Ευνοϊκές οι συνθήκες για τον Beppe Grillo, μπορεί όμως να κυβερνήσει;

Οι πολιτικές εξελίξεις στην Ιταλία δεν αποκλείεται να επηρεάσουν και τις εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πολύ περισσότερο επειδή στη χώρα αυτή γίνεται σεβαστή η ψήφος των πολιτών - σε μεγάλο βαθμό, τουλάχιστον - και που σίγουρα έγινε σεβαστό το αποτέλεσμα του πρόσφατου δημοψηφίσματος.

Παρακάτω, αναδημοσιεύω ένα άρθρο από τους Financial Times που υπογράφει όμως ένας Ιταλός, o James Politi*. Μπορούμε λοιπόν να τον θεωρήσουμε ως αρμόδιο για να μας δώσει μια εικόνα της σημερινής πραγματικότητας στη γείτονα χώρα. Και το καταφέρνει με αρκετά γλαφυρό τρόπο.

 

Για πολλά χρόνια, ο Ερμάνο Πέργκολα, ένας 66χρονος πωλητής κεραμικών ειδών, υποστήριζε το κόμμα Φόρτσα Ιτάλια και χαρακτήριζε τον εαυτό του πιστό οπαδό του Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Ενώ έκλεινε όμως την περασμένη εβδομάδα το κατάστημά του στην Πομέτσια, μια παραλιακή πόλη νοτίως της Ρώμης, είπε ότι στρέφεται τώρα προς το Κίνημα των Πέντε Αστέρων, το ανερχόμενο αντισυστημικό κόμμα της χώρας. 

«Δοκιμάσαμε τα τελευταία χρόνια όλων των ειδών τα προγράμματα – και πήγαν στα σκουπίδια», είπε. «Ας δοκιμάσουμε λοιπόν κι αυτούς τους τύπους. Η δοκιμή δεν βλάπτει, έτσι δεν είναι;» 

Ο Πέργκολα είναι ένας από τα 19,4 εκατομμύρια Ιταλών που ψήφισαν ΟΧΙ στο δημοψήφισμα για τη συνταγματική μεταρρύθμιση. Το αποτέλεσμα αυτό αποτέλεσε θρίαμβο για το κόμμα που ίδρυσε ο Μπέπε Γκρίλο το 2009, το οποίο έχει ταχθεί υπέρ ενός δημοψηφίσματος για την αποχώρηση της Ιταλίας από το ευρώ. 

«Βγήκαμε στην πλατεία και πανηγυρίσαμε, ήταν μια όμορφη στιγμή», λέει ο Φάμπιο Φούτσι, ο 37χρονος δήμαρχος της Πομέτσια, όπου το ΟΧΙ έλαβε 73%. 

Το ερώτημα που θέτουν όμως τα παραδοσιακά κόμματα της Ιταλίας, μαζί με το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες, είναι κατά πόσον οι Πέντε Αστέρες μπορούν να μετατρέψουν αυτή την επιτυχία σε νίκη στις βουλευτικές εκλογές. 

Ολάντ, Πούτιν, Κλίντον, Τσίπρας σε καλοκαιρινό γαϊτανάκι

Το παρακάτω κείμενο, που αφορά αποκάλυψη διαφόρων κινήσεων που έγιναν πέριξ του δημοψηφίσματος του Ιουλίου του 2015, το παραθέτω για ιστορικούς λόγους περισσότερο. Ας το έχουμε υπόψη μας, επειδή πιστεύω ότι τα αναφερόμενα σε αυτό θα "δέσουν" με άλλες αποκαλύψεις που αναπόφευκτα θα δουν το φως της δημοσιότητας λίαν προσεχώς. 
Επίσης, θα μας χρησιμεύσει για να βγάλουμε τα συμπεράσματά μας, αν συνδυάσουμε αυτές τις αποκαλύψεις με άλλα γεγονότα που συνέβησαν εκείνη την περίοδο. Ιδιαίτερα θα ήθελα να θυμίσω, ότι τα συστημικά μέσα και οι ξένοι δανειστές επαναλάμβαναν κουραστικά πριν το δημοψήφισμα (μέχρι την τελευταία στιγμή) ότι το πραγματικό ερώτημα ήταν μέσα ή έξω από το ευρώ...


Τις αντιδράσεις της ελληνικής κυβέρνησης προκάλεσαν δύο διαφορετικές πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας τις τελευταίες μέρες. Η πρώτη σχετίζεται με το βιβλίο δύο Γάλλων δημοσιογράφων της γνωστής εφημερίδας Le Monde υπό τον τίτλο «Ένας Πρόεδρος δεν πρέπει να τα λέει αυτά», το οποίο περιλαμβάνει εκμυστηρεύσεις του Φρανσουά Ολάντ προς τους συγγραφείς, και η δεύτερη σχετίζεται με αποκαλύψεις του γνωστού ιστότοπου Wikileaks.

Εκτύπωση δραχμών στη Ρωσία

Συγκεκριμένα, στο βιβλίο των δύο Γάλλων δημοσιογράφων, ο Φρανσουά Ολάντ υποστηρίζει ότι ενημερώθηκε από τον Ρώσο ομόλογό του ότι ο Αλέξης Τσίπρας συζήτησε το ενδεχόμενο να τυπώσει η Ελλάδα δραχμές στην Ρωσία. Ο Γάλλος Πρόεδρος φέρεται να εκμυστηρεύτηκε ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν του είπε ότι ο Έλληνας Πρωθυπουργός τον είχε ρωτήσει αν μπορεί να τυπώσει δραχμές στη Ρωσία.

Με βάση πάντα όσα γράφονται στο βιβλίο, ο Βλαντιμίρ Πούτιν φέρεται να προσέθεσε ότι ενημέρωσε τον Ολάντ προκειμένου να γίνει σαφές ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν αποτελεί επιθυμία της Μόσχας. Ο Ολάντ φέρεται επίσης να απαντά ότι η Ελλάδα είναι κυρίαρχη χώρα και αν έβγαινε από την ευρωζώνη και είχε ανάγκη από χαρτονομίσματα, «δεν θα σοκαριζόμουν εάν τα τύπωνε η Ρωσία, γιατί θα απαντούσε σε ένα αίτημα».

Tι κοινό έχουν Brexit, ιταλικές και ισπανικές εκλογές;

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ανάλυση είναι αυτή του Γιώργου Μητραλιά που αναδημοσιεύω στη συνέχεια. Μια ανάλυση που δίνει μια εξήγηση για όσα συμβαίνουν στα κράτη του δυτικού κόσμου σήμερα, αλλά κάνει και μια πρόταση, η οποία δεν μοιάζει ανέφικτη.

Από πρώτη άποψη, τίποτα δεν φαίνεται να συνδέει το Βρετανικό Brexit με τις ισπανικές βουλευτικές και ιταλικές δημοτικές εκλογές, την πρωτοφανή κρίση και επαπειλούμενη διάλυση του βρετανικού Εργατικού κόμματος με την αμερικανική «κοσμογονία» του Μπέρνι Σάντερς. Τα μεγάλα γεγονότα του καλοκαιριού του σωτηρίου έτους 2016 μοιάζουν να μην υπακούουν σε καμιά «εσωτερική λογική» και να μην μπορούν να ερμηνευθούν παρά μόνο σαν μια ακόμα εκδήλωση αυτού που  περιγράφεται, γενικόλογα και αφηρημένα, ως «κρίση» των καιρών μας! Με άλλα λόγια, πλήρης σύγχυση και φυσικά, τρόμος και αγωνία μπροστά στο άγνωστο…

Μέλλον ευρωπαϊκό και μέλλον των Ελλήνων (του Χρ. Γιανναρά)

Δεν θα μείνουν και πολλά όρθια στη χώρα μας μετά την ψήφιση και τρίτου μνημονίου από τους βουλευτές που μπροστά τους βλέπουν μόνο μονόδρομους (είναι φυσικό, αφού η ανακάλυψη και άλλων δρόμων προϋποθέτει δουλειά, δουλειά που οι σωτήρες του έθνους μας δεν δείχνουν πρόθυμοι να κάνουν).

Μας λένε ότι κάθε λαός έχει τους κυβερνήτες που του αξίζουν. Ο ελληνικός λαός, όμως, με το περήφανο ΟΧΙ που είπε στα μνημόνια, κάτω από αντίξοες συνθήκες μάλιστα, έδειξε θάρρος και αποφασιστικότητα περιμένοντας και από τους αποδέκτες του να ανταποκριθούν. Η συνέχεια είναι γνωστή. Το συμπέρασμα πάντως είναι ότι ο λαός μας στέκεται πιο πάνω από εκείνους που ψηφίζει αναγκαστικά (αφού ανάμεσα σε αυτούς πρέπει να διαλέξει) . 

Το ερώτημα που γεννιέται σε πολλούς είναι αν η Ελλάδα έχει μέλλον μετά την ισοπέδωση που προκαλούν τα συνεχόμενα μνημόνια. Σε αυτό το ερώτημα προσπαθεί να απαντήσει, με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο γραφής, ο Χρήστος Γιανναράς με το άρθρο του που αναδημοσιεύω από την Καθημερινή της 26/7/2015, αρκετές μέρες πριν τη σημερινή ψήφιση και του "αριστερού" μνημονίου, τρίτου στη σειρά.

Μέλλον ευρωπαϊκό και μέλλον των Ελλήνων (του Χρ. Γιανναρά)

Α​​πορροφημένοι από την εικόνα του ενός δέντρου, όπου έχουμε χτίσει τις φωλιές μας, χάνουμε από τα μάτια μας την εικόνα του δάσους. Όμως η ιστορική μας μοίρα αποκλείεται να είναι μοναχική.
Κοινός τόπος και τον παπαγαλίζουμε όλοι: Η Ευρώπη έχει αλλάξει, δεν αναγνωρίζεται. Όσο υπήρχε η απειλή του εφιάλτη στην Ανατολή, ο ολοκληρωτισμός της Σοβιετίας, του Μάο, των Ερυθρών Χμερ, οι κοινωνίες της Ευρώπης ήταν το σύμβολο της μάχης για την υπεράσπιση των θεσμών της δημοκρατίας, των προϋποθέσεων του κοινωνικού κράτους. Ακόμα και όταν οι ΗΠΑ διολίσθαιναν στην αυθαιρεσία του μακαρθισμού ή στη στήριξη απάνθρωπων δικτατοριών λατινοαμερικανικού τύπου, η κριτική εγρήγορση του πολιτικού αντιλόγου αντλούσε από τις αρχές των ευρωπαϊκών δημοκρατικών κατακτήσεων.

Γιατί απέτυχε η καμπάνια του "ναι" (του W.Münchau)

Τα άρθρα του Wolfgang Münchau στους Financial Times έχουν γίνει αντικείμενο σχολιασμού αρκετές φορές στη χώρα μας τον τελευταίο καιρό. Το πιο πρόσφατο άρθρο του αφορά  το αποτέλεσμα του χθεσινού δημοψηφίσματος, το οποίο αναλύει με ένα εξαιρετικά ρεαλιστικό και διεισδυτικό τρόπο.

Δεν είναι δύσκολο να εξηγήσει κανείς γιατί ο Αλέξης Τσίπρας κέρδισε το δημοψήφισμα με συντριπτική νίκη. Είναι πολύ πιο δύσκολο να πει κανείς τι θα συμβεί τώρα. Οι αντίπαλοί του, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωπαϊκή Ενωση, έπεσαν έξω λόγω μιας σειράς παρανοήσεων, που ήταν από μηδαμηνές έως τεράστιες.
Για μένα ξεχωρίζουν τρεις:
Η μεγαλύτερη ήταν οι σαφείς συντονισμένες παρεμβάσεις από αρκετούς κορυφαίους Ευρωπαίους πολιτικούς που δήλωσαν ότι το "όχι" θα οδηγήσει στην έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη, το Grexit. Ένας από αυτούς ήταν ο Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, ο υπουργός Οικονομίας της Γερμανίας και ηγέτης των Σοσιαλδημοκρατών. Επανέλαβε μάλιστα την απειλή και αμέσως μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων. Οι Ελληνες σωστά ερμήνευαν αυτές τις απειλές ως μια προσπάθεια παρέμβασης στη δημοκρατική διαδικασία της χώρας τους. Η πληροφορία δε την περασμένη εβδομάδα ότι αξιωματούχοι της ευρωζώνης προσπάθησαν να κρύψουν την τελευταία ανάλυση του ΔΝΤ για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους δεν βοήθησε. Η έκθεση του ΔΝΤ στην ουσία αποκάλυπτε ότι η ελληνική κυβέρνηση είχε δίκιο να ζητά μείωση του χρέους. Η υπόλοιπη ευρωζώνη έδωσε την εντύπωση ότι ήθελε να "νοθεύσει" το δημοψήφισμα και δεν μπήκε καν στον κόπο να το κρύψει.

Η επίθεση της Ευρώπης στην ελληνική δημοκρατία (του Joseph E. Stiglitz)

Στο προηγούμενο σημείωμα είχα αναδημοσιεύσει την άποψη του Paul Krugman για το θέμα που μας απασχολεί, δηλαδή τις σχέσεις της χώρας μας με την πλευρά των δανειστών.
Σήμερα ας διαβάσουμε την άποψη για το δημοψήφισμα που έχει προκηρυχθεί για την Κυριακή ενός άλλου νομπελίστα οικονομολόγου του Joseph E. Stiglitz. Δυστυχώς, είναι αναγκαία η παράθεση ψύχραιμων και έγκυρων φωνών, προκειμένου να ενημερωνόμαστε σωστά, αφού από τα κανάλια παρελαύνουν συνεχώς οι ίδιοι τηλεοικονομολόγοι συγκεκριμένων απόψεων που εξυπηρετούν συμφέροντα που ελάχιστα σχετίζονται με τα συμφέροντα των απλών πολιτών. 

Η συνεχώς αυξανόμενη αντιπαράθεση και πικρία στο εσωτερικό της Ευρώπης μπορεί να φαίνεται στους τρίτους, ως ένα αναπόφευκτο αποτέλεσμα του πικρού φινάλε του παιχνιδιού ανάμεσα στην Ελλάδα και τους δανειστές. Στην πραγματικότητα, οι ευρωπαίοι ηγέτες έχουν ήδη ξεκινήσει να αποκαλύπτουν την πραγματική φύση της συνεχιζόμενης διαμάχης σχετικά με το χρέος,  και η απάντηση δεν είναι ευχάριστη: το διακύβευμα είναι τελικά η ισχύς και η δημοκρατία πολύ περισσότερο από το χρήμα και την οικονομία.
Οπωσδήποτε, τα οικονομικά μέτρα που κρύβονται πίσω από το πρόγραμμα της Τρόικα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) και τα οποία επιβλήθηκαν στην Ελλάδα πέντε χρόνια πριν, υπήρξαν ακραία, οδηγώντας σε μια ύφεση της τάξης του 25% στο ΑΕΠ της χώρας. Δε μπορώ να σκεφτώ μια παρόμοια περίπτωση λιτότητας που να έχει οδηγήσει σε τέτοιες καταστροφικές συνέπειες: Για παράδειγμα, το ποσοστό της νεανικής ανεργίας στην Ελλάδα ξεπερνά σήμερα το 60%.
Είναι εντυπωσιακό ότι η Τρόικα έχει αρνηθεί να αποδεχτεί την ευθύνη για ο,τιδήποτε από αυτά ή να παραδεχτεί το πόσο εσφαλμένες υπήρξαν οι προβλέψεις της και πόσο εσφαλμένα αυτά τα μοντέλα. Αλλά αυτό που είναι ακόμη πιο εντυπωσιακό, είναι ότι οι ευρωπαίοι δεν έχουν ακόμη μάθει κάτι σχετικά. Η Τρόικα ακόμη απαιτεί η Ελλάδα να πετύχει ένα πρωτογενές πλεόνασμα (εξαιρουμένων των πληρωμών τόκων) της τάξεως του 3,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2018.

Τελευταίο χαρτί και ύστατη κίνηση το δημοψήφισμα (του Στ. Λυγερού)

Η ρευστή πολιτικο-οικονομική κατάσταση συνεχίζεται (και ποιος ξέρει για πόσο καιρό ακόμα θα συνεχίζεται). Και ως συνήθως, θα προσφύγουμε στην αναλυτική ματιά τού κ.Σταύρου Λυγερού για να πάρουμε μια γεύση των εξελίξεων και των προοπτικών που υπάρχουν με δεδομένη την υπάρχουσα εμπλοκή στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις.

Η πρακτική που ακολουθείται από τον περασμένο Αύγουστο να πληρώνονται οι δανειακές υποχρεώσεις, απορροφώντας τη ρευστότητα από την οικονομία έχει φθάσει στα όριά της. Ακόμα και εάν η Αθήνα συγκεντρώσει μέχρι τις 12 Μαΐου τα 750 περίπου εκατ. για να πληρώσει το ΔΝΤ, δεν θα έχει καταφέρει τίποτα περισσότερο από το να αγοράσει ακριβά λίγο χρόνο, για την ακρίβεια μερικές ημέρες. Και μάλιστα κατά τρόπο που σπαταλάει τα κάθε είδους διαθέσιμα, χωρίς να διαλύει το κλίμα αβεβαιότητας που σκοτώνει την οικονομία.

Είναι δεδομένο πως ο κόμπος φθάνει στο χτένι. Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση Τσίπρα θα πρέπει να λάβει κρίσιμες αποφάσεις. Προς το παρόν εκφράζει την αισιοδοξία της πως τις αμέσως επόμενες ημέρες θα προκύψει συμφωνία με τους δανειστές. Τα μηνύματα, όμως, από την άλλη πλευρά είναι σε άλλο μήκος κύματος. Αν και κάνουν λόγο για βελτίωση του κλίματος στις διαπραγματεύσεις, δεν βλέπουν τουλάχιστον άμεσα συμφωνία.