Η τρομοκρατία στην ψυχανάλυση

Κύριο θέμα της ειδησεογραφίας των τελευταίων ημερών είναι η τρομοκρατία σε παγκόσμια κλίμακα. Το πολύνεκρο κτύπημα στο Παρίσι ταρακούνησε τον δυτικό κόσμο και τον έθεσε αντιμέτωπο με την αναζήτηση ενός πολύ σοβαρού προβλήματος, στη δημιουργία του οποίου κάθε άλλο παρά αμέτοχος υπήρξε κι ο ίδιος.
Το θέμα είναι αρκετά περίπλοκο και ξεφεύγει από τους συνηθισμένους αφορισμούς στους οποίους επιδίδονται οι εκπρόσωποι του πολιτικού και του δημοσιογραφικού κόσμου, αλλά και οι απλοί πολίτες. 
Στο παρακάτω κείμενο προστρέχω στις γνώσεις του Γάλλου καθηγητή και ψυχαναλυτή Roger Dadoun, προκειμένου να έχουμε μια εξειδικευμένη ανάλυση του φαινομένου της τρομοκρατίας από ψυχολογικής - αλλά όχι μόνο - πλευράς.

Εξαιτίας των πολυάριθμων ενσαρκώσεων της τρομοκρατίας, τόσο ιστορικών όσο και πολιτικών και ιδεολογικών, είναι δύσκολο να δώσουμε έναν αυστηρό ορισμό της. Γνωρίζουμε όμως πως την διαπερνά από άκρου εις άκρο, στα διαφορετικά της επίπεδα και στις πολύμορφες προβολές της, η βία, της οποίας μάλιστα συνιστά θεμελιώδες στοιχείο σύμφωνα με τους τρόπους που της προσιδιάζουν. Την χαρακτηρίζει μια διπλή δυναμική βίας: η πρώτη, στραμμένη προς το εσωτερικό τής τρομοκρατικής ομάδας, ορίζει την εσωτερική βία που συγκροτεί την ομάδα και την τυλίγει γύρω από τον εαυτό της. Πρόκειται για μια βία πυκνή, οζώδη, την οποία θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε συγκεραστική και βρίσκει το σκοπό της, την αιτιολόγηση και το λόγο ύπαρξής της στην εκθαμβωτική λάμψη της πράξης. Η άλλη βίαιη δυναμική στρέφεται προς το εξωτερικό της ομάδας και ξεκινά από τη συντελεσμένη πράξη, απλώνοντας τα κύματά της σε όλη την κοινωνία, ακτινοβολώντας τον «πληθυσμό», το «κοινό», με δόσεις μιας νεφελώδους, βουβής και διάχυτης βίας.

O πόλεμος κατά της ισλαμιστικής τρομοκρατίας και η Ελλάδα

Η συμμετοχή της χώρας μας τόσο στις πολιτικο-οικονομικές ενώσεις (Ε.Ε. και ευρωζώνη), όσο και στο ΝΑΤΟ ενδέχεται να μας αναγκάσουν να συνδράμουμε τις δυνάμεις που θα αναλάβουν το έργο εκκαθάρισης του κράτους των τρομοκρατών που έσπειρε τρόμο και θάνατο στο Παρίσι. Την πιθανή εμπλοκή της χώρας μας στις πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον του ισλαμικού κράτους που έχει εξαγγείλει ο γάλλος πρόεδρος διερευνά ο Κωνσταντίνος Λουκόπουλος* στο άρθρο του που αναδημοσιεύω στη συνέχεια.

Όχι μόνο η Γαλλία αλλά όλη η Ευρώπη, όλη η Δύση θα λέγαμε ξύπνησε το Σάββατο το πρωί σε ένα νέο περιβάλλον ασφαλείας. Από το διάγγελμα του Γάλλου Προέδρου κ. Ολάντ κρατάμε δύο πολύ κρίσιμες αναφορές, ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις συνιστούν πράξη πολέμου και ότι αυτές προήλθαν από το εξωτερικό. Πιστεύουμε αυτά ότι θα είναι τα βασικά επιχειρήματα για την «νομιμοποίηση» της μάχης τιμωρίας και εξάλειψης που θα δοθεί εναντίον της ισλαμιστικής τρομοκρατίας που όπως πλέον φαίνεται, ξεπηδάει από το λεγόμενο χαλιφάτο του ISIS.
Ο «στρατηγικός αιφνιδιασμός» που δυστυχώς επιτεύχθηκε από τους ισλαμιστές τρομοκράτες, αν και αναμένονταν τρομοκρατικές δράσεις, λόγω του χρόνου και του τρόπου (πολλαπλές συγχρονισμένες επιθέσεις) αλλά και του σημαντικού αριθμό απωλειών, προκάλεσε μία διάχυτη αμηχανία τόσο σε κυβερνήσεις όσο και στους πληθυσμούς των Χωρών μας.

Συνακόλουθα αποτελέσματα της τρομοκρατικής επίθεσης στο Παρίσι

Μια πρώτη αποτίμηση της τρομοκρατικής επίθεσης στο Παρίσι, καθώς και ποιες είναι οι συνέπειες αλλά και οι αλλαγές που πιθανόν θα προκύψουν για τις ζωές όλων μας, παραθέτει στο παρακάτω άρθρο του ο διεθνολόγος Κων.Φίλης*.

Ευρωπαϊκές και περιφερειακές προκλήσεις στον απόηχο της τρομοκρατικής επίθεσης στο Παρίσι

Τα τυφλά τρομοκρατικά χτυπήματα στο Παρίσι εύλογα θα επιφέρουν ανακατατάξεις στον ευρωπαϊκό χάρτη. Σε ένα σύνθετο πρόβλημα, όπως αυτό της ασύμμετρης τρομοκρατίας, υπάρχουν πολλές αναγνώσεις, εντούτοις, θα επιχειρήσουμε να το αξιολογήσουμε σε τρία επίπεδα.   

Το πρώτο σχετίζεται με τις δυναμικές που θα αναπτυχθούν εντός των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Το δεύτερο είναι πώς αυτές θα επηρεάσουν τις αποφάσεις που θα ληφθούν από τις πολιτικές ηγεσίες και το τρίτο, τι απάντηση θα δοθεί απέναντι στο Ισλαμικό Κράτος.

Ως προς το πρώτο, αυτό που αναμένεται -ευελπιστώ προσωρινά- είναι μία ενίσχυση των συντηρητικών αντανακλαστικών ενός μέρους της ευρωπαϊκής κοινωνίας, κάτι που συνδυαστικά με την, έτσι και αλλιώς, παρατηρούμενη, ενδυνάμωση ξενοφοβικών, ρατσιστικών και εθνικιστικών σχηματισμών στους κόλπους της Ευρώπης, μπορεί να οδηγήσει την Γηραιά Ήπειρο σε μία κατεύθυνση αντίθετη προς τα κεκτημένα δεκαετιών. Ειδικότερα στα ζητήματα που μέχρι πρότινος θεωρούσαμε δεδομένα, αν όχι λυμένα για εμάς. Προφανώς, το θέμα της ασφάλειας αναδεικνύεται, τουλάχιστον για το αμέσως επόμενο διάστημα, σε μία μείζονα πρόκληση για την Ευρώπη και τους πολίτες της και οι κατακτήσεις γύρω από την ελεύθερη μετακίνηση πολιτών αλλά και την ανάπτυξη των δημοκρατικών ελευθεριών μπορεί να τεθούν εν αμφιβόλω.