Οι πρώτες αναδιαρθρώσεις των ελληνικών χρεών (1832-1878)

Τώρα πια, όλοι ξέρουμε ότι η χρεοκοπία δεν είναι κάτι ασυνήθιστο. Όλα τα κράτη έχουν ή θα μπορούσαν να έχουν χρεοκοπήσει. Για τους δικούς τους λόγους τα συστημικά ΜΜΕ παρουσιάζουν την ελληνική χρεοκοπία του 2010 (αν και δεν την ονομάζουν χρεοκοπία, έτσι ώστε να μπορούν να την επισείουν ως ...επερχόμενο κίνδυνο) ως κάτι πρωτοφανές! Όμως η Ελλάδα ξεκίνησε να χρεοκοπεί πριν ακόμα γίνει κράτος.
Το παρακάτω άρθρο* παρουσιάζει τις πρώτες χρεοκοπίες της χώρας μας, κατά τα πρώτα 50 χρόνια της νεότερης ιστορίας της, μετά την απελευθέρωσή της από τον οθωμανικό ζυγό.
 
Από το 1826 έως το 2015, η Ελλάδα έχει χρεωκοπήσει 6 φορές, δηλαδή λιγότερες από τις 7 φορές της Γερμανίας (χρεωκοπίες κρατιδίων του 1807, 1812, 1813, 1814, 1850, χρεωκοπίες ομοσπονδιακού κράτους του 1932 και του 1939 με στάση πληρωμών λόγω πολέμου), με συνέπεια η νέα της χρεοκοπία το 2010 να μην αποτελεί παράδοξο φαινόμενο για τους ανθρώπους που μελετούν προσεκτικά την οικονομική εξέλιξη των διαφόρων χωρών. Κατά την διάρκεια αυτών των 190 ετών η Ελλάδα αφιερώνει συνολικά σχεδόν έναν αιώνα, αναδιαρθρώνοντας και αποπληρώνοντας τα εξωτερικά της χρέη, εφαρμόζοντας οικονομικές πολιτικές ανασυγκρότησης και αναδιοργάνωσης και εκσυγχρονίζοντας χωρίς θεαματικά αποτελέσματα το κράτος.
 

Πρώτη Αναδιάρθρωση

Η μεγάλη επανάσταση του 1821 χρηματοδοτείται από τους τραπεζίτες του Λονδίνου, χάρη στις πιέσεις που ασκούν ο Λόρδος Βύρων και το Φιλελληνικό Κομιτάτο, σε συνδυασμό με τις παρασκηνιακές ενέργειες του τότε φιλελεύθερου Υπουργού Εξωτερικών George Canning. To 1824 οι επαναστάτες δέχονται το πρώτο δάνειο των £800.000, με επιτόκιο 8,5%, το οποίο προσφέρεται στο επενδυτικό κοινό με δημόσια εγγραφή στο 59% της ονομαστικής αξίας, αφενός μεν λόγω υψηλού κινδύνου και αφετέρου για να δελεάσει τους ριψοκίνδυνους επενδυτές. Το 1825 εκδίδεται το δεύτερο ύψους £2.000.000, το οποίο προσφέρεται στο 55,5% για τους ίδιους λόγους, ενώ στους υποψήφιους αγοραστές των ελληνικών ομολόγων δίδονται εξασφαλίσεις με ενέχυρο τα έσοδα του ελληνικού κράτους και ολόκληρη την δημόσια περιουσία, όπως και υποσχέσεις για μεγάλα περαιτέρω κέρδη από τις παρακρατήσεις.

Αύξηση του χρέους θα φέρει ακόμη κι ο «κόφτης» του 15%

Και αυτή η κυβέρνηση φαίνεται να μην έχει διδαχτεί τίποτα από την αφερεγγυότητα των δανειστών και ιδιαίτερα των Γερμανών, τουλάχιστον - αλλά όχι μόνον - όσον αφορά στο θέμα του χρέους. Εκβιάζουν όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις προκειμένου να δεχτούν να εφαρμόσουν τα μέτρα που επιβάλλουν, μέτρα που οδηγούν σε βαθύτερη ύφεση και άρα στο με μεγαλύτερη ευκολία ξεπούλημα, λόγω ανάγκης, κάθε δημόσιου περιουσιακού στοιχείου που τους ενδιαφέρει. Το αντίτιμο που προσφέρουν είναι κυρίως ο μεγαλύτερος δανεισμός με ευρώ, ώστε να μπορούμε να ανταποκριθούμε στις υφιστάμενες δανειακές υποχρεώσεις μας, καθώς και η υπόσχεση για διευθέτηση με κάποιο τρόπο του ελληνικού χρέους. Όσον αφορά το δεύτερο αυτό ζήτημα, ο απλός λαός το λέει πολύ χαρακτηριστικά: "το δούλεμα πάει σύννεφο"! Αφού τη μια αναβάλλουν οποιαδήποτε συζήτηση (για δέσμευση ας μην έχουμε καμμιά ελπίδα) για μετά τις προηγούμενες γερμανικές εκλογές, κατόπιν για μετά τις ευρωεκλογές, στη συνέχεια για μετά την πρόσφατη αξιολόγηση, τώρα για μετά τις επόμενες γερμανικές εκλογές και σίγουρα έπεται συνέχεια. Ακόμα και ένα μικρό παιδάκι θα είχε καταλάβει ότι μας δουλεύουν. Αλλά φαίνεται πως η κυβέρνηση δεν έχει φτάσει στην παιδική, αλλά προφανώς διανύει ακόμα την βρεφική ηλικία.
Στο παρακάτω άρθρο ο Λεων.Βατικιώτης αποδεικνύει ότι ο κόφτης που επιβλήθηκε στην κυβέρνηση - λαμβανομένων υπόψη των όρων που τον συνοδεύουν - δεν πρόκειται να ωφελήσει (όχι μόνο την οικονομία, κάτι που είναι τόσο φανερό που δεν χρειάζεται την παραμικρή προσπάθεια να αποδειχτεί) αλλά ούτε και το χρέος, το οποίο, αντίθετα, αναμένεται να αυξηθεί.
Η μόνη ένστασή μου στο παρακάτω άρθρο είναι ότι βασίζεται στην πρόσφατη έκθεση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους που εκπονήθηκε από το ΔΝΤ, του οποίου οι εκθέσεις στο παρελθόν δεν έχουν δείξει ότι είναι και τόσο αξιόπιστες.

Το άρθρο:
Απανωτά είναι τα πολιτικά χαστούκια που δέχεται ο Αλέξης Τσίπρας και η κυβέρνηση στο θέμα του δημόσιου χρέους. Κοινό τους γνώρισμα η αμφισβήτηση των υποτιθέμενων ευεργετικών αποτελεσμάτων των πρόσφατων συμφωνιών της κυβέρνησης με τους Ευρωπαίους, που αποτελούν συνέχεια του Μμημονίου Τσίπρα, τα οποία η κυβέρνηση εξακολουθεί να εμφανίζει ως οριστική λύση του προβλήματος του χρέους. Η κυβέρνηση εξαφανίζει ωστόσο από το πλάνο τρεις παραμέτρους. 

Πρώτο, πως ούτε η απόφαση της 9^ης Μαΐου, ούτε η απόφαση της 24^ης Μαΐου περιλαμβάνουν δέσμευση των πιστωτών για ρύθμιση του χρέους. Εάν κι εφ’ όσον… είναι οι διατυπώσεις που επιλέγουν και κατ’ επανάληψη χρησιμοποιούν στις αποφάσεις. 
Δεύτερο, η κυβέρνηση υποτιμάει τις εξαιρετικά αρνητικές επιπτώσεις που θα επιφέρουν στο ΑΕΠ και την πραγματική οικονομία τα αντιλαϊκά μέτρα που ψηφίζει. Δεν είναι δυνατό να αφαιμάζεις από την οικονομία 8,3 δισ. ευρώ και να περιμένεις να αυξηθεί το προϊόν! 
Τρίτο, η κυβέρνηση υπερτιμάει τις ευεργετικές επιπτώσεις που θα έχουν τα μέτρα ανακούφισης που ενδέχεται να λάβουν οι Ευρωπαίοι ακόμη και στην εξυπηρέτηση του χρέους, αφήνοντας προς ώρας κι εμείς εκτός συζήτησης το ύψος του (που ως ποσοστό του ΑΕΠ δεν παύει να αποτελεί το πιο αξιόπιστο κριτήριο εξέτασής του διαχρονικά και διεθνώς).

Όσα λέει η κυβέρνηση είναι για εσωτερική κατανάλωση

Η εμπειρία των προηγούμενων έξι μνημονιακών χρόνων θα έπρεπε να είχε διδάξει μερικά πράγματα, τόσο στα συγκυβερνώντα κόμματα όσο και στο υπόλοιπο πολιτικό σύστημα.
Πρώτον, όσον αφορά το χρέος, οι ξένοι το χρησιμοποιούν σαν πρόφαση για να υπακούουν οι ελληνικές κυβερνήσεις πιο εύκολα (πόσο πιο εύκολα;) τις εντολές τους. Αρκεί να θυμηθούμε πόσες φορές υποσχέθηκαν ότι θα το φέρουν στο τραπέζι και μετά με κάποια πρόφαση το ανέβαλλαν. Την ίδια τακτική συνεχίζουν και τώρα.
Δεύτερον, όσον αφορά τις επενδύσεις, δεν έχω καταλήξει αν οι κυβερνητικοί υπουργοί και βουλευτές θεωρούν εμάς αφελείς ή αν είναι οι ίδιοι, όταν βγαίνουν και λένε ότι, αν ακολουθήσουν όσα επιτάσσει το μνημόνιο, η χώρα θα περάσει σε ανάπτυξη και θα έλθουν επενδύσεις από το εξωτερικό. Το λένε τη στιγμή που και οι υπάρχουσες επενδύσεις στη χώρα λιγοστεύουν, είτε επειδή οι επιχειρήσεις κλείνουν είτε επειδή μεταναστεύουν. Και αυτό, φυσικά, έχει σαν αποτέλεσμα και την αύξηση της ανεργίας. Έχουν μάλιστα το θράσος κυβερνητικά στελέχη να μας λένε κατά καιρούς ότι οι στατιστικές δείχνουν ελαφρά μείωση της ανεργίας, όταν ξέρουμε ότι, εκτός από το κλείσιμο ή τη μετανάστευση των επιχειρήσεων, αυτές οι στατιστικές δεν λαμβάνουν υπόψη και τον διαρκώς αυξανόμενο αριθμό των νέων Ελλήνων που μεταναστεύουν, άρα διαγράφονται από τον αριθμό των εν Ελλάδι ανέργων!
Το Συμπέρασμα είναι ότι το πρόγραμμα δεν βγαίνει, το ξέρουμε όλοι, το παραδέχονται και κάποιοι από αυτούς που μας το επιβάλλουν, αλλά η κυβέρνηση μην έχοντας, προφανώς, άλλη πρόταση επιμένει να εφαρμόσει ένα ακόμη πιο καταστροφικό για την οικονομία μας πρόγραμμα.
Θα μπορούσα να συνεχίσω με τις αυταπάτες των ελληνικών μνημονιακών κυβερνήσεων, αλλά για την ώρα ας διαβάσουμε πώς αναλύει τα παραπάνω ο καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII K.Βεργόπουλος.

Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII

Πηγή: Θα μιλήσουμε για το παρόν; Οι ιδέες τους είναι για εσωτερική κομματική κατανάλωση http://wp.me/p3kVLZ-vq4

Υπερβολική, αλλά και αποπροσανατολιστική, η αναφορά τον τελευταίο καιρό στην βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους στο μέλλον. Ενώ, παράλληλα, παντελώς αγνοείται το πρόβλημα της κατεπείγουσας επανεκκίνησης της ελληνικής οικονομίας και της συναφούς ανάγκης για άμεση μείωση της ανεργίας στο παρόν. 
Μέχρι χθες, η ελληνική κυβέρνηση αποδεχόταν και δικαιολογούσε ατέρμονες θυσίες των εργαζομένων με διατυπωμένο στόχο την απόσπαση θετικής αξιολόγησης από τους θεσμούς, που υποτίθετο ότι θα οδηγούσε στην ελάφρυνση του μη-βιώσιμου χρέους. Ωστόσο, η κυρία Λαγκάρντ εισέπραξε τα «γαλλικά» της, όταν ισχυρίσθηκε και αυτή ότι, αφού το χρέος δεν είναι βιώσιμο, προηγείται η ελάφρυνση του, ώστε να γίνει βιώσιμο και έπεται το πρόγραμμα διάσωσης. Ότι δεν νοείται πρόγραμμα διάσωσης για εξ ορισμού μη βιώσιμο χρέος. 

Αρκεί η ελάφρυνση του χρέους;

Τα μνημονιακά χρόνια, κατά τα οποία εφαρμόζουμε τα προγράμματα που μας επιβάλλουν οι δανειστές με σκοπό τη σωτηρία - υποτίθεται - της χώρας, το χρέος, για την αντιμετώπιση του οποίου - υποτίθεται, πάλι - μπήκαμε στη μέγγενη των μνημονίων, έχει αυξηθεί σε ποσοστό επί του ΑΕΠ από 115% ή 120%, όπως το μαγείρεψαν τελικά Γεωργίου ΕΛΣΤΑΤ κλπ, σε 187% με τάση το 200%, χάρη στις ψήφους, φυσικά, των βουλευτών των εκάστοτε κυβερνητικών κομμάτων. 
Αυτή την εποχή γίνονται - προσχηματικές, κατά τη γνώμη μου - συζητήσεις για τη μείωση του χρέους, με απώτερο πάντα σκοπό - μας λένε - την προσέλκυση επενδύσεων. Είναι τραγικά αστείο να πιστεύει κανείς ότι θα έλθει ξένος επενδυτής να επενδύσει σε μια οικονομία που είναι κατεστραμμένη, και με την πολιτική που μας επιβάλλουν οι "εταίροι" μας θα συνεχίσει να καταστρέφεται, όπως μπορεί να μας διαβεβαιώσει οποιοσδήποτε πρωτοετής φοιτητής οικονομικής σχολής.
Πάντως, καθηγητής Πανεπιστημίου - ο Παν. Λιαργκόβας -  έχει γράψει το άρθρο που αναδημοσιεύω στη συνέχεια από την προχθεσινή RealNews με θέμα την ελάφρυνση του χρέους, έστω κι αν δεν συμφωνώ 100% με τις απόψεις που διατυπώνει, αυτές παρουσιάζουν οπωσδήποτε ενδιαφέρον.

ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ του κουαρτέτου και με αφορμή δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων, επανήλθε στο προσκήνιο η συζήτηση για τη ρύθμιση του χρέους της χώρας, το οποίο πλέον ανέρχεται σε περίπου 187% του ΑΕΠ (327 δισ. ευρώ). Αν και μέχρι πρόσφατα το βάρος δινόταν κυρίως στον λόγο χρέους προς ΑΕΠ, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επικεντρώνονται πλέον στις ετήσιες ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας, για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας του χρέους, θεωρώντας έτσι ότι αποτυπώνεται πιο αποτελεσματικά η δομή των πληρωμών σε βάθος χρόνου. Κατ’ αυτούς, χαμηλές ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες συνεπάγονται καλύτερη πρόσβαση στις αγορές και λιγότερο κίνδυνο για την οικονομική σταθερότητα. Μια σημαντική πτυχή για την εξυπηρέτηση του χρέους είναι οι ετήσιες αντίστοιχες δαπάνες να μην ξεπερνούν το 15% του ΑΕΠ της χώρας. Με βάση αυτό το σκεπτικό, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί προκρίνουν τη λύση της ελάφρυνσης του χρέους, δηλαδή παράταση των περιόδων αποπληρωμής και ενδεχομένως ένα νέο μορατόριουμ για την πληρωμή τόκων. 

Η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους (του Στ.Λυγερού)

Η συζήτηση για αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους ξεκίνησε πριν τρία-τέσσερα χρόνια και συνεχίζεται μέχρι σήμερα χωρίς να υπάρχει κάποια συγκεκριμένη δέσμευση από μέρους των δανειστών, οι οποίοι εμφανίζονται ανακόλουθοι μεταθέτοντας τη συγκεκριμένη συζήτηση κάθε φορά και για αργότερα. Πότε μετά τις γερμανικές εκλογές, πότε μετά τις ευρωεκλογές, πότε μετά τις ελληνικές εκλογές... Είναι φανερό ότι αυτή η αναβλητικότητα συμπλέει με τη γενική τιμωρητική διάθεση που επιδεικνύουν εναντίον της χώρας μας με τη βοήθεια των άβουλων (;) ελληνικών κυβερνήσεων της ιδεολογίας του μονόδρομου. Και σαν να μη φτάνουν αυτά, το ζήτημα του χρέους της χώρας μας έχει γίνει και πεδίο σύγκρουσης ΔΝΤ (Αμερικανών) και γερμανών.
Σε ποιο σημείο βρίσκεται η κατάσταση σήμερα, προσπαθεί να ξεδιαλύνει ο κ.Σταύρος Λυγερός στο κείμενο* που ακολουθεί.

Η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους έχει μετατραπεί σε θέμα τριβής ανάμεσα στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Ευρωζώνη. Με την παρότρυνση και της Ουάσινγκτον, το ΔΝΤ έχει εγκαταλείψει την παλαιότερη στάση του να συμβιβάζεται με τις απαιτήσεις των Ευρωπαίων σ’ αυτό το ζήτημα. Τώρα πλέον δηλώνει καθαρά ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο και πως σωστότερη λύση είναι το κούρεμα, επειδή θα έχει άμεσες θετικές συνέπειες για την ελληνική οικονομία, με την έννοια ότι θα διευκολύνει και την έξοδο στις αγορές και την προσέλκυση επενδύσεων.

Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες η Κριστίν Λαγκάρντ έχει απαντήσει στο επιχείρημα ότι το κούρεμα απαγορεύεται από τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Για την ακρίβεια, το ΔΝΤ έχει προτείνει την παράκαμψη του προβαλλόμενου νομικού εμποδίου με την ανάληψη των χρεών της Ελλάδας προς τις χώρες-μέλη της Ευρωζώνης από τον ESM. Προς το παρόν χωρίς να βρει ανταπόκριση. Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας Κλάους Ρέγκλινγκ, μάλιστα, είχε προ ημερών επιχειρήσει με δήλωσή του να κατεβάσει τις προσδοκίες για το μέγεθος της ελάφρυνσης. Ο Πολ Τόμσεν ξεκαθάρισε αυτές τις ημέρες από το Περού ότι χωρίς γενναία ελάφρυνση του ελληνικού χρέους το ΔΝΤ δεν πρόκειται να συμμετάσχει στο ελληνικό πρόγραμμα. Η δήλωσή του ήταν έμμεση πλην σαφής απάντηση στον πρόεδρο του Eurogroup, ο οποίος με δήλωσή του είχε, επίσης, επιχειρήσει να κατεβάσει πολύ τον πήχη των προσδοκιών. Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ επανέλαβε τη θέση που επικρατεί στο ευρωιερατείο ότι σημασία έχει το κόστος εξυπηρέτησης και όχι το χρέος ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Ανέφερε, μάλιστα, ότι η Ευρωζώνη μπορεί να συμφωνήσει το κόστος της εξυπηρέτησης να μην υπερβαίνει το 15% του ελληνικού ΑΕΠ (με τα σημερινά δεδομένα περίπου 26 δισ. ευρώ ετησίως!).

Καταστροφική η πολιτική λιτότητας (του Noam Chomsky)

Αρκετές φορές έχω φιλοξενήσει τις απόψεις του κορυφαίου εν ζωή διανοητή Noam Chomsky. Δεν θα μπορούσα να παραλείψω να αναδημοσιεύσω τις πρόσφατες δηλώσεις του στην εφημερίδα «Πολίτικα» του Βελιγραδίου, που αφορούν την αντιμετώπιση της χώρας μας από τους "εταίρους" μας.

«Αίσχος» και «επαίσχυντη φάρσα» σε βάρος του ελληνικού λαού χαρακτηρίζει ο Αμερικανός διανοητής Νόαμ Τσόμσκι τη «συμπεριφορά της τρόικας».

«Η πολιτική της λιτότητας που επιβλήθηκε στην Ελλάδα, από οικονομικής απόψεως είναι παράλογη και καταστροφική για τη χώρα. Η συμπεριφορά της τρόικας αποτελεί αίσχος. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως στόχος τους είναι να διαμηνύσουν προς πάσα κατεύθυνση ότι η αντίσταση στις βόρειες τράπεζες και στη γραφειοκρατία των Βρυξελλών δεν θα γίνει ανεκτή και πως οι επιδιώξεις για δημοκρατία και σεβασμό της λαϊκής βούλησης πρέπει να εγκαταλειφθούν», σχολιάζει ο Τσόμσκι.
Ο διανοητής επισημαίνει πως όλα αυτά «είναι μια επίδειξη δύναμης και δεν υπάρχει κανένας λόγος να συνεχιστεί αυτή η επαίσχυντη φάρσα στην οποία γαλλικές και γερμανικές τράπεζες επωφελούνται από τα δεινά του ελληνικού λαού».

Ο πραγματικός λόγος της αδιαλλαξίας των γερμανών

Πολλές αντιδράσεις των δανειστών μάς έχουν φανεί περίεργες κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, τόσο με την παρούσα κυβέρνηση όσο και με τις προηγούμενες. Αρκετοί είναι οι αναλυτές που θεωρούν ότι υπάρχουν άλλοι λόγοι για αυτή την ακαμψία τους. Μπορεί δηλαδή, να μην είναι μόνο η ατολμία, η έλλειψη αξιόλογου πολιτικού προσωπικού, αλλά ούτε οι λάθος υπολογισμοί που μας αντιμετωπίζουν τόσο άτεγκτα.
Το παρακάτω άρθρο του Μιχ.Γιαννεσκή μπορεί να εξηγήσει, ίσως, κάποιες πτυχές της αδιαλλαξίας των "εταίρων" μας.

 Ο Βόλφκανγκ Σόιμπλε και η γερμανική ηγεσία της Ευρωζώνης έχουν σοβαρούς λόγους να ανησυχούν και να διατηρούν μία αδιάλλακτη στάση στις διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα. Όμως η αποπληρωμή του ελληνικού χρέους που ανέρχεται σε 317 δισεκατομμύρια ευρώ  δεν είναι ένας από τους πιο σημαντικούς. Το ελληνικό χρέος είναι αμελητέας σημασίας, σε σύγκριση με το χρηματοπιστωτικό δυναμίτη των γερμανικών (και άλλων) τραπεζών, ο οποίος τους τελευταίους μήνες δίνει καθημερινά περισσότερα σημάδια ανάφλεξης.

Είναι μύθος ότι για να μειωθεί το δημόσιο χρέος πρέπει να μειωθούν οι κρατικές δαπάνες

Ανάμεσα στα πολλά λάθη που έκαναν οι εκπρόσωποι των δανειστών, τα οποία επέβαλαν στις μνημονιακές κυβερνήσεις κι εκείνες τα εφάρμοσαν χωρίς εξέταση ή/και αντίλογο, είναι ότι προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κρίση χρέους της χώρας μας και να καταστεί δυνατή η εξυπηρέτησή του, θα έπρεπε να περικοπεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο τμήμα των δημοσίων δαπανών.

Η περικοπή των δημοσίων δαπανών όμως δεν αποτελεί λύση στην προσπάθεια συγκράτησης ή/και μείωσης του δημοσίου χρέους, έστω και αν σε κάποιες περιπτώσεις η αύξησή του οφείλεται, εν μέρει, στην αύξησή των δαπανών αυτών. Πολλοί συγκρίνουν τη διαχείριση εσόδων-εξόδων ενός κράτους με εκείνη ενός νοικοκυριού. Η δυναμική τους όμως δεν είναι ίδια, αφού δεν μπορούμε να ταυτίσουμε την μακροοικονομία με την οικιακή οικονομία. Η δυναμική του χρέους εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες: το επίπεδο των πρωτογενών ελλειμμάτων, καθώς και –το βασικότερο- τη διαφορά ανάμεσα στο ύψος των επιτοκίων και τον ονομαστικό ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας.

Τι είναι τα ομόλογα στο διηνεκές (perpetual bonds)

Ένα νέο χρηματοοικονομικό προϊόν μπήκε στη ζωή μας αυτές τις μέρες. Λίγοι πολίτες το είχαν ξανακούσει, ακόμα και ανάμεσα σε εκείνους που δραστηριοποιούνται στον οικονομικό τομέα. 
Στο παρακάτω άρθρο ο Φώτης Νάκος κάνει μια σύντομη αλλά κατανοητή παρουσίαση των perpetual bonds.

Είναι λογικό στους οικονομικούς όρους να μην είναι εξοικειωμένος ο πολίτης. Έτσι η πρόταση του υπουργού οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη για ανταλλαγή των ελληνικών ομολόγων με νέα «ομόλογα στο διηνεκές» ή perpetual bonds, όπως ονομάζονται στη μεθοδολογία, να μην είναι απολύτως κατανοητά στο ευρύ κοινό.
Η κυβέρνηση της Ελλάδας μεταξύ άλλων φέρεται να προτείνει στους διεθνείς πιστωτές της διαμέσου της ανταλλαγής των ομολόγων της με νέα αξιόγραφα, τα οποία θα είναι συνδεδεμένα με τον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας και με ομόλογα στο διηνεκές.

Ακτινογραφία του Δημόσιου Χρέους (του Γ.Βαρουφάκη)

Όλοι μιλάμε για το δημόσιο χρέος, αλλά πόσοι ξέρουν πού ακριβώς χρωστάει το ελληνικό κράτος;
Ο Γ.Βαρουφάκης, στο άρθρο του που αναδημοσιεύω από το πιο πρόσφατο τεύχος του HOT DOC, παραθέτει αναλυτικά τα ποσά που συνθέτουν το ελληνικό χρέος και - το σπουδαιότερο - πού τα οφείλουμε και πότε πρέπει να τα δώσουμε.

Ακτινογραφία του Δημόσιου Χρέους

Μια ματιά στην αριθμητική του χρέους εξηγεί γιατί η κυβέρνηση βρίσκεται σε κατάσταση νευρικού κλονισμού. Το συνολικό ποσό που χρωστά το ελληνικό Δημόσιο σήμερα είναι 321,7 δισ. ευρώ.

Από το συνολικό ποσό,
• τα 154 δισ. τα χρωστάμε (α) στο EFSF (Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας) και (β) στο ΔΝΤ, ως απόρροια του 2ου Μνημονίου, για τα οποία δεν προβλέπονται αποπληρωμές τόκων με μετρητά πριν το 2022 αλλά οι τόκοι προστίθενται μέρα μπαίνει-μέρα βγαίνει στην τελική «λυπητερή»
• τα 53 δισ. τα χρωστάμε από το 1ο Μνημόνιο στους εταίρους της ΕΕ, για τα οποία καταβάλλουμε τόκους προσδιοριζόμενους από το αυξομειούμενο επιτόκιο Euribor συν ένα «καπέλο» ίσο με 1,5% (σήμερα το Euribor κυμαίνεται στο 0,33%)
• τα 30 δισ. σε ιδιώτες (βασικά σε hedge funds) που κατέχουν τα μετά το PSI ομόλογα, τα οποία τοκίζονται με επιτόκιο 2%
• τα 15 δισ. στην ΕΚΤ, που δεν μας χρεώνει τόκους
• τα υπόλοιπα 69,6 δισ. στις τράπεζες υπό την μορφή βραχυπρόθεσμων έντοκων γραμματίων, τα οποία αποπληρώνονται κάθε μερικούς μήνες με έκδοση νέων (και με αποτέλεσμα αυτής της μετακύλισης, βεβαίως, τη συσσώρευση τόκων). 

Όσον αφορά τις αποπληρωμές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει πως ανέρχονται στο 4,3% του ΑΕΠ της χώρας, δηλαδή περί τα 7,7 δισ. ευρώ ετησίως.

Προτάσεις του Κ.Λαπαβίτσα για το χρέος και την έξοδο από την κρίση

Σήμερα φιλοξενώ ένα άρθρο του γνωστού καθηγητή Κ.Λαπαβίτσα στο οποίο προτείνει τρεις τρόπους για να γλυτώσουμε από το χρέος και από την κρίση. Βέβαια, όπως πάντα, καταλήγει στην αναγκαιότητα να αποκτήσουμε εθνικό νόμισμα.
 Είναι αλήθεια ότι οι φωνές εναντίον του ευρώ (και όχι μόνο στη χώρα μας) πληθαίνουν όσο περνάει ο καιρός και η κρίση χρονίζει και βαθαίνει. 
Το θέμα, όπως είναι φυσικό, άρχισε να με απασχολεί και προσωπικά. Για το λόγο αυτό, την περασμένη Δευτέρα βρέθηκα σε σχετική συζήτηση που έγινε στο βιβλιοπωλείο ΙΑΝΟΣ της Σταδίου με κύριους ομιλητές τους Γ.Σταθάκη, Ν.Χριστοδουλάκη και Αλ.Αλαβάνο. Οι δυο πρώτοι ανέπτυξαν τα επιχειρήματά τους υπέρ του ευρώ, εκκινώντας πάντως από διαφορετικές αφετηρίες, και ο τρίτος τις γνωστές θέσεις του υπέρ της επιστροφής σε εθνικό νόμισμα. Ομολογώ πως και οι τρεις ήταν πειστικοί. Όπως ομολογώ και ότι δεν κατέληξα σε συμπέρασμα. Εκτός αν θεωρείται συμπέρασμα ότι το μέλλον της Ελλάδας μου φαίνεται δυσοίωνο, είτε μείνουμε στο ευρώ είτε βγούμε από την ευρωζώνη. Υπάρχουν πολλά επιχειρήματα εναντίον και των δυο προοπτικών, υπάρχει όμως ένας κοινός παρονομαστής: το υπάρχον εγχώριο πολιτικό προσωπικό! Και να τί εννοώ:
Όσον αφορά την παραμονή μας στην ευρωζώνη, έχουμε διαπιστώσει, πού μας έχουν οδηγήσει οι "ικανότητες" των πολιτικών που βρίσκονται στην εξουσία τα τελευταία κρίσιμα χρόνια.
Όσον αφορά το ενδεχόμενο επιστροφής σε εθνικό νόμισμα, δεν έχω πειστεί - όπως πιστεύω και οι περισσότεροι από εσάς - ότι υπάρχει ικανό πολιτικό προσωπικό που θα μας οδηγήσει με ασφάλεια στα νέα οικονομικά δεδομένα. Αφού είναι γνωστό ότι η μετάβαση - θέλοντας και μη - θα προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις κατά τους πρώτους τουλάχιστον μήνες προσαρμογής στο νέο νόμισμα.
Για το λόγο αυτό δεν θεωρώ πρωτεύον θέμα το νόμισμα με το οποίο θα πορευτούμε στη συνέχεια, όσο την ποιότητα του πολιτικού προσωπικού, την οποία -μέχρι στιγμής- βρίσκω απογοητευτική.

Οι ευθύνες του Γ.Παπανδρέου για το μη κούρεμα του ελληνικού χρέους

Είναι γνωστές οι αποκαλύψεις του Μιχ.Ιγνατίου για τις ευθύνες της κυβέρνησης τού Γ.Παπανδρέου στο θέμα του κουρέματος του ελληνικού χρέους, όταν αρνήθηκε σχετική πρόταση του ΔΝΤ κατά την κρίσιμη περίοδο 2009-2010, αποκαλύψεις που ο αρθρογράφος δημοσιοποίησε στο Έθνος της Κυριακής.

Στα σημερινά ΕΠΙΚΑΙΡΑ ο Μ.Ιγνατίου συνεχίζει τις αποκαλύψεις του πάνω σ'αυτό το θέμα με το άρθρο που αναδημοσιεύω πιο κάτω.

 

 

Γράφει ο Μιχ.Ιγνατίου:
Όπως προκύπτει τόσο από τις δη­μοσιευμένες μελέτες όσο και από τα απόρ­ρητα έγγραφα του Διε­θνούς Νομισματικού Ταμείου, οι αξιωματούχοι του ήταν σίγουροι από το 2010 πως το «ελληνικό πρόγραμμα» δεν έβγαινε και θα βάρυνε υπερβολικά τους Έλληνες και όχι τους ιδιώτες πιστωτές (κυρίως ξένες τράπεζες και κερδοσκοπικά ταμεία). Για το λόγο αυτό προέκριναν μια άμεση αναδιάρθρωση («κούρεμα») του ελληνικού χρέους, αλλά τόσο οι ελληνικές Αρχές όσο και οι Ευρωπαίοι απέρριψαν την πρόταση αυτή του ΔNT. Είναι σχετικό και το δημοσίευμα της αμερικανικής εφη­μερίδας Wall Street Journal στις 8 Οκτω­βρίου 2013.