Η τέχνη και το θάρρος να γράψει κανείς την αλήθεια (του Bertolt Brecht)

Σε καταστάσεις, όπως αυτές που ζούμε τα τελευταία χρόνια (και όχι μόνο), όταν τα γνωστά ΜΜΕ μάς πλημμυρίζουν με κατευθυνόμενες ειδήσεις και κρίσεις, πόσο χρήσιμο φαίνεται να μπορούμε να γυρίσουμε στο παρελθόν και να διαβάσουμε σκέψεις πνευματικών ανθρώπων, που όμως μπορούν να μας διδάξουν πολλά ακόμα και σήμερα.
Διάλεξα κάποια τμήματα από ομιλία που είχε εκφωνήσει το 1935 στο Παρίσι ο (αυτοεξόριστος και καταζητούμενος τότε από τους ναζί) Bertolt Brecht , κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου για την Υπεράσπιση της Κουλτούρας. Προσέξτε τη χρονολογία! Στη Γερμανία καγκελάριος είναι πλέον ο Χίτλερ και ο φασισμός φουντώνει.
Και ο Brecht κραδαίνει ως όπλο ενάντια στο φασισμό την αλήθεια!
Διαβάζοντας τα παρακάτω αποσπάσματα, μπορούμε εύκολα να τα προσαρμόσουμε σε καταστάσεις που βιώνουμε σήμερα στη χώρα μας, αλλά και να πάρουμε μαθήματα για την αντιμετώπισή τους. 

Όποιος σήμερα θέλει να πολεμήσει την ψευτιά και την αμάθεια και να γράφει την αλήθεια πρέπει να ξεπεράσει το λιγότερο πέντε δυσκολίες. 

Πρέπει να έχει το θάρρος να γράφει την αλήθεια παρόλο που παντού την καταπνίγουν,

την εξυπνάδα να την αναγνωρίσει παρόλο που τη σκεπάζουν παντού, 

την τέχνη να την κάνει ευκολομεταχείριστη σαν όπλο,
την κρίση να διαλέξει εκείνους που στα χέρια τους η αλήθεια θ ’αποκτήσει δύναμη 

την πονηριά να τη διαδώσει ανάμεσά τους. 

Φαίνεται αυτονόητο πως αυτός που γράφει πρέπει να γράφει την αλήθεια, µε την έννοια δηλαδή πως δεν πρέπει να την καταπνίγει ή να την αποσιωπά και πως δεν πρέπει να γράφει τίποτα που δεν είναι αληθινό. Δεν πρέπει να σκύβει στους ισχυρούς, δεν πρέπει να εξαπατά τους αδύναµους. Είναι φυσικά πολύ δύσκολο να µη σκύβεις στους ισχυρούς, και είναι πολύ κερδοφόρο να εξαπατάς τους αδύναµους. Το να µην αρέσεις στους πλούσιους σηµαίνει να παραιτείσαι απ’ τον πλούτο. Το να παραιτείσαι από την πληρωµή για καµωµένη δουλειά πάει να πει, σε ορισµένες συνθήκες, να θυσιάζεις τη δουλειά, και το να αποδιώχνεις τη φήµη ανάµεσα στους ισχυρούς σηµαίνει συχνά ν’ αποδιώχνεις κάθε φήµη. Όλα αυτά απαιτούν θάρρος. Οι καιροί της πιο σκληρής καταπίεσης είναι τις πιο πολλές φορές καιροί όπου γίνεται πολύς λόγος για µεγάλα και υψηλά πράγµατα. Χρειάζεται θάρρος για να µιλάς σε τέτοιους καιρούς για πράγµατα τόσο χαµηλά και τόσο φτηνά, όπως το φαγητό και το σπίτι του εργαζόµενου, µέσα σε µια βοή από ξεφωνητά ότι το βασικό είναι το πνεύµα της θυσίας. Όταν φορτώνουν τους αγρότες µε τιµές, χρειάζεται θάρρος να µιλάς για µηχανήµατα και φτηνές ζωοτροφές που θα ευκόλυναν την τιµηµένη δουλειά. Όταν απ’ όλους τους ραδιοσταθµούς ουρλιάζουν πως ο άνθρωπος χωρίς γνώση και µάθηση είναι καλύτερος από το µορφωµένο, θέλει τότε θάρρος να ρωτήσεις: καλύτερος για ποιόν; Όταν γίνεται λόγος για τέλειες και ατελείς φυλές, χρειάζεται θάρρος να ρωτήσεις αν ή πείνα κι η αµάθεια κι ο πόλεµος δεν φέρνουν βαριές παραµορφώσεις...