Ήταν πράγματι η Ελλάδα άτακτη;

Το κείμενο που αναδημοσιεύω σήμερα κινείται στο ίδιο μήκος κύματος με το άρθρο του Paul Krugman που ανήρτησα χθες. Δείχνει και αυτό τον πραγματικό ένοχο για την κρίση στην ευρωζώνη, που δεν είναι η Ελλάδα αλλά η Γερμανία. Και υποστηρίζει με στοιχεία, αυτό που και με άλλα posts έχω υποστηρίξει στο παρελθόν, ότι είναι προπαγανδιστικό παραμύθι πως η χώρα μας είχε "ξεφύγει", με αποτέλεσμα η επιβαλλόμενη σε αυτήν τιμωρία να έχει καταστεί αναπόφευκτη.
Εννοείται πως δεν υποστηρίζω ότι όσα γίνονταν στην Ελλάδα ήταν καλά καμωμένα, αλλά πως δεν ήταν σε τέτοιο βαθμό διαφορετικά από όσα γίνονταν και στις άλλες χώρες της ευρωζώνης, που να της αξίζει τιμωρία. Και οπωσδήποτε η αναδημοσίευση του συγκεκριμένου κειμένου (πρόκειται για απόσπασμα* από το βιβλίο του Zoltán Pogátsa με τίτλο "The Political Economy of the Greek Crisis") δεν πρέπει να θεωρηθεί προσπάθεια αθώωσης του Ανδρέα Παπανδρέου - στην πολιτική του οποίου αναφέρεται αρκετές φορές - και του τρόπου που κυβέρνησε. Άλλωστε ο συγγραφέας του είναι ούγγρος καθηγητής πολιτικής οικονομίας και, φυσικά, δεν έχει καμία σχέση με τα εγχώρια πολιτικά παιχνίδια.

Η καθιερωμένη παγκοσμίως –ή «γερμανική»– αφήγηση για την Ελλάδα περιγράφει μια χώρα που είναι αποκλειστικά υπεύθυνη για την κρίση της: ο υπέρογκος δημόσιος τομέας προκάλεσε υπέρμετρη δημόσια δαπάνη, ενώ οι πολίτες αμείβονταν με υπερβολικά υψηλούς μισθούς που, όμως, δεν ήταν διατηρήσιμοι. Εν ολίγοις, κάτι σαν τον αισώπειο μύθο του έλληνα τζίτζικα και του γερμανού μέρμηγκα. Αν αυτή η αφήγηση ήταν ακριβής, τότε το φάρμακο του Σόιμπλε και της Τρόικας θα είχε αποδειχθεί επαρκές: περικοπή του μεγέθους του κράτους και των αμοιβών των πολιτών. Περί αυτού πρόκειται, είτε το πει κανείς λιτότητα, μισθολογική συγκράτηση ή εσωτερική υποτίμηση για να χρυσώσει τεχνοκρατικά το χάπι. Δυστυχώς, όμως, αυτή η αφήγηση δεν αντέχει τη δοκιμασία των εμπειρικών στοιχείων.      

   Ακόμη και με βάση τα αναθεωρημένα στοιχεία, το επίπεδο του ελληνικού χρέους δεν αυξήθηκε σημαντικά στη διάρκεια της δεκαετίας που η χώρα βρέθηκε στην ευρωζώνη, το 2001-2009. Σύμφωνα με τη Eurostat, οι δημόσιες δαπάνες την ίδια περίοδο ήταν στον μέσο όρο της ΕΕ, χαμηλότερα από εκείνες της Γερμανίας, ενώ οι δαπάνες του ελληνικού κράτους για τους δημοσίους υπαλλήλους ήταν μόλις μισή εκατοστιαία μονάδα πάνω από τον μέσο όρο των χωρών της Ε.Ε. Ακόμη και ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων δεν ήταν πολύ μεγαλύτερος αναλογικά με τον πληθυσμό της χώρας. Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ το μέγεθος του κράτους. Τα πραγματικά ζητήματα επί δεκαετίες ήταν τα μειωμένα δημόσια έσοδα, οι πολύ υψηλές δαπάνες για τόκους και η αποβιομηχάνιση. Κανένα από αυτά, όμως, δεν αντιμετωπίστηκε από τη λανθασμένη συνταγή της Τρόικας, που όπως συμβαίνει συνήθως με τις λανθασμένες συνταγές, επιδείνωσε την κατάσταση του ασθενούς.

Ο Ταλαντούχος Οικονομικός Σύμβουλος της Eurobank (του Γ.Βαρουφάκη)

Έχει γίνει πια εμφανές ότι το προσόν που πρέπει να έχει το στέλεχος που θα επιλεγεί για τη θέση του υπουργού οικονομικών δεν είναι η επιτυχημένη καριέρα του αλλά η διάθεση συμμόρφωσης προς τις εντολές των δανειστών. Έτσι, κατά τα μνημονιακά χρόνια ευτυχήσαμε να χαρούμε τις υπηρεσίες των μη εκλεγμένων Γ.Παπακωνσταντίνου, Παπαδήμου, Στουρνάρα και λίαν προσφάτως μας προέκυψε Χαρδούβελης. Όλοι αυτοί έχουν κάτι κοινό. Όλοι το ξέρετε, ας μην το επαναλαμβάνω.
Ο Γ.Βαρουφάκης μας συστήνει το νέο υπουργό οικονομικών μέσα από τα πεπραγμένα του και θέτει κάποια ερωτήματα, τα οποία, πάντως, θεωρώ εκτός πραγματικότητας, εφόσον αναφέρονται στο πώς συμβιβάζονται οι ενέργειες που ο Χαρδούβελης έκανε είτε ως σύμβουλος της Eurobank, είτε ως σύμβουλος του Παπαδήμου, είτε (που καλείται να κάνει) τώρα ως υπουργός. Μα πού έγκειται η απορία του αρθρογράφου; Αφού και στις τρεις περιπτώσεις τα ίδια αφεντικά υπηρετούσε και υπηρετεί.

Ο ΤΑΛΑΝΤΟΥΧΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΤΗΣ EUROBANK*

«Όλοι πρέπει να κρινόμαστε από το έργο μας και την αποτελεσματικότητά μας». Αυτή δεν είναι η βασική αρχή της αξιολόγησης που με ενθουσιασμό προωθούν οι θιασώτες των μεταρρυθμίσεων στην χώρα μας; Η αρχή αυτή δεν πρέπει να ισχύει για τους άρτι διορισθέντες υπουργούς, ιδίως για τους «τεχνοκράτες» που χειρίζονται τα πιο λεπτά και καίρια ζητήματα - όπως, π.χ., την διαπραγμάτευση για το δημόσιο χρέος;

Στον πρόσφατο ανασχηματισμό, υπουργός οικονομικών ανέλαβε ο κ. Γκίκας Χαρδούβελης. Από όλες του τις ιδιότητες επιτρέψτε μου να εστιάσω σε δύο:
(Α) Εκείνη του Οικονομικού Σύμβουλου και επικεφαλής του τμήματος Οικονομικών Μελετών της τράπεζας Eurobank, την οποία κατείχε συνεχώς από το 2000 έως το 2014 - μια μακρά περίοδο που καλύπτει όλες της φάσεις της ελληνικής τραγωδίας: από την είσοδό μας στην Ευρωζώνη έως και την τετραετή εθνική μας μνημονιακή περιπέτεια.
(Β) Του συμβούλου του κ. Παπαδήμου κατά την διάρκεια της πρωθυπουργίας τού τελευταίου, τότε που σχεδιαζόταν το PSI και δη, η ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank και των υπόλοιπων τραπεζών.
Στο άρθρο που ακολουθεί δεν θα ασχοληθώ καθόλου με την ακολουθία των μακρο-οικονομικών αστοχιών του κ.Χαρδούβελη σε όλη αυτή την περίοδο.