηφίζει αναγκαστικά (αφού ανάμεσα σε αυτούς πρέπει να διαλέξει) . 

Το ερώτημα που γεννιέται σε πολλούς είναι αν η Ελλάδα έχει μέλλον μετά την ισοπέδωση που προκαλούν τα συνεχόμενα μνημόνια. Σε αυτό το ερώτημα προσπαθεί να απαντήσει, με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο γραφής, ο Χρήστος Γιανναράς με το άρθρο του που αναδημοσιεύω από την Καθημερινή της 26/7/2015, αρκετές μέρες πριν τη σημερινή ψήφιση και του "αριστερού" μνημονίου, τρίτου στη σειρά.

Μέλλον ευρωπαϊκό και μέλλον των Ελλήνων (του Χρ. Γιανναρά)

Α​​πορροφημένοι από την εικόνα του ενός δέντρου, όπου έχουμε χτίσει τις φωλιές μας, χάνουμε από τα μάτια μας την εικόνα του δάσους. Όμως η ιστορική μας μοίρα αποκλείεται να είναι μοναχική.
Κοινός τόπος και τον παπαγαλίζουμε όλοι: Η Ευρώπη έχει αλλάξει, δεν αναγνωρίζεται. Όσο υπήρχε η απειλή του εφιάλτη στην Ανατολή, ο ολοκληρωτισμός της Σοβιετίας, του Μάο, των Ερυθρών Χμερ, οι κοινωνίες της Ευρώπης ήταν το σύμβολο της μάχης για την υπεράσπιση των θεσμών της δημοκρατίας, των προϋποθέσεων του κοινωνικού κράτους. Ακόμα και όταν οι ΗΠΑ διολίσθαιναν στην αυθαιρεσία του μακαρθισμού ή στη στήριξη απάνθρωπων δικτατοριών λατινοαμερικανικού τύπου, η κριτική εγρήγορση του πολιτικού αντιλόγου αντλούσε από τις αρχές των ευρωπαϊκών δημοκρατικών κατακτήσεων.

Η κρίση της Δημοκρατίας στην Ευρώπη του μεσοπολέμου

Πολλές φορές έχουμε συγκρίνει την περίοδο που διανύουμε με εκείνη του μεσοπολέμου, την περίοδο δηλαδή που προηγήθηκε του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Κυρίαρχο στοιχείο σήμερα - όπως και τότε - είναι η συνεχής απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών, γεγονός που προοιωνίζει τον ερχομό άσχημων καταστάσεων. Παρόμοια κατάσταση είχε διαμορφωθεί στην Ευρώπη και την περίοδο ανάμεσα στους δυο μεγάλους πολέμους. Η Ιστορία διδάσκει, αλλά δυστυχώς λίγοι είναι πρόθυμοι να διδαχτούν από τα λάθη του παρελθόντος. Οι πλέον δύσπιστοι ή/και απαισιόδοξοι θα ρωτήσουν, όπως κάνουν συνήθως, "και να γνωρίζουμε, τι μπορούμε να κάνουμε για να αποτρέψουμε τα επερχόμενα;" Όταν ο πολίτης γνωρίζει και διαθέτει θέληση, πολλά μπορεί να κάνει!
Στη συνέχεια, και στην προσπάθεια που συνεχίζω να κάνω τονίζοντας το πρόβλημα που παραβλέπουν όλοι εκείνοι οι πολιτειακοί παράγοντες που δεν θα έπρεπε, το έλλειμα δηλαδή Δημοκρατίας που έχει προκύψει εξαιτίας των ακολουθούμενων μνημονιακών πολιτικών, των εκπορευόμενων από ξένα κέντρα, διάλεξα από το βιβλίο του Mark Mazower "Σκοτεινή Ήπειρος" ένα κεφάλαιο που αναφέρεται σε αυτήν ακριβώς τη μεσοπολεμική περίοδο και την αποξένωση από τα δημοκρατικά ιδεώδη που οδήγησαν στην άνοδο του ναζισμού και του φασισμού με τα γνωστά καταστροφικά αποτελέσματα.

Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Εκείνη την περίοδο δεν ήταν τα κοινοβούλια το μόνο επίμαχο ζήτημα. Επιθέσεις δεχόταν επίσης, σε πολύ ευρύτερο μέτωπο, η φιλελεύθερη δημοκρατία. Για να το θέσουμε όσο πιο απλά γίνεται: πόσο δημοκρατική ήταν η νοοτροπία της μεσοπολεμικής Ευρώπης; Απογοητευμένοι νομικοί έλεγαν πως το πρόβλημα δεν ήταν η υπερβολική δημοκρατικότητα των συνταγμάτων αλλά η έλλειψη δημοκρατικών αξιών στο ευρύ κοινό.

Ήδη από το τελευταίο τέταρτο του δέκατου ένατου αιώνα διάφορα αντιφιλελεύθερα και αντιδημοκρατικά πιστεύω κέρδιζαν έδαφος. Με το ξέσπασμα του Μεγάλου Πολέμου εξαπλώθηκαν γρήγορα μέσω ενός «ευαγγελίου της βίας», που ήταν μεν πιο έκδηλο στο φασιστικό κίνημα, αλλά το συμμερίζονταν πολλοί εκπρόσωποι της «γενιάς του 1914», όπως την αποκάλεσε ένας μεταγενέστερος ιστορικός. Αναθρεμμένοι με τον πόλεμο, ορισμένοι ακραίοι ιδεολόγοι προτιμούσαν τη βία από το λόγο, τη δράση από τη ρητορεία... «Τίποτα δεν επιτυγχάνεται ποτέ δίχως αιματοχυσία», έγραφε ο νεαρός δεξιός Γάλλος Ντριέ Λα Ροσέλ στο Le Jeune Europeen (Ο νέος Ευρωπαίος). «Προσδοκώ ένα λουτρό αίματος». Η βία μάγευε τους καλλιτέχνες, εξπρεσιονιστές και σουρεαλιστές. Ορισμένοι διέκριναν την κληρονομιά του Πολέμου στην ατμόσφαιρα «εσωτερικού πολέμου» που πόλωνε τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, και η οποία βρήκε τη νομική της έκφραση στην αντίληψη του Λένιν περί εσωτερικού εμφυλίου πολέμου και στο ναζιστικό «κράτος εκτάκτου ανάγκης».

Δημοκρατία. Xαρακτηριστικά και κίνδυνοι

Όλο και περισσότεροι πολίτες - όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό - έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται ότι οι πολιτικές λιτότητας που επιβάλλονται στις αδύναμες/υπερχρεωμένες χώρες της ευρωζώνης (με βαρβαρότητα ρεκόρ στη δική μας) έχουν όλο και λιγότερη σχέση με την έννοια της Δημοκρατίας, όπως την είχαμε μάθει και όπως την είχαμε ζήσει (σε μεγάλο ποσοστό, τουλάχιστον) τις προηγούμενες δεκαετίες. Η επικέντρωση και η (δικαιολογημένη) κατακραυγή εναντίον των μεταπολιτευτικών κυβερνήσεων για τον τρόπο που διαχειρίστηκαν τα οικονομικά της χώρας, δεν μας έχει επιτρέψει να αντιληφθούμε ότι η "διόρθωση" των λαθών εκείνων γίνεται σε βάρος του πολιτεύματος που - παρά τις διαπιστωμένες αδυναμίες του - έχει αποδειχτεί ως το πλέον "φιλικό" προς τον πολίτη.
Βήμα βήμα γίνεται η αποδυνάμωση της Δημοκρατίας μας, με πρώτη και κυρίαρχη διαπίστωση την άνευ ουσίας διενέργεια εθνικών εκλογών. Όσο η πολιτική που ακολουθείται στη χώρα μας επιβάλλεται με εκβιαστικό και βάρβαρο τρόπο από ξένα (τα γνωστά γερμανικά) κέντρα,  το μόνο για το οποίο ψηφίζουμε είναι ποιο κόμμα θα εφαρμόσει αυτή την πολιτική.
Ίσως και αυτό το blog έχει πέσει στην παγίδα της ενασχόλησης σε συγκριτικά μεγάλο βαθμό με πολιτικο-οικονομικά θέματα, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο υπέρτατες αξίες, όπως είναι αυτή της Δημοκρατίας. Σε μια προσπάθεια διόρθωσης της πορείας, αναδημοσιεύω σήμερα ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Tzvetan Todorov "Οι Εσωτερικοί Εχθροί της Δημοκρατίας" στο οποίο περιγράφονται τα ενδογενή χαρακτηριστικά της, καθώς και οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν από τη στρεβλή εφαρμογή της.

Το δημοκρατικό καθεστώς προσδιορίζεται από ένα σύνολο χαρακτηριστικών που συνδυάζονται μεταξύ τους για να σχηματίσουν μια πολύπλοκη σύνθεση, στους κόλπους της οποίας περιορίζονται και ισορροπούν αμοιβαία, γιατί, χωρίς να βρίσκονται σε μετωπική αντίθεση μεταξύ τους, έχουν διαφορετικές πηγές και σκοπιμότητες. Αν διαταραχθεί η ισορροπία, πρέπει να εκπέμψει σήμα κινδύνου.

Η δημοκρατία είναι κατ’ αρχάς, σύμφωνα με την ετυμολογική σημασία του όρου, ένα καθεστώς όπου η εξουσία ανήκει στον λαό. Στην πράξη, όλος ο λαός διαλέγει τους εκπροσώπους του, που, ως ηγέτες, θεσπίζουν τους νόμους και κυβερνούν τη χώρα για μια προαποφασισμένη χρονική περίοδο. 

Η επίθεση της Ευρώπης στην ελληνική δημοκρατία (του Joseph E. Stiglitz)

Στο προηγούμενο σημείωμα είχα αναδημοσιεύσει την άποψη του Paul Krugman για το θέμα που μας απασχολεί, δηλαδή τις σχέσεις της χώρας μας με την πλευρά των δανειστών.
Σήμερα ας διαβάσουμε την άποψη για το δημοψήφισμα που έχει προκηρυχθεί για την Κυριακή ενός άλλου νομπελίστα οικονομολόγου του Joseph E. Stiglitz. Δυστυχώς, είναι αναγκαία η παράθεση ψύχραιμων και έγκυρων φωνών, προκειμένου να ενημερωνόμαστε σωστά, αφού από τα κανάλια παρελαύνουν συνεχώς οι ίδιοι τηλεοικονομολόγοι συγκεκριμένων απόψεων που εξυπηρετούν συμφέροντα που ελάχιστα σχετίζονται με τα συμφέροντα των απλών πολιτών. 

Η συνεχώς αυξανόμενη αντιπαράθεση και πικρία στο εσωτερικό της Ευρώπης μπορεί να φαίνεται στους τρίτους, ως ένα αναπόφευκτο αποτέλεσμα του πικρού φινάλε του παιχνιδιού ανάμεσα στην Ελλάδα και τους δανειστές. Στην πραγματικότητα, οι ευρωπαίοι ηγέτες έχουν ήδη ξεκινήσει να αποκαλύπτουν την πραγματική φύση της συνεχιζόμενης διαμάχης σχετικά με το χρέος,  και η απάντηση δεν είναι ευχάριστη: το διακύβευμα είναι τελικά η ισχύς και η δημοκρατία πολύ περισσότερο από το χρήμα και την οικονομία.
Οπωσδήποτε, τα οικονομικά μέτρα που κρύβονται πίσω από το πρόγραμμα της Τρόικα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) και τα οποία επιβλήθηκαν στην Ελλάδα πέντε χρόνια πριν, υπήρξαν ακραία, οδηγώντας σε μια ύφεση της τάξης του 25% στο ΑΕΠ της χώρας. Δε μπορώ να σκεφτώ μια παρόμοια περίπτωση λιτότητας που να έχει οδηγήσει σε τέτοιες καταστροφικές συνέπειες: Για παράδειγμα, το ποσοστό της νεανικής ανεργίας στην Ελλάδα ξεπερνά σήμερα το 60%.
Είναι εντυπωσιακό ότι η Τρόικα έχει αρνηθεί να αποδεχτεί την ευθύνη για ο,τιδήποτε από αυτά ή να παραδεχτεί το πόσο εσφαλμένες υπήρξαν οι προβλέψεις της και πόσο εσφαλμένα αυτά τα μοντέλα. Αλλά αυτό που είναι ακόμη πιο εντυπωσιακό, είναι ότι οι ευρωπαίοι δεν έχουν ακόμη μάθει κάτι σχετικά. Η Τρόικα ακόμη απαιτεί η Ελλάδα να πετύχει ένα πρωτογενές πλεόνασμα (εξαιρουμένων των πληρωμών τόκων) της τάξεως του 3,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2018.

Μετακινώντας χρήμα από τη βάση της πυραμίδας στην κορυφή της

του Joseph Stiglitz 

Τα τελευταία χρόνια, τα μνημονιακά, έχουμε ζήσει στη χώρα μας τη βίαιη αρπαγή εισοδημάτων της μεσαίας και της χαμηλής τάξης, ενώ έχει γίνει γνωστό ότι ένα ποσοστό πολιτών ευρισκόμενο στην κορυφή της οικονομικής πυραμίδας έχει αυξήσει τα κέρδη του. Όμως, δεν πρόκειται για κάτι πρωτοφανές. Έχει αναπτυχθεί - στις ΗΠΑ αρχικά - το σύστημα αυτό κατά το οποίο οι άνθρωποι που δραστηριοποιούνται στον χρηματοπιστωτικό τομέα με τη βοήθεια της πολιτικής εξουσίας καταφέρνουν να μεταφέρουν εισοδήματα από τους πτωχότερους στις δικές τους τσέπες. 
Ο νομπελίστας οικονομολόγος Joseph Stiglitz στο βιβλίο του "Το Τίμημα της Ανισότητας" αναλύει την καταστροφική επίδραση της διογκούμενης ανισότητας ανάμεσα στους πτωχούς και τους πλούσιους στη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, της δικαιοσύνης, αλλά και της ίδιας της οικονομίας των χωρών του δυτικού κόσμου. Από αυτό το βιβλίο διάλεξα ένα χαρακτηριστικό κεφάλαιο που -με τη βοήθεια της εμπειρίας που έχουμε ήδη αποκομίσει- θα μας διευκολύνει αρκετά στην κατανόηση της επιβαλλόμενης από τους δανειστές πολιτικής στη χώρα μας.     

Ο ρόλος του χρηματοπιστωτικού τομέα στην καταλήστευση των πτωχότερων στρωμάτων

Ένας από τους τρόπους με τους οποίους βγάζουν λεφτά όσοι βρίσκονται στην κορυφή της οικονομικής πυραμίδας είναι να εκμεταλλεύονται τη δύναμή τους στην αγορά, καθώς και την πολιτική τους ισχύ προκειμένου να ευνοούνται, να αυξάνουν τα εισοδήματα τους, σε βάρος των υπολοίπων.
Ο χρηματοπιστωτικός τομέας έχει αναπτύξει ειδικές ικανότητες και γνώσεις σε μια μεγάλη γκάμα μορφών προσοδοθηρίας. Ήδη αναφέραμε κάποιες, αλλά υπάρχουν πολλές ακόμα: τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εκμεταλλεύτηκαν ασυμμετρίες στην πληροφόρηση (πούλησαν χρεόγραφα φτιαγμένα εξαρχής για να βαρέσουν κανόνι, γνωρίζοντας όμως ότι οι αγοραστές δεν το ήξεραν αυτό)• ανέλαβαν υπέρμετρους κινδύνους - με το κράτος να τους ρίχνει σωσίβιο, σπεύδοντας να τα διασώσει και αναλαμβάνοντας τις ζημίες, η δε γνώση του γεγονότος αυτού, παρεμπιπτόντως, τους επιτρέπει να δανείζονται με χαμηλότερα επιτόκια απ’ ό,τι θα μπορούσαν σε άλλη περίπτωση να δανειστούν και πήραν χρήμα από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ με χαμηλά, σχεδόν μηδενικά, επιτόκια.

Η ολιγαρχία των αγορών εχθρός της δημοκρατίας

Παρατηρούμε ότι στις περισσότερες πολιτικές συζητήσεις που παρακολουθούμε έχουν πάψει να κυριαρχούν θέματα πολιτικής, αλλά κυριαρχούν οικονομικά θέματα. Έχουμε και στη χώρα μας την εμπειρία απουσίας πολιτικής βούλησης επίλυσης των προβλημάτων των πολιτών και οι όποιες αναλύσεις ακούμε αναφέρονται σε αριθμούς που αφορούν τη χώρα, αλλά δεν λαμβάνουν υπόψη την επίπτωση της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής στις ζωές των πολιτών. Είναι φανερό ότι το δημοκρατικό πολίτευμα διάγει κρίσιμες ώρες. Μπορεί να σωθεί ή η επικράτηση των αγορών δεν αφήνει πριθώρεια διάσωσής του;
Ο καθηγητής Γιώργος Κοντογιώργης διατυπώνει στο κείμενο που ακολουθεί ορισμένες σκέψεις που μπορούν να χρησιμεύσουν ως οδηγός για πράξεις και συζητήσεις, προκειμένου να αναστήσουμε το καλύτερο πολίτευμα που έχει βρει ο άνθρωπος, αλλά, κατά τα φαινόμενα, αποτελεί τον μεγαλύτερο εχθρό των αγορών του κέρδους.

Υπάρχει προηγούμενο παράδειγμα αντίστοιχο με το "Ελληνικό Πρόβλημα";
 
Δεν υπάρχει αντιστοιχία σε άλλες χώρες ή άλλες εποχές με το αποκαλούμενο «Ελληνικό Πρόβλημα». Στη Δύση η κρίση συνέβη επειδή διερράγη η ισορροπία μεταξύ κοινωνίας, κράτους και αγορών, λόγω του ότι οι φορείς των τελευταίων έθεσαν σε ομηρία την πολιτική τάξη. Οι αγορές, έχοντας οικειοποιηθεί την πολιτική κυριαρχία, επέβαλαν την αυτορρύθμιση, η οποία οδήγησε στην απορύθμιση. Απέμενε, ωστόσο, το κράτος να λάβει τα θεμελιώδη μέτρα για μια νέα ρύθμιση της λειτουργίας των αγορών. Δεν άλλαξαν τον σκοπό της πολιτικής, που είναι το συμφέρον των αγορών και όχι της κοινωνίας. Όμως, το σύστημα λειτουργεί, τείνοντας προς μια κανονιστική εξισορρόπηση της λειτουργίας των αγορών. Στην Ελλάδα, η διάρρηξη της ισορροπίας αποτελεί τη σταθερά, όχι λόγω των αγορών, αλλά της κομματοκρατίας. Η αποκατάστασή της διέρχεται, επομένως, από τη διόρθωση του κράτους και κυριολεκτικά από την ανασυγκρότηση του πολιτικού συστήματος. Για να γίνει όμως αυτό πρέπει ο διαχειριστής της πολιτικής να αρνηθεί τον εαυτό του. Εξού και η κατάσταση γίνεται αδιέξοδη. Έριξαν τη χώρα στα δίχτυα της διεθνούς των αγορών για να αποφύγουν την αλλαγή, όχι γιατί ήταν αναγκαίο. Μας υπέβαλαν σε μια επαχθή όσο και ταπεινωτική εξωτερική κατοχή για να διατηρήσουν ανέπαφη τη δική τους απεχθή κατοχή. Επιλέγουν την καταστροφή της χώρας αντί της έμπρακτης μεταμέλειας που θα αποκαθιστούσε τη νομιμοποίησή τους. Ακόμη και τώρα παρατηρούμε ότι ο πολιτικός διάλογος γίνεται για τους όρους της μεταφοράς του ελληνικού προβλήματος στην Ευρώπη και όχι υπό το πρίσμα της ανασυγκρότησης της χώρας. Η ιδιαιτερότητα αυτή εξηγεί το βάθος και το μάκρος της κρίσης, αυτό που λέμε ελληνικό αδιέξοδο.

Σαμαράς και διάλογος: δυο ξένοι

Γιατί προκαλεί εντύπωση η άρνηση του Σαμαρά να συμμετάσχει σε debate πολιτικών αρχηγών και πολύ περισσότερο σε αντιπαράθεση με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης; Έχει δώσει στοιχεία πολιτικού, που διακατέχεται από δημοκρατική διάθεση και από αγάπη στο διάλογο; Χαρακτηριστικό στοιχείο αποτελεί ο αριθμός των «εμφανίσεών» του στη Βουλή, καθώς και η απαξίωση της Ώρας του Πρωθυπουργού. Για να μην αναφερθούμε και στο μάγκικο ύφος που φορούσε αυτές τις λίγες φορές που ανέβηκε στο βήμα της Βουλής και που παρέπεμπε στο επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης που υιοθέτησε στην περίοδο της πρωθυπουργίας του, τόσο ο ίδιος όσο και τα προβεβλημένα στελέχη του κόμματός του.

Η απαξίωση του πολιτικού συστήματος και η δημοκρατική απάντηση

Διάβασα ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο του Σωτήρη Αμάραντου με τίτλο "Οι αγώνες των ελίτ για κυριαρχία και η επιβεβλημένη δημοκρατική απάντηση" και αναδημοσιεύω εδώ - λόγω της μεγάλης έκτασής του - το δεύτερο μέρος* που περιγράφει με κριτική ματιά την ελληνική πολιτική κατάσταση, από την ίδια οπτική γωνία που την έχουμε κριτικάρει και άλλες φορές από αυτό εδώ το blog.
 

Το ελληνικό πρόβλημα

Το ελληνικό κράτος είναι ο κεντρικός μηχανισμός μέσα από τον οποίο ασκούν διαχρονικά ηγεμονία, οι διάφορες εγχώριες πολιτικές και οικονομικές ελίτ. Παραδομένες σε μία άνευ λογικής εκμετάλλευση αυτής της ηγεμονίας, δεν δίστασαν να υπονομεύσουν ακόμη και τον ίδιο τον μηχανισμό από τον οποίο αντλούσαν τα προνόμιά τους, δηλαδή το κράτος, το οποίο ξεπέρασε τα συνήθη διεθνή (καπιταλιστικά και μη δημοκρατικά) «όρια» χρεοκοπίας, διαφθοράς και αναξιοκρατίας.

Η εγχώρια ελίτ συνιστά μια παρασιτική κοινωνική τάξη που ασκεί εκμετάλλευση στο σύνολο της ελληνικής κοινωνίας και οι όποιοι τριγμοί ή συγκρούσεις θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως προσπάθειες ανακατανομής της ισχύος στο εσωτερικό της κυρίαρχης κοινωνικής τάξης, με τελικό στόχο, όχι φυσικά τη βελτίωση των πνευματικών και υλικών αγαθών της κοινωνίας, αλλά τη διαιώνιση και ενδυνάμωση της ταξικής της εξουσίας. Οι ενδοταξικές συγκρούσεις στο επίπεδο της πολιτικής εκπροσωπούνται από τις διάφορες εκδοχές των κομματικών συσπειρώσεων. Οι διάφορες αντίστοιχα ενδοταξικές συμμαχίες μεταξύ των οικονομικών και πολιτικών ομάδων εξουσίας αρθρώνονται στο πλαίσιο επιχειρούμενων διαπραγματεύσεων και συναλλαγών μεταξύ πολιτικού, οικονομικού και επικοινωνιακού κεφαλαίου.