Τα αίτια της κρίσης (του Γ.Κατρούγκαλου)

Τελευταία κυκλοφορούν αρκετά βιβλία, που έχουν ως θέμα τους την κρίση. Τα περισσότερα ξεκινούν από τις γενεσιουργές αιτίες και προχωρούν δίνοντας λύσεις άλλες εφικτές και άλλες ανέφικτες.
Ένα από τα βιβλία που αντιμετωπίζουν τεκμηριωμένα αυτό το θέμα είναι και το βιβλίο του Γιώργου Κατρούγκαλου με τίτλο "Η κρίση και η διέξοδος". Από το εισαγωγικό κεφάλαιο με τίτλο "Τα αίτια της κρίσης" διάλεξα αποσπάσματα που περιγράφουν με σαφήνεια τις ρίζες του παγκόσμιου οικονομικού "προβλήματος", αναφέροντας χρήσιμα ιστορικά και οικονομικά στοιχεία.  

... Οι αλλαγές στο οικονομικό σύστημα επι­ταχύνθηκαν από την επικράτηση μιας πολεμικής ιδεολογίας των αγορών, το νεοφιλελευθερισμό. Πνευματικό παιδί του Φ. Χάγιεκ και της Σχολής του Σικάγου, αναδείχτηκε γρήγορα στη νέα, σιδη­ρά ορθοδοξία του κατεστημένου, σε «έναν κοινό πυρήνα σοφίας που ασπάζονται όλοι οι σοβαροί οικονομολόγοι». (Οι θιασώτες του ισχυρίζονται ότι όσοι δεν ασπάζονται τα βασικά δόγματά του δεν είναι κακοί οικονομολόγοι, απλώς δεν είναι οικονομολόγοι.)

Ο πυρήνας του νεοφιλελευθερισμού έγκειται στην πεποίθηση ότι, όπως αυτορρυθμίζονται τα οικοσυστήματα, έτσι και η αγορά, αν αφεθεί στους δικούς της μηχανισμούς, θα βρει την ιδανική ισορροπία και θα παράγει ευημερία. Αντίθετα, οποιαδήποτε πο­λιτική ρύθμισή της, όπως αυτές των κεϊνσιανών παρεμβάσεων και του κράτους πρόνοιας, είναι εξ ορισμού βλαπτική. Έτσι, κατά τον πρόεδρο Ρέιγκαν, οι εννέα πιο τρομακτικές λέξεις της αγγλικής γλώσσας είναι «I’m from the government and I’m here to help» (Είμαι από την κυβέρνηση και ήρθα για να βοηθήσω). Η πολεμι­κή κραυγή του νεοφιλελευθερισμού είναι καμία αγορά κλειστή, καμία αγορά με δεσμά στην ελευθερία της.

Στο πλαίσιο αυτό, οι νεοφιλελεύθεροι θεωρούν ότι αναγκαίο όρο για την τόνωση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας αποτελεί η καθολική ανατροπή των μεταπολεμικών ισορροπιών κρά­τους και οικονομίας, στην εξής κατεύθυνση: εξαφάνιση του πα­ρεμβατικού ρόλου του κράτους, το οποίο στην καλύτερη περίπτω­ση θα έχει το ρόλο «ρυθμιστή», πλήρης απελευθέρωση της κίνη­σης κεφαλαίων, εμπορευμάτων και υπηρεσιών, μέσω της κατάρ­γησης των σχετικών προστατευτικών εθνικών νομοθεσιών, ιδιωτικοποιήσεις, απορύθμιση της αγοράς εργασίας.

Ο Κέινς για τη Συνθήκη των Βερσαλλιών

O αρθρογράφος αναφέρεται στη Συμφωνία του Λονδίνου του 1953, στην οποία οφείλει η Γερμανία το μεταπολεμικό της θαύμα και για να δικαιολογήσει τους ευνοϊκούς όρους που αυτή περιελάμβανε για χάρη της ηττημένης κατά τον Β΄Παγκόσμιο πόλεμο χώρας, τους αντιπαραθέτει με τους δυσμενείς όρους που περιείχε η Συνθήκη των Βερσαλλιών σε βάρος της ηττημένης κατά τον Α΄Παγκόσμιο πόλεμο χώρας. Και στη συνέχεια αναφέρει τις αντιρρήσεις του Κέινς:

Το ιστορικό προηγούμενο που επηρέασε τις αποφάσεις των συ­νέδρων ήταν η Συνθήκη των Βερσαλλιών, η οποία είχε υπογραφεί τον Ιούνιο του 1919, πέντε ακριβώς χρόνια μετά τη δο­λοφονία του αρχιδούκα Φερδινάνδου, που έδωσε το έναυσμα για να ξεκινήσει ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Με τη Συνθήκη των Βερσαλλιών τερματίστηκε και επίσημα. Συνοδεύτηκε, ωστόσο, από πολλές ισχυρές διαφωνίες.