Το γεωπολιτικό παιχνίδι με ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία (του Στ.Λυγερού)

Με την ευκαιρία της σημερινής επίσκεψης του πρωθυπουργού στη Μόσχα και πέρα από όσα έχουν γραφτεί και ακουστεί για τις κινήσεις της κυβέρνησης ειδικά στο γεωπολιτικό πεδίο, καθώς και για τυχόν αναζητήσεις της οικονομικών συνεργασιών εκτός της ευρωζώνης, ο κ.Σταύρος Λυγερός κάνει μια ευρεία ανάλυση των συνθηκών που έχουν αλλά και εκείνων που αναμένεται να διαμορφωθούν, σε συνδυασμό με τις αντιδράσεις άλλων ενδιαφερομένων χωρών (Γερμανία, ΗΠΑ, Ισραήλ κ.ά.).

 

Παρά τις προσπάθειες του Τσίπρα να ανοίξει μια θετική διέξοδο στις σχέσεις της Αθήνας με την Ευρωζώνη, το ευρωιερατείο συνεχίζει να προκαλεί ελεγχόμενη ασφυξία στην ελληνική οικονομία. Από τον περασμένο Αύγουστο που πήρε την τελευταία δόση, η Ελλάδα τρώει τις σάρκες της για να πληρώσει δανειακές υποχρεώσεις συνολικού ύψους περίπου 6,5 δισ. ευρώ.
Προφανώς αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί. Οι υπουργοί Νίκος Βούτσης και Πάνος Σκουρλέτης προειδοποίησαν ότι, αν δεν επιτευχθεί εγκαίρως συμφωνία ώστε να εκταμιευτεί έστω και μέρος της δόσης, η Αθήνα δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις δανειακές υποχρεώσεις της. Αν και οι δηλώσεις τους κινούνται στο ίδιο μήκος κύματος με την προ δύο-τριών εβδομάδων προειδοποίηση του πρωθυπουργού, ουσιαστικά ακυρώθηκαν πολιτικά από τη δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου ότι η Ελλάδα θα πληρώσει κανονικά τα σχεδόν 450 εκατ. ευρώ στο ΔΝΤ.
Όπως μας είπε κοινοτική πηγή, οι δανειστές δεν έχουν κανέναν λόγο να προβληματίζονται όσο η ελληνική κυβέρνηση ξύνει τον πάτο του βαρελιού για να συγκεντρώσει τα αναγκαία ποσά. Αντιθέτως, θα προβληματίζονταν πολύ αν η Αθήνα έδειχνε ότι δεν θα διστάσει να κάνει πράξη την προειδοποίηση των Βούτση και Σκουρλέτη. Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, μάλιστα, κατά τη διάρκεια των συνομιλιών τους στο Βερολίνο, η Ανγκελα Μέρκελ ζήτησε ευθέως από τον Αλέξη Τσίπρα να χρησιμοποιήσει τα αποθεματικά όχι μόνο των ασφαλιστικών ταμείων, αλλά και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για να πληρώσει δανειακές υποχρεώσεις!

Το γεωπολιτικό πόκερ και η διχοτόμηση της Ουκρανίας (του Στ.Λυγερού)

Χθες κάναμε μια αναδρομή στα γεγονότα που σχετίζονταν με την περίφημη "πορτοκαλί επανάσταση" που έγινε στην Ουκρανία δέκα χρόνια πριν.
Το άρθρο του κ.Σταύρου Λυγερού που αναδημοσιεύω σήμερα, γραμμένο με ιδιαίτερη σαφήνεια, θα μας βοηθήσει να ολοκληρώσουμε την εικόνα της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί στην Ουκρανία και να παρακολουθήσουμε πιο εύκολα την όποια εξέλιξη προκύψει.

ΤΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΟΚΕΡ ΚΑΙ Η ΔΙΧΟΤΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ
 
Τα γεγονότα στην Ουκρανία επιβε­βαιώνουν ότι ο Ψυχρός Πόλεμος μπορεί να μπή­κε στο ράφι, μπορεί να άλλαξε μορφή, αλλά δεν έγινε παρελθόν. Παρελ­θόν έγινε η ιδεολογική αντιπαράθεση Δύσης - Ανατολής, αλλά όχι και ο γεωπολιτικός αντα­γωνισμός. Οι Δυτικοί επεδίωκαν να κρατή­σουν, εάν ήταν δυνατόν εσαεί, τη Ρωσία στα γόνατα, όπως συνέβαινε επί Γέλτσιν. Με τη βοήθεια και των υψηλών τιμών του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και άλλων πρώτων υλών όμως, ο Πούτιν κατάφερε να ξαναστήσει την «Αρκούδα» στα πόδια της. Όταν, μάλιστα, ένιωσε ότι είναι αρκετά ισχυ­ρή, διεκδίκησε δυναμικά πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνή σκηνή.

Οι Δυτικοί ποτέ δεν εγκατέλειψαν το σχέδιό τους να περικυκλώσουν γεωπολιτικά τη Ρω­σία ώστε να περιορίσουν το ρόλο της. Η επέ­κταση της ΕΕ και του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη δημιούργησε θετικά για τη Δύση τετελεσμένα και στρίμωξε τη Μόσχα. Οι Αμε­ρικανοί όμως δεν τα πήγαν εξίσου καλά στην Κεντρική Ασία. Ο Πούτιν κατάφερε σε σημαντι­κό βαθμό να ανακτήσει τη γεωπολιτική επιρ­ροή στο μαλακό υπογάστριο της χώρας του.

Η Πορτοκαλί Επανάσταση του 2004, μικρή αναδρομή στην πρόσφατη ιστορία

Τα γεγονότα της Ουκρανίας και η ανησυχία για πιθανό ξέσπασμα πολέμου απασχολούν όπως είναι φυσικό όλους μας. Αναλύσεις και σχολιασμοί από ειδικούς επί του θέματος γίνονται αρκετοί τόσο στα έντυπα όσο και στα τηλεοπτικά μέσα. Άλλωστε αύριο θα έχουμε και σε αυτό το blog, όπως κάθε Παρασκευή άλλωστε, άρθρο του Σταύρου Λυγερού, άκρως κατατοπιστικό για την εν λόγω κατάσταση.
Συχνές αναφορές γίνονται στη λεγόμενη "πορτοκαλί επανάσταση", που έγινε στην Ουκρανία πριν δέκα χρόνια. Έτσι σκέφτηκα να ανατρέξουμε στη σχετικά πρόσφατη ιστορία αυτής της πρώην σοβιετικής δημοκρατίας για να θυμηθούμε σε τι αφορά αυτή η επανάσταση, γεγονός που θα μας βοηθήσει να παρακολουθήσουμε αυτά που συμβαίνουν σήμερα.

Η Πορτοκαλί Επανάσταση, λοιπόν, ήταν μια σειρά διαμαρτυριών και πολιτικών γεγονότων που έλαβαν χώρα στην Ουκρανία από τα τέλη Νοεμβρίου 2004 ως τον Ιανουάριο του 2005, ως άμεσο επακόλουθο της επαναληπτικής διαδικασίας των προεδρικών εκλογών της Ουκρανίας του 2004. Να πως εξελίχθηκαν τα πράγματα: 

Τον Νοέμβριο του 2004 στην Ουκρανία έγιναν προεδρικές εκλογές τις οποίες κέρδισε στον δεύτερο γύρο (στις 21 εκείνου του μήνα) με ποσοστό 49,42% έναντι 46,69% ο εκλεκτός του τότε προέδρου Λεονίντ Κούτσμα, Βίκτορ Γιανουκόβιτς, εκπρόσωπος του φιλορωσικού "Κόμματος των Περιφερειών". Η αντιπολίτευση δεν συμφώνησε με τα αποτελέσματα των εκλογών, θεωρώντας ότι πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη νοθεία, κυρίως στην ανατολική Ουκρανία και κάλεσε το λαό σε ειρηνικές διαδηλώσεις. Τα κυβερνητικά κτίρια του Κιέβου «σφραγίστηκαν» από χιλιάδες πολίτες που ζητούσαν εκ νέου προσφυγή στις κάλπες.

Ένας Ρώσος ειδικός μιλάει για τα γεωπολιτικά παιχνίδια

Πολλές απορίες γεννάει η πολιτική της Ρωσίας σε διάφορες περιπτώσεις: πριν λίγο καιρό στο θέμα της Κύπρου, μόλις χθες στο θέμα της ΔΕΠΑ, για να αναφερθούμε σε θέματα άμεσου ελληνικού ενδιαφέροντος, αλλά και στο θέμα της Συρίας, των αγωγών κλπ.
Η άποψη ενός ρώσου ειδικού σε γεωπολιτικά θέματα, μόνο χρήσιμη θα ήταν. Γι'αυτό παραθέτω πιο κάτω αποσπάσματα από (μακροσκελή) συνέντευξη που έδωσε ο Αλεξάντρ Ντούγκιν (ρώσος πολιτικός φιλόσοφος, κορυφαίος στα γεωπολιτικά και συγγραφέας του βιβλίου "Η τέταρτη πολιτική", που κυκλοφορεί ήδη και στα ελληνικά) στον Δημ.Κωνσταντακόπουλο.
Οι σκέψεις του παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, αφού αναφέρεται στο γεωπολιτικό παιχνίδι που παίζεται, όχι μόνο στην περιοχή μας, της ανατολικής Μεσογείου, αλλά και παγκοσμίως.

Η γεωπολιτική σήμερα δεν είναι γραμμικό, αλλά πολυεπίπεδο σύνθετο παιχνίδι. Υπάρχουν παράγοντες που ανήκουν στην ίδια πολιτική οντότητα, αλλά συμπεριφέρονται με πολύ διαφορετικό τρόπο και ακολουθούν αρκετά διαφορετικούς τρόπους.

Υπάρχουν οι ΗΠΑ ως εθνικό κράτος, ο μονοπολισμός, η ει­κόνα της Αμερικής που υπερασπίζονται οι πολύ διάσημοι έως πρόσφατα, αλλά τώρα κάπως ξεχασμένοι νεοσυντηρητικοί. Εί­ναι ο ανοιχτός, απερίφραστος ατλαντισμός. Ό,τι είναι καλό για τις ΗΠΑ είναι καλό για τους υπόλοιπους. Αυτό είναι ένα επί­πεδο παγκόσμιας δράσης και δεν θα’πρεπε να το ξεγράφουμε πρόωρα. Οι ΗΠΑ παραμένουν υπερδύναμη. είναι σε παρακμή, αλλά μια τέτοια παρακμή μπορεί να διαρκέσει αρκετό χρόνο. Πριν από την οριστική τους εξαφάνιση, οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν μεγάλη ζημιά.

Υπάρχει και η παγκόσμια ολιγαρχία που αντιπροσωπεύεται από τους Ρότσιλντ, τους Σόρος και άλλες ισχυρές, παγκόσμιες χρηματιστικές ομάδες. Η Goldman Sachs είναι μάλλον στο πλευρό τους. Αυτοί οι κύκλοι είναι πλήρως διεθνείς, προτι­μούν για ορισμένες επιχειρήσεις τους την Ευρώπη, αλλά ταυ­τόχρονα το αρχηγείο τους είναι στην άλλη πλευρά του Ατλα­ντικού, πέραν των στηλών του Γιβραλτάρ, στο βασίλειο των δαι­μόνων της ύλης, κατά τον Πρόκλο.

Είναι πιθανό ότι αυτές οι δύο ομάδες έχουν κάποιες διαφο­ρές ως προς το μέλλον της παγκόσμιας τάξης και τους τρόπους επιβολής της. Αλλά μοιράζονται το ίδιο σύστημα αξιών και την εμμονή στη φιλελεύθερη, καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση. Οι διαφορές τους αφορούν το timing και τις μεθόδους.

Σε ό,τι αφορά την ΕΕ, από τη μια μεριά είναι ατλαντικό δη­μιούργημα, μια φιλελεύθερη-καπιταλιστική ζώνη του ΝΑΤΟ και κοινωνία ελεύθερης αγοράς, που βασίζεται στην ιδεολογία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι ένα είδος επέκτασης των δύο ηγετικών ομάδων των ΗΠΑ. Οι αμερικανικές χρηματιστικές ομάδες ελέγχουν το ευρωπαϊκό χρηματιστικό σύστημα, οι αμερικανοί στρατιωτικοί στρατηγικοί κυβερνούν το ΝΑΤΟ.

Η Κύπρος και η Ρωσία δεν «τα έσπασαν» έτσι απλά (του Yuri M. Zhukov)

Όπως και πολύς άλλος κόσμος, έτσι κι εγώ είχα διατυπώσει την απορία (και μεσω twitter), πώς άφησαν οι Ρώσοι να τους ξεφύγει η ευκαιρία να πατήσουν για τα καλά το πόδι τους στην Κύπρο και μέσω αυτής στην ανατολική Μεσόγειο, κάτι που είναι γενικά παραδεκτό ότι είναι βασική επιδίωξή τους. 
Στο άρθρο που αναδημοσιεύω από το Foreign Affairs, ο Yuri M. Zhukov (συνεργάτης στο Πρόγραμμα Διεθνών Σχέσεων για την Παγκόσμια Κοινωνία και Ασφάλεια του Κέντρου Weatherhead και συνεργάτης του Ινστιτούτου Ποσοτικών Κοινωνικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Harvard) δίνει τις απαντήσεις του στο παραπάνω ερώτημα.

Η Κύπρος και η Ρωσία δεν «τα έσπασαν» έτσι απλά

Γιατί η Μόσχα παίζει μακροπρόθεσμο παιχνίδι στο νησί         

Στις 19 Μαρτίου, ο Μιχάλης Σαρρής, ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, πήγε στη Μόσχα για επείγουσες συνομιλίες με στόχο την διάσωση του υπερμεγέθους τραπεζικού τομέα της Κύπρου από την κατάρρευση. Σε αντάλλαγμα για μια παράταση σε υφιστάμενα δάνεια και για μια νέα οικονομική βοήθεια, όπως λέει η ιστορία, ο Σαρρής προσέφερε στην Ρωσία εμπορικές διευκολύνσεις στον τομέα της ενέργειας, δικαιώματα εκμετάλλευσης φυσικού αερίου, καθώς και τον έλεγχο στο μετοχικό κεφάλαιο κυπριακών τραπεζών. Δύο ημέρες αργότερα έφυγε από τη Μόσχα με άδεια χέρια. Αντιμέτωπη με έναν τοίχο, στις 25 Μαρτίου, η Κύπρος συμφώνησε με την ΕΕ σε ένα πακέτο διάσωσης που θα βοηθήσει να πληρωθούν οι λογαριασμοί της χώρας, αλλά και που θα αφαιρέσει δισεκατομμύρια ευρώ από τους καταθετικούς λογαριασμούς πλούσιων Ρώσων και θα αφήσει ακόμα περισσότερα δισεκατομμύρια ρωσικών περιουσιακών στοιχείων «παγωμένα» σε κυπριακές τράπεζες.

Για πολλούς δυτικούς παρατηρητές, η απροθυμία της Μόσχας να αποδεχθεί την αρχική προσφορά του Σαρρή φαίνεται να αποτελεί μια τεράστια στρατηγική γκάφα. Φαίνεται ανεξήγητο ότι ο πιο μεγάλος επενδυτικός οικονομικός εταίρος της Κύπρου - και η μεγαλύτερη πηγή ξένων καταθέσεων για τις τράπεζες του νησιού - αρνήθηκε μια συμφωνία με φαινομενικά τόσο ευνοϊκούς όρους. Σύγχυση δημιουργεί ακόμη περισσότερο η προφανής απόφαση της Μόσχας να παραιτηθεί από την ευκαιρία να σταθεροποιήσει την στρατηγική πρόσβασή της στο νησί, δεδομένων των γεωπολιτικών φιλοδοξιών της Ρωσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Υπάρχουν τρεις πιθανές εξηγήσεις για τη συμπεριφορά της Ρωσίας.