«Θα μπορούσε, εξάλλου, κάποιος να απορεί και σχετικά για το ποιας κινήσεως ο χρόνος είναι αριθμός. Ή μήπως είναι οποιασδήποτε; Διότι, είναι αλήθεια ότι μέσα στον χρόνο και γίνονται πράγματα και φθείρονται και αυξάνονται και αλλοιώνονται και μετατοπίζονται... Επειδή τώρα υπάρχει μετατόπιση και ένα είδος της είναι η κυκλική μετατόπιση, και επειδή κάθε πράγμα επιδεκτικό αριθμήσεως αριθμείται με μονάδα μέτρησης από το ίδιο γένος, οι μονάδες δηλαδή με τη μονάδα και οι ίπποι με τον ίππο, έτσι και ο χρόνος αριθμείται με μέτρο έναν ορισμένο χρόνο, και μετριέται, όπως ακριβώς είπαμε, τόσο ο χρόνος με μέτρο την κίνηση όσο και η κίνηση με μέτρο τον χρόνο... αν, λοιπόν, το πρώτο, από τα πράγματα που ανήκουν στο ίδιο γένος, είναι μέτρο όλων των άλλων, τότε η ομαλή κυκλική κίνηση είναι κατ’ εξοχήν μέτρο, επειδή ο αριθμός αυτής της κίνησης είναι ο πιο οικείος σε όλους. Ενώ, λοιπόν, δεν υπάρχει αλλοίωση ούτε αύξηση ούτε γένεση ομαλή, τέτοια μετατόπιση ωστόσο υπάρχει. Γι’ αυτό και θεωρείται ο χρόνος ότι είναι κίνηση της σφαίρας (του σύμπαντος), επειδή με αυτήν ακριβώς την κίνηση μετριούνται όλες οι άλλες κινήσεις και συνεπώς και ο χρόνος μετριέται με αυτήν την κίνηση... Πράγματι, και αυτός ο ίδιος ο χρόνος θεωρείται ότι είναι ένα είδος κύκλου. Αυτό, εξάλλου, θεωρείται πάλι ότι έτσι είναι, επειδή αυτού του είδους μετατόπισης είναι μέτρο ο χρόνος και μετριέται και αυτός ο ίδιος από μια μετατόπιση αυτού του είδους»
4 Ιουλίου 2026
Ο χρόνος στην αριστοτελική φυσική
Στο τέταρτο Βιβλίο των Φυσικών, η
έννοια της ψυχής παρεμβάλλεται μόνον όταν η συζήτηση στρέφεται προσωρινά από το
αντικείμενο στο υποκείμενο της μέτρησης. Θα διέπραττε πάντως σοβαρό
ερμηνευτικό σφάλμα όποιος υποστήριζε ότι το πρωτεύον και ουσιαστικό πρόβλημα που
καλείται να επιλύσει ο αριστοτελικός στοχασμός είναι το πρόβλημα της σχέσης
ανάμεσα στον χρόνο και στην ψυχή. Για τον Αριστοτέλη, το πρόβλημα αυτό έχει
«δοξογραφική» μάλλον παρά «επιστημονική» αξία. Το ερώτημα που κυρίως τον
απασχολεί είναι εντελώς άλλης φύσης: αφορά τον αυστηρό προσδιορισμό του είδους
εκείνου της κίνησης, του οποίου ο χρόνος μετριέται με άμεσο τρόπο. Στο ερώτημα αυτό, ο Αριστοτέλης απαντά εφαρμόζοντας μια καθοριστικής
σημασίας σχέση ανάμεσα στον χρόνο και στην ομαλή κυκλική μετατόπιση, γεγονός
που του επιτρέπει να αναφέρει απευθείας τον χρόνο στην αιώνια και αδιατάρακτη περιφορά
της ουράνιας σφαίρας:
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
