Ένα νέο οικονομικό σύστημα για έναν κόσμο σε ταχεία διάλυση

Το άρθρο που αναδημοσιεύω στη συνέχεια αποτελεί μια πρόταση ενδιαφέρουσα. Ξεκινώντας από την εμφανή χρεοκοπία του καπιταλιστικού συστήματος προτείνει έναν ουσιαστικό σοσιαλιστικό μετασχηματισμό. Προσωπικά μου φαίνεται άκρως ουτοπική – αν και ελκυστική – μια τέτοια πρόταση, αφού οι κυρίαρχες δυνάμεις που κινούν τα νήματα - προσποριζόμενες τεράστια κέρδη από τη λειτουργία του επικρατήσαντος παγκοσμίως καπιταλιστικού μοντέλου – δεν είναι δυνατόν να αφήσουν να τους πάρουν την εξουσία που κατέχουν χάρη στην πλήρη κατοχή των οικονομικών μέσων.

Ένας τέτοιος μετασχηματισμός μόνο σταδιακά μπορεί να επιτευχθεί και με την προϋπόθεση ενωτικής δράσης των μικρομεσαίων στρωμάτων, κάτι που στην πράξη διαπιστώνουμε καθημερινά ότι δεν συμβαίνει, αφού τα πολιτικά κόμματα - όργανα των κυρίαρχων τάξεων – φροντίζουν να κρατούν διχασμένους τους πολίτες, αν και (οι πολίτες) έχουν κοινά προβλήματα και τις ίδιες επιδιώξεις.

Ωστόσο το άρθρο περιέχει κάποιες ενδιαφέρουσες ιδέες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν και να προωθήσουν ομάδες πολιτών που θα επιθυμούσαν να οργανωθούν σε πολιτικό σχηματισμό ανεπηρέαστο από οικονομικά συμφέροντα, αν είναι δυνατόν να υπάρξουν τέτοια στο υπάρχον διαμορφωμένο πολιτικό περιβάλλον.  

  

Ένα νέο οικονομικό σύστημα για έναν κόσμο σε ταχεία διάλυση

των Χρόνη Πολυχρονίου και Λίλι Σέιτζ (Μετάφραση: Νικολέττα Αλεξανδρή)

Ζούμε σε δυσοίωνα επικίνδυνους καιρούς. Το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα- αφού τροφοδότησε την αποικιοκρατία, τον ιμπεριαλισμό και τη συνεχή ενίσχυση της εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης για περίπου 500 χρόνια- τώρα απειλεί τον πλανήτη με μια οικολογική κατάρρευση άνευ προηγουμένου. Η μη βιώσιμη εκμετάλλευση των πόρων, η ρύπανση των υδάτων (η μετατροπή των λιμνών, των ποταμών και των ωκεανών σε χωματερές σκουπιδιών) και η τεράστια οικονομική ανισότητα είναι οι αιτίες μιας ενδεχομένως μη αναστρέψιμης κατάρρευσης του βιομηχανικού πολιτισμού. Την ίδια στιγμή όμως, πολλοί από εμάς εξακολουθούν να εμπλέκονται σε αφηρημένες και ανιστόρητες προβλέψεις κατάρρευσης, οι οποίες αποτυγχάνουν να προσφέρουν μια εναλλακτική, ρεαλιστική εικόνα μιας μελλοντικής κοινωνικο-οικονομικής τάξης πραγμάτων.

Ταυτόχρονα, το φαινόμενο της υπερθέρμανσης του πλανήτη, λόγω κυρίως της δυναμικής και των αντιφάσεων της οικονομίας που στηρίζεται στα ορυκτά, έχει προετοιμάσει το έδαφος για την έκρηξη νέων πηγών σύγκρουσης με την εκδήλωση ιστορικά μοναδικών αποσταθεροποιητικών κοινωνικών δυνάμεων. Η κλιματική αλλαγή απειλεί άμεσα δισεκατομμύρια ανθρώπους και τα περισσότερα από τα υπόλοιπα έμβια όντα - εκτός από την κατσαρίδα, την αράχνη-διάδημα και τα βραδύπορα - με ολοκληρωτική εξαφάνιση που προκαλείται από ξηρασίες, πλημμύρες και άλλες «φυσικές» καταστροφές.

Η κατάργηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων ολοκληρώνεται

Δεν θα ήταν ούτε κάτι καινούριο ούτε κάτι πρωτότυπο, αν αναφερόμουν στο γεγονός ότι η Ελλάδα χρησιμοποιείται ως πειραματόζωο προκειμένου να δοκιμαστούν οι αλλαγές που θέλουν να εφαρμόσουν σε παγκόσμια κλίμακα, αυτοί που κατέχουν και διαχειρίζονται τις πηγές και το χρήμα, ας τους ονομάσουμε παγκόσμιους ολιγάρχες. 
Αυτές οι αλλαγές δεν έπεσαν στο κεφάλι μας ξαφνικά. Προετοιμαζόνταν αρκετό καιρό. Κάποιοι περισσότερο ενημερωμένοι απεκάλυπταν αυτά τα σχέδια, αλλά τα συστημικά ΜΜΕ που αποτελούν όργανα της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας τα έκρυβαν ή τα κατηγορούσαν ως συνωμοσιολογικά σενάρια.

Τώρα που αυτά τα σενάρια βρίσκονται στο στάδιο ολοκλήρωσής τους, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να ανατρέχουμε στο ιστορικό των γεγονότων και να κάνουμε διαπιστώσεις. Μπορούμε να αντιδράσουμε με κάποιο τρόπο ή είναι πια αργά; Η αναφορά σε αυτά μπορεί να οφελήσουν σε κάτι εκτός από το να αποφευχθούν παρόμοια πειράματα μελλοντικά; Το θέμα είναι ότι όταν θα λήξει το παρόν πείραμα και μέχρι να εφαρμοστεί το επόμενο στο μέλλον, το τωρινό θα έχει ξεχαστεί.

Αυτές τις μέρες διαβάζω - μεταξύ άλλων - το βιβλίο τριών συγγραφέων, ενός Ισπανού και δυο Ιταλών, με τίτλο "Η Αφύπνιση των Γουρουνιών"*, όπου γουρούνια εννοούνται οι γνωστές τέσσερεις χώρες της νότιας Ευρώπης συν την Ιρλανδία. Σε αυτό το βιβλίο οι εν λόγω κύριοι προχωρούν σε κάποιες προτάσεις, αναφερόμενοι πρώτα στο ιστορικό των γεγονότων που μας οδήγησαν στο σημείο που βρισκόμαστε τώρα. Σε προσεχές post θα επανέλθω στα προτεινόμενα από αυτούς τους συγγραφείς, αλλά σήμερα προτείνω να διαβάσουμε προσεκτικά ένα αποκαλυπτικό κεφάλαιο με τίτλο...:


Προς το τέλος του κοινωνικού συμβολαίου

Στις ανεπτυγμένες χώρες, οι καπιταλιστές αποδέχτηκαν το μεταπολεμικό κοινωνικό συμβόλαιο ανάμεσα στο κεφάλαιο και στην εργασία εξαιτίας του φόβου τους για τον κομμουνισμό, καθώς τους στερούσε τη δυνατότητα επέκτασης σε νέα εδάφη και πληθυσμούς για τη συσσώρευση κεφαλαίου. Σε αυτό το πλαίσιο, το μοντέλο του κοινωνικού κεϋνσιανισμού απορροφούσε τους κραδασμούς της αντιπαράθεσης κεφαλαίου-εργασίας μέσω της αναδιανομής εισοδήματος (προστιθέμενης αξίας και ΑΕΠ) στην εργατική τάξη. Χάρη στην ισχύ που απέκτησαν με τους αγώνες τους στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, οι εργαζόμενοι αύξησαν την αγοραστική δύναμή τους και την καταναλωτική ικανότητά τους, η οποία βασιζόταν στους σχετικά υψηλούς μισθούς τους· παράλληλα οι εργαζόμενοι αποτέλεσαν μια σημαντική πηγή αποταμιεύσεων, οι οποίες διοχετεύονταν, μέσω των τραπεζών, για να αντιμετωπιστεί το εταιρικό χρέος προκειμένου να γίνονται επενδύσεις και, ως εκ τούτου, να διαιωνίζεται ο κύκλος της συσσώρευσης κεφαλαίου.

Μετακινώντας χρήμα από τη βάση της πυραμίδας στην κορυφή της

Έχουμε αναφερθεί αρκετές φορές στις πρακτικές που ακολουθεί η οικονομική ολιγαρχία των περισσότερων - αν όχι όλων των καπιταλιστικών - κρατών, προκειμένου να συσσωρεύει πλούτο, αποσπώντας τον κομμάτι κομμάτι από τα φτωχότερα στρώματα.
Μερικές από αυτές τις μεθόδους περιγράφει στο παρακάτω κείμενό του ο νομπελίστας οικονομολόγος Joseph Stiglitz.



Ένας από τους τρόπους με τους οποίους βγάζουν λεφτά όσοι βρίσκονται στην κο­ρυφή της οικονομικής πυραμίδας είναι να εκμεταλλεύονται τη δύναμή τους στην αγορά, καθώς και την πολιτική τους ισχύ προκειμένου να ευνοούνται, να αυξάνουν τα εισοδήματα τους, σε βάρος των υπολοίπων.

Ο χρηματοπιστωτικός τομέας έχει αναπτύξει ειδικές ικανότητες και γνώσεις σε μια μεγάλη γκάμα μορφών προσοδοθηρίας. Όπως αυτό που έκαναν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα όταν εκμεταλλεύτηκαν ασυμμετρίες στην πληροφόρηση (πούλησαν χρεόγραφα φτιαγμένα εξαρχής για να βαρέσουν κανόνι, γνωρίζοντας όμως ότι οι αγοραστές δεν το ήξεραν αυτό)· ανέλαβαν υπέρμετρους κινδύνους - με το κράτος να τους ρίχνει σωσίβιο, σπεύδοντας να τα διασώσει και αναλαμβάνοντας τις ζημίες, η δε γνώση του γεγονότος αυτού, παρεμπιπτόντως, τους επιτρέπει να δανείζονται με χαμηλότερα επιτόκια απ’ ό,τι θα μπορούσαν σε άλλη πε­ρίπτωση να δανειστούν παίρνοντας χρήμα από την Κεντρική Τράπεζα της χώρας τους με χαμηλά, σχεδόν μηδενικά, επιτόκια.

Άδοξο τέλος για τη "λίστα Λαγκάρντ"

Όχι πως αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι δεν αντιμετωπίστηκε η λίστα Λαγκάρντ με τέτοιο τρόπο που θα μπορούσε να αποκομίσει οφέλη το ελληνικό κράτος. Όταν πιθανοί στόχοι είναι τα μέλη της ολιγαρχίας που ωφελούνται και από το μνημονιακό καθεστώς και που πιθανότατα βρίσκονται πίσω από την υπαγόρευση των περισσότερων αντεργατικών νόμων που έχουν ψηφιστεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια, δεν περίμενε κάποιος ενημερωμένος πολίτης να υπάρξει ουσιαστικό αποτέλεσμα από την όποια έρευνα γινόταν στα ονόματα που περιελάμβανε η περιβόητη λίστα.
Τις τελευταίες μέρες βρίσκεται πάλι στο προσκήνιο ο σχετικός έλεγχος και γι'αυτό ασχολούμαστε για μια ακόμα φορά με τις (δήθεν;) έρευνες που γίνονται από τις "αρμόδιες" αρχές αναδημοσιεύοντας ένα άρθρο που καταλήγει με ενέργειες που θα έπρεπε και θα μπορούσαν να έχουν γίνει.

Άδοξο τέλος για τη "λίστα Λαγκάρντ"
(του Κωστή Χρ.Πλάντζου)
 
Τρικλοποδιά στις έρευνες των διωκτικών Αρχών για τη «λίστα Λαγκάρντ» φαίνεται πως έβαζαν τελικά οι επικεφαλής των ελέγχων που χειρίζονται την υπόθεση στη χώρα μας εδώ και δυόμισι χρόνια. Είτε από αμέλεια και αδράνεια είτε μεθοδικά και προσχεδιασμένα, οι αρμόδιοι που είχαν στα χέρια τους τη λίστα «πέτυχαν» να χαθεί χρόνος σε έρευνες που δεν οδηγούσαν πουθενά. Φόρτωσαν τον ελεγκτικό μηχανισμό με έναν τεράστιο όγκο στοιχείων προκειμένου να αναλώνεται σε έρευνες για εκατομμύρια τραπεζικές συναλλαγές κεφαλαίων που διακινήθηκαν από τράπεζα σε τράπεζα και μέχρι την Ελβετία ή και τη Σιγκαπούρη, από τις οποίες γνώριζαν ότι δεν μπορούσε να αποκαλυφθεί ποτέ το οτιδήποτε.
Πίσω από μεγαλοστομίες ότι δήθεν «βρισκόμαστε στα ίχνη των φοροφυγάδων», πολλοί βολεύονταν ώστε να μην κινείται τα παραμικρό, έως ότου τα πράγματα φτάσουν κάποια στιγμή στο απροχώρητο κι οι έρευνες καταρρεύσουν, για να βγουν λάδι εντέλει οι ελεγχόμενοι - επώνυμοι και μη. Κι αυτό τελικά συνέβη, όπως όλα δείχνουν.

Η απαξίωση του πολιτικού συστήματος και η δημοκρατική απάντηση

Διάβασα ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο του Σωτήρη Αμάραντου με τίτλο "Οι αγώνες των ελίτ για κυριαρχία και η επιβεβλημένη δημοκρατική απάντηση" και αναδημοσιεύω εδώ - λόγω της μεγάλης έκτασής του - το δεύτερο μέρος* που περιγράφει με κριτική ματιά την ελληνική πολιτική κατάσταση, από την ίδια οπτική γωνία που την έχουμε κριτικάρει και άλλες φορές από αυτό εδώ το blog.
 

Το ελληνικό πρόβλημα

Το ελληνικό κράτος είναι ο κεντρικός μηχανισμός μέσα από τον οποίο ασκούν διαχρονικά ηγεμονία, οι διάφορες εγχώριες πολιτικές και οικονομικές ελίτ. Παραδομένες σε μία άνευ λογικής εκμετάλλευση αυτής της ηγεμονίας, δεν δίστασαν να υπονομεύσουν ακόμη και τον ίδιο τον μηχανισμό από τον οποίο αντλούσαν τα προνόμιά τους, δηλαδή το κράτος, το οποίο ξεπέρασε τα συνήθη διεθνή (καπιταλιστικά και μη δημοκρατικά) «όρια» χρεοκοπίας, διαφθοράς και αναξιοκρατίας.

Η εγχώρια ελίτ συνιστά μια παρασιτική κοινωνική τάξη που ασκεί εκμετάλλευση στο σύνολο της ελληνικής κοινωνίας και οι όποιοι τριγμοί ή συγκρούσεις θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως προσπάθειες ανακατανομής της ισχύος στο εσωτερικό της κυρίαρχης κοινωνικής τάξης, με τελικό στόχο, όχι φυσικά τη βελτίωση των πνευματικών και υλικών αγαθών της κοινωνίας, αλλά τη διαιώνιση και ενδυνάμωση της ταξικής της εξουσίας. Οι ενδοταξικές συγκρούσεις στο επίπεδο της πολιτικής εκπροσωπούνται από τις διάφορες εκδοχές των κομματικών συσπειρώσεων. Οι διάφορες αντίστοιχα ενδοταξικές συμμαχίες μεταξύ των οικονομικών και πολιτικών ομάδων εξουσίας αρθρώνονται στο πλαίσιο επιχειρούμενων διαπραγματεύσεων και συναλλαγών μεταξύ πολιτικού, οικονομικού και επικοινωνιακού κεφαλαίου.