Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι ο ευρωσκεπτικισμός αυξάνεται, ιδιαίτερα όσο η κρίση που φουντώνει εξαιτίας της πολιτικής λιτότητας που επιβάλλουν οι γερμανοί στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν επιτρέπει στις εθνικές οικονομίες να ορθοποδήσουν.
Από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του ολλανδού δημοσιογράφου και συγγραφέα Geert Μak με τίτλο "Τι γίνεται αν η Ευρώπη διαλυθεί;"*, που ασχολείται με το συγκεκριμένο πρόβλημα, διαλέγω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα.
Η δημόσια υπομονή με το ευρωπαϊκό εγχείρημα κοντεύει να εξαντληθεί. Τώρα η κρίση κινείται αργά από μια οικονομική καταστροφή προς μια πολιτική καταστροφή. Απαιτείται από τους ψηφοφόρους και τους πολίτες της Ευρώπης υπομονή, αφοσίωση και διορατικότητα που σιγά σιγά γίνεται σχεδόν υπεράνθρωπη — κάτι που το κύκλωμα διαβουλεύσεων των Βρυξελλών συνειδητοποιεί μόνο εν μέρει. Το δίκαιο δημιουργεί ηρεμία, λέει ένα ρητό, και δυστυχώς και το αντίθετο είναι αλήθεια· το άδικο δημιουργεί χάος και αποξένωση. Τα αποτελέσματα της σημερινής κρίσης μπορεί μεν να εξηγούνται οικονομικά και οικονομικοτεχνικά, δεν δημιουργούν ωστόσο δίκαιο αλλά άδικο.
Πριν από αρκετά χρόνια, το 2000, ο βρετανός ιστορικός Λάρι Σίντεντοπ προειδοποίησε για τους μεγάλους κινδύνους στην περίπτωση που μια λίγο πολύ ομοσπονδιακή δομή απλωθεί πάνω από την Ευρώπη με υπερβολικά γρήγορο ρυθμό. Τότε θα γεννηθεί ένα επιπόλαιο υπερέθνος - έγραφε στο βιβλίο του Δημοκρατία στην Ευρώπη - το οποίο δεν θα βρει υποστήριξη από τον πληθυσμό, μα που μπορεί ωστόσο να διαταράξει με καταλυτικό τρόπο τον πολύπλοκο ιστό των εθνικών κοινωνιών. Αυτό το υπερέθνος και αυτή η ομοσπονδιακή δομή δεν δημιουργήθηκαν τελικά, αλλά κατ’ έναν άλλο τρόπο η προφητεία του βγήκε ωστόσο αληθινή. Όντως έχει απλωθεί κάτι σαν υπερσύστημα πάνω από την Ευρώπη, ένα σύστημα που σιγά σιγά έχει φτάσει να επεμβαίνει βαθιά στην καθημερινή ζωή του καθενός μας, που εγείρει μάλιστα ερωτήσεις για την ταυτότητά μας ως Ευρωπαίων, και που παρ’ όλα αυτά δεν βρίσκει έρεισμα στους ευρωπαίους πολίτες και, ακόμα χειρότερα, ούτε καν το επιδιώκει.
Από το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του ολλανδού δημοσιογράφου και συγγραφέα Geert Μak με τίτλο "Τι γίνεται αν η Ευρώπη διαλυθεί;"*, που ασχολείται με το συγκεκριμένο πρόβλημα, διαλέγω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα.
Η δημόσια υπομονή με το ευρωπαϊκό εγχείρημα κοντεύει να εξαντληθεί. Τώρα η κρίση κινείται αργά από μια οικονομική καταστροφή προς μια πολιτική καταστροφή. Απαιτείται από τους ψηφοφόρους και τους πολίτες της Ευρώπης υπομονή, αφοσίωση και διορατικότητα που σιγά σιγά γίνεται σχεδόν υπεράνθρωπη — κάτι που το κύκλωμα διαβουλεύσεων των Βρυξελλών συνειδητοποιεί μόνο εν μέρει. Το δίκαιο δημιουργεί ηρεμία, λέει ένα ρητό, και δυστυχώς και το αντίθετο είναι αλήθεια· το άδικο δημιουργεί χάος και αποξένωση. Τα αποτελέσματα της σημερινής κρίσης μπορεί μεν να εξηγούνται οικονομικά και οικονομικοτεχνικά, δεν δημιουργούν ωστόσο δίκαιο αλλά άδικο.
Πριν από αρκετά χρόνια, το 2000, ο βρετανός ιστορικός Λάρι Σίντεντοπ προειδοποίησε για τους μεγάλους κινδύνους στην περίπτωση που μια λίγο πολύ ομοσπονδιακή δομή απλωθεί πάνω από την Ευρώπη με υπερβολικά γρήγορο ρυθμό. Τότε θα γεννηθεί ένα επιπόλαιο υπερέθνος - έγραφε στο βιβλίο του Δημοκρατία στην Ευρώπη - το οποίο δεν θα βρει υποστήριξη από τον πληθυσμό, μα που μπορεί ωστόσο να διαταράξει με καταλυτικό τρόπο τον πολύπλοκο ιστό των εθνικών κοινωνιών. Αυτό το υπερέθνος και αυτή η ομοσπονδιακή δομή δεν δημιουργήθηκαν τελικά, αλλά κατ’ έναν άλλο τρόπο η προφητεία του βγήκε ωστόσο αληθινή. Όντως έχει απλωθεί κάτι σαν υπερσύστημα πάνω από την Ευρώπη, ένα σύστημα που σιγά σιγά έχει φτάσει να επεμβαίνει βαθιά στην καθημερινή ζωή του καθενός μας, που εγείρει μάλιστα ερωτήσεις για την ταυτότητά μας ως Ευρωπαίων, και που παρ’ όλα αυτά δεν βρίσκει έρεισμα στους ευρωπαίους πολίτες και, ακόμα χειρότερα, ούτε καν το επιδιώκει.
