Η Γλώσσα ως εργαλείο στα χέρια των πολιτικών

 Ένα ενδιαφέρον άρθρο διάβασα για τη χρήση της γλώσσας από τους πολιτικούς προκειμένου να εφαρμόσουν τα σχέδιά τους παραπλανώντας τους πολίτες. Το υπογράφει ο Αριστοτέλης Ξένος και πιο κάτω αναδημοσιεύω το μεγαλύτερο μέρος του.

Τα λόγια είναι επικίνδυνα. Ήταν πάντα γνωστό. Εκείνοι που κατέχουν τις λέξεις μπορούν να τις χρησιμοποιήσουν για να γίνουν κύριοι των σκέψεων των άλλων ανθρώπων. Το σύνολο των λέξεων είναι η Γλώσσα, δηλαδή η καθολική ικανότητα των ανθρώπων μέσα σε όλες τις κοινωνίες να επικοινωνούν. Για την πολιτική όμως η Γλώσσα έχει άλλη σημασία. Είναι το εργαλείο για τη χειραγώγηση του λαού, είναι η τέχνη της διακυβέρνησης, η τέχνη της συνειδητής χρήσης της γλώσσας με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να ελέγξει τους άλλους, είναι η τέχνη της γλωσσικής χειραγώγησης.

Οι κύριες λειτουργίες της γλώσσας είναι: α) Δηλωτική λειτουργία, κατά την επικοινωνία πληροφοριών, β) Διαδραστική λειτουργία, όταν ζητάμε πληροφορίες, γ) Επιτακτική λειτουργία, όταν δίνονται εντολές και οδηγίες, δ) Συναισθηματική λειτουργία, όταν εκφράζει τα συναισθήματα, ε) Χειριστική, όταν δίνει νοήματα σε λέξεις που η ίδια η λέξη δεν περιελάμβανε, είναι μια έμμεση επικοινωνία κρυμμένη μέσα σε λέξεις που δεν υποδηλώνουν όσα εννοούνται.

Η... χειραγώγηση

Πρακτικά, ο γλωσσικός χειρισμός βασίζεται στη χρήση έμμεσης ομιλίας, όπου οι επιπτώσεις ουδέποτε αναφέρονται, αλλά εννοούνται. Υπάρχει ένας αριθμός των θεσμικών τομέων και των κοινωνικών καταστάσεων στις οποίες άνετα μπορεί να γίνει η γλωσσική χειραγώγηση.

Στις μέρες μας η γλωσσική χειραγώγηση γίνεται από τα ΜΜΕ, τις δηλώσεις Τύπου, τις φρασεολογικές παραλλαγές, τη χρήση όρων που δεν σημαίνουν εννοιολογικά τίποτα. Όσο πιο άδεια είναι η λέξη που χρησιμοποιείται τόσο πιο εύκολη είναι η χειραγώγηση. Για να γίνει πιο κατανοητό, η χρήση της αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας μέσα από την απόλυτη ακρίβειά της απαγόρευε τη γλωσσική χειραγώγηση, καθώς η σημασία της ήταν αυστηρά καθορισμένη, σε αντίθεση με τη νεοελληνική που μοιάζει με πηγάδι χωρίς πάτο.

Φυσικά, αυτό δεν ισχύει μόνο για τη νεοελληνική. Οι κυρίαρχες γλώσσες είναι έτσι διαμορφωμένες, αλλά και συνεχώς διαφοροποιούνται με τέτοιο τρόπο, ώστε άλλα να λέμε, αλλά να εννοούνται, άλλα να καταλαβαίνουμε και άλλα να πράττουμε. Ο στόχος των πολιτικών μυθοποιητών είναι να στρεβλώνουν την πραγματικότητα.

Η "πολιτική ορθότητα" φυλακίζει την ελεύθερη σκέψη

Με το θέμα της πολιτικής ορθότητας έχω ασχοληθεί κι άλλη φορά στο παρελθόν (εδώ). Ο λόγος είναι ότι τη θεωρώ ως ένα ακόμα μέσο καταπίεσης και χαλιναγώγησης της ελέυθερης σκέψης και έκφρασης. 
Πρόσφατα διάβασα άλλο ένα άρθρο* επάνω σ'αυτό το θέμα κι επειδή το βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρον και τεκμηριωμένο, το αναδημοσιεύω στη συνέχεια.


Η πολιτική ορθότητα ως απειλή

Η μόδα της «πολιτικής ορθότητας» έχει έρθει προ πολλού και στη χώρα μας. Είχε ξεκινήσει πριν από μερικές δεκαετίες στις Η.Π.Α. ως απόπειρα καταπολέμησης των διακρίσεων απέναντι σε θεωρούμενες ευπαθείς κοινωνικές ομάδες (μαύρους, ομοφυλόφιλους, μετανάστες κτλ.) και για το σκοπό αυτό κρίθηκε σκόπιμη η χρήση «ουδέτερων» και ανώδυνων εκφράσεων σχετικά με τις ομάδες αυτές (για παράδειγμα «έγχρωμος» αντί «μαύρος»). Ως εδώ, κανένας λογικός άνθρωπος με κοινωνικές ευαισθησίες δε θα είχε την παραμικρή αντίρρηση. Γρήγορα όμως η όλη κίνηση, παρά τις αρχικές αξιέπαινες προθέσεις, γενικεύτηκε υπέρμετρα και εξετράπη σε υπερβολές, για να εξελιχτεί τελικά σε de facto φίμωση της γλώσσας με μια σειρά απλές διαδικασίες. Συγκεκριμένα, προβλήθηκαν και υπογραμμίστηκαν κατά κόρον ορισμένες αρνητικά φορτισμένες και άκρως δυσφημιστικές λέξεις (ανισότητα, διακρίσεις, σεξισμός, ξενοφοβία, εθνικισμός, ρατσισμός, φασισμός κτλ.). Και ταυτόχρονα οι λέξεις αυτές χρησιμοποιήθηκαν ως ανεξίτηλα κοινωνικοπολιτικά στίγματα, το καθένα από τα οποία ήταν και με το παραπάνω αρκετό για να καταδικάσει σε «λιθοβολισμό» ή να οδηγήσει σε «θάψιμο» κάθε ανυπακοή ή παρέκκλιση.

Αλλά το χειρότερο είναι ότι οι πάντες απέφυγαν επιμελώς να προσδιορίσουν επακριβώς το νοηματικό περιεχόμενό των παραπάνω λέξεων. Αντίθετα, το περιεχόμενό τους εμφανίστηκε σκοπίμως θολό, υπέρμετρα διευρυμένο και παλινδρομικά κινούμενο ανάμεσα στην κυριολεξία και τη μεταφορά, κάτι που ευνοεί το συνθηματολογικό καταγγελτικό λόγο. Αυτό σημαίνει ότι μέσα στην έντεχνα προωθούμενη σύγχυση μπορεί κανείς ανά πάσα στιγμή, ανάλογα με το τι τον εξυπηρετεί και τι τον συμφέρει, να καταγγείλει, για παράδειγμα, οποιονδήποτε ως σεξιστή, ως ξενόφοβο ή ως ρατσιστή! Πρόκειται για κακοποίηση της σημασίας των λέξεων, που είναι εκδήλωση παρακμής του πολιτικού ήθους. Όταν οι λέξεις χάνουν τη σημασία τους, συσκοτίζεται η ορθή αντίληψη για τα πράγματα, εμποδίζεται η ομαλή ένταξη στον αντικειμενικό κόσμο και διαταράσσεται η αρμονική σχέση με το κοινωνικό περιβάλλον. Οπότε, μέσα στη σύγχυση που καλλιεργείται συστηματικά: α) υποχρεώνεται κανείς να δεχτεί ως αλήθειες ορισμένα κραυγαλέα ψεύδη, β) στερείται το δικαίωμα της διαφωνίας και της διαμαρτυρίας και γ) καταντά εύκολο και ανήμπορο θύμα μεθοδεύσεων που σχεδιάζονται από οργανωμένες μειοψηφίες και προωθούνται με τη διαδικασία της στοχευμένης τρομοκράτησης.

Ο Αυταρχισμός της Πολιτικής Ορθότητας (του Μάνου Ηλιάδη)

Με την έννοια του πολιτικά ορθού έχουμε ασχοληθεί και άλλη φορά από αυτό το blog. 

Παίρνοντας αφορμή από το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο, ο Μ.Ηλιάδης επεκτείνει τις σκέψεις του με τη βοήθεια σχετικής εργασίας του Lind, κυρίως, και καταγράφει μια άλλη πτυχή της πολιτικής ορθότητας σε ένα κείμενο που κάποιοι θα χαρακτηρίσουν αιρετικό. Επειδή όμως θεωρώ ότι δίνει έναυσμα για διαφορετικές σκέψεις, αποφάσισα να το αναδημοσιεύσω.

Ο Αυταρχισμός της Πολιτικής Ορθότητας

Ο εκβιασμός των κοινωνιών από μια ξεπερασμένη ιδεολογία

(του Μάνου Ηλιάδη) 

Η προσπάθεια του εξωκοινοβου­λευτικού υπουργού Δικαιοσύνης να περάσει το περιττό -όπως εμμέσως παραδέχτηκε αργότερα και ο ίδιος- νομο­σχέδιο περί αντιρατσισμού και ξενοφο­βίας είναι το αποτέλεσμα μιας ιδιόμορφης κουλτούρας μερίδας του πολιτικού κόσμου που φαίνεται να διέπεται από απόψεις και ιδεολογήματα που δεν έχουν ακόμη κωδικοποιηθεί πλήρως.

Άλλες εκδηλώσεις αυτών των απόψεων είναι η στάση ορισμένων γενικώς για τη λαθρομετανάστευση και την εισαγόμενη εγκληματικότητα, για την αναθεώρηση της Ιστορίας, το Σκοπιανό, για το φεμινιστικό κίνημα, το δικαίωμα των γκέι στο γάμο και αρκετά άλλα, στα οποία η κοινή γνώμη έχει πλέον εθιστεί, αν όχι και κουραστεί, από τον έντονο ακτιβισμό των υποστηρικτών τους.

Η ελληνική κοινωνία δεν είναι η μόνη που αντιμετωπίζει αυτά τα προβλήματα. Στην Αμερική, για παράδειγμα, το θέμα της γυναίκας-θύμα, των μαύρων και των ισπανόφωνων, της επανασυγγραφής της Ιστορίας, των ψεύτικων στατιστικών, το κίνημα για τα δικαιώματα των γκέι και μια σειρά από άλλα παρόμοια θέματα έχουν αποκτήσει τέτοια δυναμική, που άρχισαν ήδη να παρουσιά­ζονται οι πρώτες θεωρητικές εργασίες από πανεπιστημιακούς, όπως οι εξαιρετικές ερ­γασίες του Bill Lind και της Linda Kimble, περί της περίφημης πολιτικής ορθότητας, από την οποία θεωρούν ότι πηγάζουν όλα τα παραπάνω.