Ο Τσίπρας, το ΔΝΤ, το Βερολίνο και τα βραχυπρόθεσμα (του Στ.Λυγερού)

Όλα είναι  ρευστά πλέον, όπως φαίνεται. Το αποτέλεσμα του ιταλικού δημοψηφίσματος, όσο και αν δεν προκάλεσε άμεσες εξελίξεις, δεν παύει να είναι ένας κρίκος της ευρωπαϊκής αλυσίδας που φαίνεται πως χαλαρώνει.
Το άρθρο του κ.Σταύρου Λυγερού που αναδημοσιεύω παρακάτω έχει γραφτεί περίπου μια βδομάδα νωρίτερα. Σε ορισμένα από τα θέματα που θίγει έχουν σημειωθεί κάποιες - έστω και ανεπαίσθητες - εξελίξεις. Παρ'όλα αυτά, καταγράφει και κάποιες προοπτικές σχετικά με το πού μπορεί να βαδίσουν τα πράγματα.

Όπως έχει καταστεί σαφές από τη ρητορική του, εδώ και καιρό ο Τσίπρας είχε επενδύσει όλες τις πολιτικές ελπίδες του στην ικανοποίηση από την Ευρωζώνη τριών αιτημάτων: Πρώτον, την επαρκή ελάφρυνση του χρέους. Δεύτερον τη συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το οποίο έληγε τον Μάρτιο και παρατείνεται μέχρι το τέλος του 2017. Τρίτον, τη μείωση του στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ από το 2018 και για τα επόμενα χρόνια.
Όσον αφορά το χρέος, το  Eurogroup της 15^ης Μαϊου 2016 είχε αποφασίσει την ανακοίνωση των λεγόμενων βραχυπρόθεσμων μέτρων ουσιαστικά πριν τη λήξη του 2016. Στην πραγματικότητα, πέρα από το ελληνικό αίτημα, ήταν η απαίτηση του ΔΝΤ που είχε υποχρεώσει τον Σόιμπλε να αποδεχθεί έστω και αυτό το λίγο. Υπενθυμίζουμε ότι η γερμανική Βουλή (και η ολλανδική) έχουν θέσει ως όρο για την εκταμίευση των δόσεων τη συμμετοχή του Ταμείου στο ελληνικό πρόγραμμα.
Το ΔΝΤ υποστηρίζει σταθερά δύο θέσεις που εξυπηρετούν την Αθήνα: Πρώτον ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο και ως εκ τούτου απαιτείται γενναία ελάφρυνσή του και μάλιστα άμεσα. Δεύτερον, ότι ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% από το 2018 και μετά είναι μη ρεαλιστικός και πως πρέπει να μειωθεί στο 1,5%. Είναι οι δύο θέσεις που δεν δέχεται το Βερολίνο.

Αν όχι τώρα, πότε; (του Γ.Βαρουφάκη)

Στο άρθρο του που δημοσιεύτηκε προχθές στην Εφημερίδα των Συντακτών, ο Γ.Βαρουφάκης ξεσκεπάζει την εικόνα που προσπάθησε η Κυβέρνηση να περάσει στους πολίτες ως αληθινή και προτρέπει τον πρωθυπουργό να αντισταθεί, θεωρώντας ότι αυτή η χρονική περίοδος είναι η πλέον κατάλληλη.
Θεωρητικά δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω με τα γραφόμενά του. Πρακτικά δεν μπορώ να ξέρω αν - σε περίπτωση που ήταν (και) αυτή τη χρονική στιγμή υπουργός Οικονομικών - θα ήθελε ή θα μπορούσε να εφαρμόσει αυτά που προτρέπει την τωρινή κυβέρνηση να κάνει.
Εφόσον όμως δεν το ξέρουμε αυτό, δεν μπορούμε να τον κατηγορήσουμε γι'αυτά που γράφει, αν και πολλοί θα ανατρέξουν στην πολιτική που εφάρμοσε ο ίδιος όταν ήταν υπουργός και θα τον κρίνουν κάνοντας συγκρίσεις.
Πολλά έχουν συμβεί, όμως, από τότε γι'αυτό ας επικεντρωθούμε πλέον στο σήμερα. 

Ήταν το Eurogroup που, υποτίθεται, θα αντάμειβε την κυβέρνηση με ανακουφιστική αναδιάρθρωση χρέους.

Κατέληξε να είναι το Eurogroup που μονιμοποίησε τη σκληρότατη, συνεχώς αύξουσα λιτότητα για τα επόμενα δέκα χρόνια και τη ματαίωση της οποιασδήποτε ουσιαστικής ελάφρυνσης του χρέους.  

Μέσα από τα σαγόνια μιας προαναγγελθείσης επιτυχίας η κυβέρνηση «απέσπασε» ένα Βατερλό.

Ας δούμε τα πράγματα ψυχρά και αντικειμενικά από τη σκοπιά του τι έπρεπε να γίνει, τι ήλπιζε (και υποσχόταν) η κυβέρνηση ότι θα γίνει και τι τελικά έγινε.

Τι έπρεπε να έχει γίνει κατ’ ελάχιστον.

Τα ελάχιστα προαπαιτούμενα για την ανάκαμψη ήταν:

    (1) Αναδιάρθρωση χρέους που να επιτρέπει στόχο πρωτογενούς πλεονάσματος (από το 2017 και για κάθε έτος μετά, συμπεριλαμβανόμενου και του 2018) το πολύ της τάξης του 1,5% του ΑΕΠ – κάτι που θα ισοδυναμούσε με πάγωμα της λιτότητας στα σημερινά επίπεδα (δηλαδή το ελάχιστο που απαιτείται).

    (2) Επαναφορά της πρόσβασης των ελληνικών τραπεζών στη ρευστότητα της ΕΚΤ (τεχνικά μιλώντας, επαναφορά του waiver που «τράβηξε» η ΕΚΤ την 4η Φεβρουαρίου του 2015).

    (3) Ανακοίνωση ότι από τον Ιανουάριο οι ελληνικοί «τίτλοι» (δηλαδή χρέος «ελληνικής κοπής», π.χ. κρατικά ομόλογα αλλά και ιδιωτικό χρέος) θα συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ, δίνοντας μια εκ των ων ουκ άνευ ένεση αισιοδοξίας.

Η «Ευρωπαϊκή Αδελφότητα» και η τελετουργία των Eurogroups

Οι πληροφορίες που έρχονται στην επιφάνεια κάθε τόσο μας ενημερώνουν για το σχέδιο που έχουν σκοπό να εφαρμόσουν στην ενωμένη Ευρώπη οι γερμανοί, συνεπικουρούμενοι σε κάποια σημεία και από τους Γάλλους. Αυτό το σχέδιο ελάχιστη σχέση έχει με τη δημοκρατία, αφού την πραγματική διοίκηση αυτής της - οικονομικής ουσιαστικά - ένωσης θα ασκεί το Eurogroup που θα αποτελείται από υπουργούς οικονομικών, που - προκειμένου να τοποθετηθούν σε αυτή τη θέση - θα έχουν την έγκριση του γερμανού υπουργού οικονομικών, όπως άλλωστε συμβαίνει και τώρα, με εξαίρεση την ελληνική ανορθογραφία που όμως γίνεται προσπάθεια να διορθωθεί. 
Ένα ενδιαφέρον άρθρο του Θανάση Χατζή για το Eurogroup διάβασα στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού Nexus, του οποίου το μεγαλύτερο μέρος αναδημοσιεύω στη συνέχεια.  

Η αντιμετώπιση της Ελλάδας πίσω από τις κλειστές πόρτες

Μέτρα σκληρά ύψους 65 δισ. ευρώ, στα μνημόνια της περιόδου 2010-2014... μέτρα εξοντωτικά 48,9 δισ. ευρώ μόνο για το 2010-2012... κάπου 11,4 δισ. ευρώ περικοπές δαπανών για τη διετία 2013-2014... ο εφιάλτης των μεσοπρόθεσμων... και ξανά μνημόνια... και χαράτσια... και νέες απολύσεις... απανωτές περικοπές μισθών... συνεχές κουτσούρεμα συντάξεων... PSI και λεηλασία των ταμείων... e-mail Χαρδούβελη... λίστα Βαρουφάκη... Grexit... δραχμή... χρεοκοπία εντός ευρώ... τρόϊκανοί... θεσμοί... αυξήσεις συντελεστών ΦΠΑ...
Αυτή είναι πάνω-κάτω η εικόνα ζόφου που αντικρίζουν καθημερινά, επί μισή δεκαετία πλέον, 10.000.000 'Ελληνες. Μια εικόνα που, πέραν των επιδράσεων στην τσέπη τους, έχει βλάψει ανεπανόρθωτα την ψυχολογία των περισσοτέρων ή ακόμη και την υγεία πολλών. «Ιθύνων νους» είναι, τυπικά και ουσιαστικά, το όργανο, το οποίο αποφασίζει για τις τσέπες και γενικότερα για το βιοτικό επίπεδο, αλλά και το μέλλον εκατοντάδων εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών: το διαβόητο Eurogroup.
.....
Προτού, όμως, σκιαγραφήσουμε τη λειτουργία αυτού του αντιλαϊκού θεσμού που λέγεται Eurogroup, ας δούμε πού βρίσκεται η «φωλιά του τέρατος».

Το παιχνίδι με τη λίστα μεταρρυθμίσεων και τα καψώνια των δανειστών

Όχι πως δεν ήταν αναμενόμενο, ακόμα και πριν από τις εκλογές του Ιανουαρίου, ότι οι επιεικώς αποκαλούμενοι ως "δανειστές" θα προσπαθούσαν να κερδίσουν χρόνο από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, αποφεύγοντας να της δώσουν χρήματα και καταφεύγοντας σε διαρκείς κωλυσιεργίες, μέχρι να στερέψουν τα ταμεία του ελληνικού κράτους και να αναγκαστεί ο Τσίπρας σε συνθηκολόγηση. Η όλη διαδικασία των διαπραγματεύσεων αυτό φανερώνει και δείχνει ότι ο στόχος του Σόιμπλε (αφού αυτός διατάζει και τα τσιράκια του των υπόλοιπων χωρών της ευρωζώνης απλά σιγοντάρουν) είναι να εγκαταλείψει η νέα ελληνική κυβέρνηση και την τελευταία προεκλογική υπόσχεσή της. Αυτά - και μερικά άλλα - διαφαίνονται και στα γραφόμενα της Βασιλικής Σιούτη στο άρθρο της που αναδημοσιεύω στη συνέχεια. 

Στην τελική ευθεία για την «υποταγή» της ελληνικής κυβέρνησης βρίσκεται ο σχεδιασμός της γερμανικής πλευράς, που καθορίζει και την στάση των υπολοίπων εταίρων, ενώ σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, τις επόμενες ώρες θα εντείνουν ακόμα περισσότερο τις πιέσεις τους για να το πετύχουν. Θα τα καταφέρουν; Η ελληνική κυβέρνηση τρεις μήνες τώρα, παρά τα λάθη που έχει παραδεχθεί, μάχεται για να μην το πετύχουν.

Τις τελευταίες μέρες ωστόσο, οι δανειστές υπό τη μπαγκέτα του μαέστρου Β.Σόιμπλε κατάφεραν να απομονώσουν τον έλληνα υπουργό Οικονομικών και να αντιστρέψουν σε μεγάλο βαθμό την πραγματικότητα. Ποια είναι αυτή; Η πραγματικότητα είναι ότι παρά την απειρία και την έλλειψη προετοιμασίας με την οποία όντως εμφανιζόταν αρχικά η ελληνική κυβέρνηση στις διαπραγματεύσεις, είτε με τους τρεις θεσμούς , είτε στο Eurogroup, είτε στο Euroworking group, στη συνέχεια κατέβαλε σκληρές προσπάθειες για να το αλλάξει αυτό και να προσαρμοστεί σε ό,τι της ζητούσαν.