Ο κλονισμός της αξιοπιστίας των Οίκων Αξιολόγησης

Τελικά οι οίκοι αξιολόγησης κάνουν καλό ή κακό, αν λάβουμε υπόψη τον τρόπο που είθισται να λειτουργούν;
Διαβάζοντας το παρακάτω 2ο μέρος της αναφοράς μας στους οίκους αξιολόγησης τείνουμε να συμπεράνουμε ότι περισσότερο κάνουν ζημιά παρά οφελούν τις εθνικές ή/και οικονομικές οντότητες που αξιολογούν, άρα και γενικότερα τις οικονομικές δραστηριότητες. Οπότε καθίσταται αναγκαία η διαφοροποίηση των κανόνων με βάση τους οποίους λειτουργούν. 

Τέσσερα είναι τα κυριότερα ζητήματα, που δημιούργησαν αμφιβολίες σχετικά με την αξιοπιστία των οίκων αξιολόγησης. Το ολιγοπώλιο των αξιολογητών, η έλλειψη ανεξαρτησίας, η έλλειψη προβλεψιμότητας και η πρόκληση δυσμενών επιπτώσεων. Ειδικότερα,

Ι. Οι οίκοι αξιολόγησης Moody’s, Standard & Poor’s και Fitch κατέχουν περίπου το 90% της παγκόσμιας αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, με τους δύο πρώτους να μοιράζονται περίπου το 80%. Ο έλεγχος της αγοράς, ουσιαστικά, από δύο οίκους αξιολόγησης ευδοκίμησε από κανονιστικό πλαίσιο των Η.Π.Α. (NRSRO) που παρήγαγε μείωση του ανταγωνισμού και κατ’ ακολουθία, τη μείωση της αποτελεσματικότητας και αξιοπιστίας των οίκων. Η διάρρηξη αυτής της ολιγοπωλιακής κατάστασης αποτελεί νομοθετικό στόχο των Η.Π.Α. και της Ε.Ε., όπως κατωτέρω εκτίθεται.

Ο ρόλος και οι λειτουργίες των Οίκων Αξιολόγησης

Πολλή συζήτηση έχει γίνει για το ρόλο που διαδραματίζουν οι οίκοι αξιολόγησης και κατά πόσον επενεργούν θετικά στα πλαίσια των οικονομικών δραστηριοτήτων, τόσο των κρατών όσο και των επιχειρήσεων.
Στη συνέχεια παραθέτω το πρώτο μέρος (θα ακολουθήσει και δεύτερο) άρθρου που αναλύει τα συν και τα πλην (που φαίνεται πως είναι περισσότερα) της λειτουργίας τους.

Οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας αποτελούν ιδιωτικές εταιρίες, που ως διακηρυγμένο σκοπό έχουν την παροχή των υπηρεσιών που ο τίτλος τους ορίζει, δηλαδή την αξιολόγηση της φερεγγυότητας των δανειζομένων (αξιολογούμενες οντότητες). Εν τούτοις, έχουν κατηγορηθεί για την ενεργή συμμετοχή τους στην κερδοσκοπία των χρηματοοικονομικών επενδύσεων.
Οι οίκοι αξιολόγησης μέχρι πριν από τριάντα έτη παρουσίαζαν ενδιαφέρον μόνον ή κυρίως για την αμερικανική αγορά. Σταδιακά η Ευρώπη άρχισε να αποκτά ενδιαφέρον για τις αξιολογήσεις τους.
Βεβαίως, στο διάστημα αυτό, η προσοχή των αμερικανικών και ευρωπαϊκών οργάνων και αγορών στρεφόταν αποκλειστικά και μόνο στα αποτελέσματα των αξιολογήσεων τους, που βαθμιαία όλο και περισσότερο επηρέαζαν τις επενδυτικές επιλογές. Για την κανονιστική ρύθμιση της λειτουργίας τους δεν υπήρχε οποιαδήποτε πρωτοβουλία, παρά μόνο μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007. Έως τότε, η υπόθεση ότι δεν είχαν κανένα λόγο να κάνουν ατελείς αξιολογήσεις, αφού αυτό θα οδηγούσε στη πτώση της φήμης και πελατείας τους, θεωρούνταν επαρκής λόγος μη λήψης μέτρων εναντίον τους.

Πού οφείλονται οι λανθασμένες εκτιμήσεις των αγορών;

Τα τελευταία χρόνια έχουμε γίνει μάρτυρες (και θύματα) των μεγαλύτερων λαθών σε υπολογισμούς και προβλέψεις που έκαναν οι διεθνείς αγορές (και το ΔΝΤ, φυσικά) όσον αφορά τα οικονομικά μεγέθη της χώρας μας. Πολλοί λοιπόν αναρωτιούνται που οφείλεται αυτή η ανικανότητα των αγορών να κρίνουν σωστά τη φερεγγυότητα των κρατών, καθώς και ποιος είναι ο ρόλος που παίζουν οι οίκοι αξιολόγησης στον επηρεασμό των επενδυτών. Σύμφωνα με όσους πιστεύουν στην αποτελεσματικότητα των χρηματοοικονομικών αγορών, οι παράγοντες της αγοράς λαμβάνουν υπόψη την αντικειμενική δημοσιονομική κατάσταση για να υπολογίσουν τους κινδύνους που

συνεπάγεται η εγγραφή τους σε ένα κρατικό δάνειο. Ας πάρουμε την περίπτωση του ελληνικού χρέους: οι παράγοντες της αγοράς και όσοι παίρνουν τις σχετικές αποφάσεις κρίνουν την κατάσταση με μόνο κριτήριο τις χρηματοοικονομικές εκτιμήσεις. Έτσι, μιας και το επιτόκιο που απαιτείται από την Ελλάδα αυξήθηκε παραπάνω από 10%, όλοι συμπεραίνουν ότι ο κίνδυνος χρεοκοπίας επίκειται: εφόσον οι επενδυτές απαιτούν ένα τόσο μεγάλο ασφάλιστρο κινδύνου, τότε ο κίνδυνος πρέπει να είναι ιδιαίτερα υψηλός.

Η αναξιοπιστία των οίκων αξιολόγησης (του Σταύρου Λυγερού)

Έχει γίνει πια ορατό σε όλους ότι ο ρόλος των οίκων αξιολόγησης (των γνωστών πλέον Moody's, Fitch και Standard and Poor's) έχει ξεφύγει από την αιτία που τους δημιούργησε. Ο λόγος ύπαρξής τους έχει αμφισβητηθεί από πολλές πλευρές τον τελευταίο καιρό μετά από τις αρκετές αποτυχίες τους, που είτε οφείλονται σε ανικανότητα, είτε (όπως πλέον πιστεύουν οι περισσότεροι) σε παιχνίδια που εξυπηρετούν κάποιους κύκλους.
Σε αυτό το θέμα αναφέρεται το απόσπασμα που αναδημοσιεύω παρακάτω από το βιβλίο του κ.Στ.Λυγερού "Από την Κλεπτοκρατία στη Χρεοκοπία".

 

Το σύνδρομο τnς αγέλης

Μπορεί η διεθνής οικονομική κρίση να προκάλεσε μεγάλα προ­βλήματα και ακόμα μεγαλύτερη ανασφάλεια, αλλά πρόσφερε και ξε­χωριστά μαθήματα. Κατέδειξε πόσο γυμνοί είναι τελικά κάποιοι βα­σιλιάδες των διεθνών Αγορών. Ο λόγος για τους περιβόητους οίκους αξιολόγησης. Οι εκθέσεις των τριών οίκων, που κυριαρχούν απολύτως σ’ αυτόν τον τομέα, αποτελούν το ευαγγέλιο των επενδυ­τών. Μεγάλες εταιρείες, αλλά και κυβερνήσεις τούς φοβούνται και τους κανακεύουν ποικιλοτρόπως, για να αποσπάσουν μια ευνοϊκή κρίση. Όχι χωρίς αιτία, αν αναλογιστούμε ότι η πιστοληπτική τους ικανότητα και κατ’ επέκταση το κόστος των δανείων καθορίζεται απ’ αυτές τις εκθέσεις.