Ανοίγματα Ερντογάν και νέες γεωπολιτικές ισορροπίες (του Στ.Λυγερού)

 Ήταν το πρόσφατο τουρκικό πραξικόπημα σχεδιασμένο από τον ίδιο τον Ερντογάν, όπως πιστεύουν όλο και περισσότεροι. Ας μην είμαστε και τόσο σίγουροι, αν και τέτοια συνωμοσιολογικά σενάρια είναι πάντα πιο ελκυστικά. Τι συνέβη στην πραγματικότητα, είναι ίσως νωρίς να το συμπεράνουμε. Μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε.
Η ανάλυση του κ.Σταύρου Λυγερού για τις ισορροπίες που είχαν διαμορφωθεί στην περιοχή, κατά την περίοδο που προηγήθηκε του πραξικοπήματος, ίσως μας βοηθήσει να ενσωματώσουμε στις απόψεις μας τις πληροφορίες επί του θέματος που αποκαλύπτονται καθημερινά. 

Μπορεί “οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ” να γνώριζαν τις παρασκηνιακές συνομιλίες για την εξομάλυνση των σχέσεων της Τουρκίας και με το Ισραήλ και με τη Ρωσία, αλλά ο συγχρονισμός δημιούργησε οπωσδήποτε εντυπώσεις. Η πραγματικότητα είναι ότι με την εξωτερική πολιτική του το καθεστώς Ερντογάν είχε ανοίξει πολλά και δύσκολα διαχειρίσιμα μέτωπα.
Το δόγμα Νταβούτογλου για “μηδενικά προβλήματα με τους γείτονες” είχε στην πράξη μετατραπεί σε “προβλήματα με όλους τους γείτονες”. Με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία τα προβλήματα είναι γνωστά. Το ίδιο και με την Αρμενία. Μετά από ένα σύντομο διάλειμμα, η αντιπαλότητα της Τουρκίας με το Ιράν επανήλθε.
Οι σχέσεις της με το Ιράκ είναι προβληματικές και με την Ιορδανία επιφυλακτικές. Στην Αίγυπτο, η Άγκυρα υποστήριξε δυναμικά τον ισλαμιστή πρόεδρο Μόρσι (Αδελφοί Μουσουλμάνοι) και εξίσου δυναμικά κατήγγειλε το πραξικόπημα που τον ανέτρεψε. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι σχέσεις με το Κάιρο να είναι εχθρικές.

Η διάλυση της Ε.Ε. αποτελεί επιλογή της… Ευρώπης;

Μια διαφορετική αλλά ενδιαφέρουσα ανάλυση για το μέλλον της Ευρώπης κάνει στο παρακάτω άρθρο του ο ειδικός στα γεωπολιτικά Κων.Γρίβας. Πού στοχεύει η Τουρκία; Ποιες είναι οι προθέσεις των ευρωπαίων "εταίρων" μας; Τι μπορεί να προσδοκά η χώρα μας με βάση τα τεκταινόμενα στην περιοχή της Μεσογείου; Είναι μερικά από τα θέματα που θίγει αυτό το άρθρο.

...Με τη διάλυση της «ενιαίας» Ευρώπης σε μερικά χρόνια, η Τουρκία ευελπιστεί πως μπορεί να εξελιχθεί στην πιο ισχυρή χώρα, σε ένα γεωσύστημα το οποίο θα ξεκινά από τις ακτές της Μάγχης και θα καταλήγει στο Πακιστάν, ευρισκόμενη μάλιστα στο κέντρο αυτού του γεωσυστήματος. Έτσι, φιλοδοξεί να λειτουργήσει μέσα στον διαμορφούμενο πολυπολικό κόσμο ως μια ημι-παγκόσμια δύναμη και όχι απλώς ως περιφερειακή. Διαμορφώνοντας αυτό το γεωσύστημα της (αποδομημένης) Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, στο κέντρο του οποίου θα βρίσκεται εκείνη, περιορίζει αυτομάτως τις προοπτικές των άμεσων ανταγωνιστών της, Ιράν και Αιγύπτου, να εξελιχθούν σε τοπικές υπερδυνάμεις, δεδομένου ότι οι χώρες αυτές βρίσκονται στην περιφέρεια τού εν λόγω γεωσυστήματος.
Στη λογική αυτή εντάσσεται και η εκ νέου προώθηση της «ευρωπαϊκής προοπτικής» της Τουρκίας από τους Ερντογάν και Νταβούτογλου, τη στιγμή που όλα έδειχναν πως αυτό το θέμα είχε πια τελειώσει για την Άγκυρα και η ίδια δεν ήθελε αυτήν την εξέλιξη.

H (α)συμφωνία με την Τουρκία για το μεταναστευτικό (του Στ. Λυγερού)

Κομβικό στοιχείο για τον έλεγχο της μεταναστευτικής ροής προς την Ευρώπη αποτελεί η θέληση της Τουρκίας να συνεργαστεί με τις χώρες της Ε.Ε. για την εξεύρεση λύσης. Είναι όμως γνωστό ότι η Άγκυρα εκμεταλλεύεται κάθε περίσταση, προκειμένου να προωθήσει τα συμφέροντά της. Είναι πιθανή η τήρηση της συμφωνίας της Τουρκίας με την Ε.Ε.; Ας διαβάσουμε τι γράφει σχετικά ο κ.Σταύρος Λυγερός στο απόσπασμα που διάλεξα από το κυριακάτικο άρθρο του στο ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ.

Όσοι προσπαθούν για μία ευρωπαϊκή λύση ουσιαστικά είχαν εναποθέσει τις ελπίδες τους στην υλοποίηση της συμφωνίας με την Τουρκία. Η Άγκυρα, όμως, τουλάχιστον μέχρι τώρα, δεν έχει κάνει τίποτα αξιόλογο για να εμποδίσει το κύμα. Αντιθέτως, όπως αποκαλύπτεται και από τις συνομιλίες του Ερντογάν με τους Γιούνκερ και Τουσκ τον περασμένο Νοέμβριο, χρησιμοποιεί το προσφυγικό-μεταναστευτικό κύμα για να εκβιάσει ωμά την ΕΕ. Αυτός είναι ο λόγος που στο ευρωιερατείο έχουν πάψει πια να έχουν μεγάλες προσδοκίες παρότι θα συνεχίσουν να πιέζουν την Άγκυρα.

O Τσίπρας στην Τουρκία με φόντο το προσφυγικό (του Στ.Λυγερού)

Ο τρόπος που αντιμετωπίζουν οι "εταίροι" μας το προσφυγικό/μεταναστευτικό πρόβλημα και η μεγαλύτερη "προσοχή" που δείχνουν στις επιθυμίες της Τουρκίας από εκείνες της χώρας μας διαψεύδει αυτούς που θεωρούν ότι η παραμονή μας στην ευρωζώνη - ίσως και στην Ε.Ε. - μας προσφέρει πλεονεκτήματα. Τα οποία όμως δεν βλέπουμε σε καμιά περίπτωση. Ούτε στις διαπραγματεύσεις, όπου είναι πλέον φανερό ότι μοναδικός στόχος τους είναι η εξαφάνιση της ελληνικής οικονομίας μέσω της συνεχούς ύφεσης που είναι αποτέλεσμα των αλλεπάλληλων καταστροφικών μνημονίων, ούτε στο άλλο θέμα που μας καίει, την πολυπληθή εισροή προσφύγων και μεταναστών, για το οποίο ασκούν πίεση μόνο στη χώρα μας, ενώ χαϊδεύουν την Τουρκία.  
Το αντεπιχείρημα βέβαια των υποστηρικτών της ευρωφιλίας θα είναι ότι αφού μας φέρονται έτσι, ενώ είμαστε"εταίροι", σκέψου πώς θα μας φέρονταν εάν δεν ήμασταν. Πόσο χειρότερα αλήθεια;
Ο κ.Σταύρος Λυγερός στο παρακάτω άρθρο του αναλύει εμπεριστατωμένα τον τρόπο που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα και στέκονται απέναντί μας τόσο οι "εταίροι" μας όσο και οι γείτονές μας.

Επίσκεψη Τσίπρα στην Τουρκία με φόντο το προσφυγικό

Με στόχο να καταστήσει την Αθήνα κεντρικό παίκτη στις διαπραγματεύσεις της ΕΕ με την Άγκυρα για το προσφυγικό/μεταναστευτικό πάει ο Τσίπρας στην Τουρκία στις 17-18 Νοεμβρίου. Ο Έλληνας πρωθυπουργός επιδιώκει το ευρωιερατείο να μην διαπραγματεύεται με τον Ερντογάν πάνω από το κεφάλι της Ελλάδας για ζητήματα που άπτονται κρίσιμων εθνικών συμφερόντων. Γι’ αυτό και στη σύνοδο της Μάλτας απαίτησε από τον Γιούνκερ όχι μόνο να ενημερώνεται η Αθήνα για τις διαπραγματεύσεις της Κομισιόν με τους Τούρκους, αλλά και οι κοινοτικές θέσεις να διαμορφώνονται με την ενεργή συμμετοχή της ελληνικής πλευράς.
Όπως φάνηκε και στη σύνοδο της Μάλτας, οι Ευρωπαίοι ομολογούν ξεκάθαρα ότι η Τουρκία είναι η χώρα-κλειδί για την ανάσχεση των προσφυγικών/μεταναστευτικών ροών.
Γι’ αυτό και είναι διατεθειμένοι να της δώσουν σημαντικά ανταλλάγματα, προκειμένου να την πείσουν να συνεργασθεί. Το τελικό παζάρι θα πραγματοποιηθεί στη σύνοδο ΕΕ-Τουρκίας στο τέλος Νοεμβρίου στο πλαίσιο που έχει ήδη χαραχθεί. Για να συγκρατήσει όμως το προσφυγικό/μεταναστευτικό κύμα, ο Ερντογάν ζητάει σοβαρά ανταλλάγματα.

Κύπρος, 40 χρόνια μετά: Ήταν όλα προδομένα... (;)

Χαμένοι μέσα στα προβλήματα που έχει δημιουργήσει στη χώρα μας η οικονομική (γερμανική κατά βάση) κατοχή, έχουμε ξεχάσει τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει σε ένα κομμάτι του ελληνισμού, τους Κυπρίους, μια άλλη κατοχή, η, μετά από την τουρκική στρατιωτική εισβολή, παράνομη κατοχή του βορείου τμήματος της Κύπρου. Έχουν περάσει 40 χρόνια και η αντιμετώπιση του θέματος από τους ευρωπαίους και τους αμερικανούς έχει καταφέρει να μετατρέψει το θέμα, από παράνομη εγκληματική ενέργεια ενός κράτους εναντίον ενός άλλου ανεξάρτητου κράτους, σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης και συμφερόντων των μεγάλων δυνάμεων.
Δεν έχω εντρυφήσει τόσο στο κυπριακό πρόβλημα ώστε να μπορώ να κάνω ουσιαστικά σχόλια και προτάσεις. Αντί γι'αυτό όμως, και επειδή δεν πρέπει να ξεχνάμε το έγκλημα που έχει τελεστεί με τη διχοτόμηση της Κύπρου και με γνωστές τις τουρκικές προθέσεις σε περίπτωση που δεν δοθεί λύση που να τους αρέσει, αναδημοσιεύω στη συνέχεια κείμενο-παρέμβαση του Σωματείου "Αδούλωτη Κερύνεια"(*), που έλαβα μέσω mail, όπου αναφέρονται οι προβληματισμοί των μελών του από την τροπή που έχει λάβει το όλο θέμα και που πιστεύω ότι εκφράζει την πλειοψηφία των Κυπρίων.

ΗΤΑΝ ΟΛΑ ΠΡΟΔΟΜΕΝΑ...

Με αφορμή τα 40 χρόνια κατοχής, αντί άλλης Διακήρυξης θέλουμε να προβληματίσουμε με τα εξής:
Θυμούμαστε την περίοδο μεταξύ του Πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 1974  και της εισβολής  20 Ιουλίου 1974 και τις προειδοποιήσεις ότι η Τουρκία συγκεντρώνει πολεμικά πλοία και στρατό απέναντι από την Κερύνεια. Κανείς δεν άκουε. Κανείς δεν ήθελε να ξέρει τίποτε. Αντίθετα εδίδοντο διαβεβαιώσεις ότι τίποτε το εχθρικό δεν συμβαίνει.
Θυμούμαστε επίσης τις κραυγές αγωνίας ότι τα Τουρκικά πλοία κινούνται προς τις ακτές της Κερύνειας και θυμούμαστε τις διαβεβαιώσεις ότι πρόκειται για απλή άσκηση. Τελικά όμως δεν επρόκειτο για άσκηση, αλλά για μια καλά σχεδιασμένη στρατιωτική εισβολή με πολιτικούς στόχους και επιδιώξεις σε βάρος της Κύπρου και του Λαού της.
Θυμούμαστε επίσης ότι όλοι εκ των υστέρων και αφού έγινε το κακό, καταλήξαμε να λέμε ότι όλα ήταν μέρος μιας καλά σχεδιασμένης συνωμοσίας, ότι ήταν όλα προδομένα. Οι ξένες πλάτες κάλυψαν και διαφύλαξαν τους προδότες οι οποίοι αφέθησαν ατιμώρητοι και συνέχισαν να πίνουν το αίμα του Κυπριακού Λαού.
Θυμίζουμε και σημειώνουμε το ρητό που λέει ότι «το πάθημα πρέπει να μας γίνεται μάθημα» και ότι «το δις εξαμαρτείν ουκ  ανδρός σοφού», κ.λ.π., κ.λ.π.

Μετά την εκλογική νίκη του Ερντογάν τί; (του Σταύρου Λυγερού)

Πολλά είναι τα γεγονότα που συμβαίνουν αυτές τις μέρες στη χώρα μας και απασχολούν τα ΜΜΕ και τους πολίτες. Δεν πρέπει όμως να αποξενωθούμε από όσα συμβαίνουν γύρω μας και που είναι δυνατόν να επηρεάσουν τις σχέσεις μας με τις γείτονες χώρες. 
Έτσι, παρατηρούμε ότι δεν σχολιάστηκε επαρκώς η νίκη του Ερντογάν στις τοπικές εκλογές στην Τουρκία, αποτέλεσμα που μπορεί να δρομολογήσει εξελίξεις που θα έχουν αντίκτυπο και στη χώρα μας.
Το κενό αυτό σχολιασμού έρχεται να αναπληρώσει ο κ.Σταύρος Λυγερός με το άρθρο του που αναδημοσιεύω πιο κάτω από τα χθεσινά ΕΠΙΚΑΙΡΑ.

Η εκλογική νίκη του Ερντογάν βαθαίνει το διχασμό της Τουρκίας

Το αποτέλεσμα των τοπικών εκλογών στην Τουρκία επιβεβαίωσε αυτό που ήταν εξαρ­χής προφανές: παρά τα πολλαπλά πολιτικά τραύματά του, ο Ερντογάν συνεχίζει να εκφράζει τη «βαθιά Τουρκία». Τα μι­κρομεσαία στρώματα της Ανατολίας αλλά κι αυτά που μετανάστευσαν στις συνοικίες των μεγάλων πόλεων είδαν την τελευταία δεκα­ετία την οικονομικοκοινωνική θέση τους να αναβαθμίζεται. Πέρα όμως από την οικο­νομική διάσταση, νιώθουν πολύ πιο κοντά προς την κουλτούρα του πολιτικού Ισλάμ.

Έχουμε επανειλημμένως υπογραμμίσει από αυτές εδώ τις στήλες ότι οι μεγάλες διαδηλώσεις του περασμένου Μαΐου - Ιου­νίου, που προσέλαβαν διαστάσεις εξέγερ­σης αντανακλούσαν τα «θέλω» της «άλλης Τουρκίας». Τα δυτικότροπα αστικά στρώ­ματα των μεγάλων πόλεων, που συναποτελούν την «άλλη Τουρκία», είχαν στηρίξει την κυβέρνηση Ερντογάν όσο αποδομούσε το αυταρχικό και παρηκμασμένο μετακεμαλικό καθεστώς και όσο προωθούσε τον ευρωπαϊ­κό προσανατολισμό της χώρας. Αντέδρασαν όμως, όταν μετά το ξεδόντιασμα του κεμαλικού «βαθέος κράτους» ο πρωθυπουργός δρομολόγησε την ισλαμική ατζέντα του και εκδήλωσε τον αυταρχισμό του.

Ο Σταύρος Λυγερός και ο Γιώργος Δελαστίκ για τις εξελίξεις στην Τουρκία

Η κατάσταση στη γείτονα Τουρκία εμφανίζεται ιδιαίτερα ρευστή τις τελευταίες μέρες. Ο Ερντογάν είχε ανοίξει πολλά μέτωπα τα τελευταία χρόνια - τόσο στο εσωτερικό της χώρας του, όσο και στο εξωτερικό - και τώρα έχει φτάσει η ώρα να δρέψει τους καρπούς των ενεργειών του. 
Οι εξελίξεις στην Τουρκία δεν είναι δυνατόν παρά να επηρεάσουν τη χώρα μας κι αυτό είναι ανησυχητικό, αφού έχουμε το γνωστό έλλειμμα πολιτικού προσωπικού, το οποίο γίνεται ανύπαρκτο όταν μιλάμε για εξωτερική πολιτική.
Προκειμένου να ενημερωθούμε για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στα ανατολικά μας, διάλεξα τα άρθρα δυο σχολιαστών/αρθρογράφων των οποίων τη γνώμη εκτιμά αυτό το blog. Ο καθένας τους μάλιστα πιάνει το θέμα από διαφορετική σκοπιά, οπότε η ενημέρωσή μας καθίσταται πλατύτερη.  

Η επιχείρηση αποσταθεροποίησης του Ερντογάν

(του Σταύρου Λυγερού)

Αν και κανείς δεν μπορεί με βεβαι­ότητα να προβλέψει την τύχη του Ερντο­γάν, είναι σαφές ότι κλυδωνίζεται και, εάν τελικώς καταφέρει να επιβιώσει, θα είναι βα­ριά τραυματισμένος. Η εμπλοκή τεσσάρων υπουργών του και κατά πάσα πιθανότητα του ίδιου του υιού του Μπιλάλ Ερντογάν σε γιγαντιαίο σκάνδαλο διαφθοράς έχει στερήσει από τον Τούρκο πρωθυπουργό το ηθικό πλεονέκτημα και τον έχει φέρει σε πολύ δυσμενή θέση.

Δεν είναι μόνο οι πέντε βουλευτές του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανά­πτυξης που έχουν ήδη παραιτηθεί. Είναι και αρκετοί άλλοι που περισσότερο ή λιγότερο αμφισβητούν τον αρχηγό τους. Οι χειρι­σμοί του Ερντογάν, άλλωστε, τροφοδοτούν την αμφισβήτηση. Δήλωσε πως «όσοι μιλά­νε για διαφθορά είναι οι ίδιοι διεφθαρμέ­νοι». Έσπευσε να αφαιρέσει το φάκελο του σκανδάλου από τους αρμόδιους εισαγγε­λείς και να απομακρύνει εκατοντάδες δικα­στικούς και αστυνομικούς. Και ανέθεσε τα κρίσιμα χαρτοφυλάκια της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών (ελέγχει τα σώματα ασφα­λείας) σε δύο εξωκοινοβουλευτικά στελέχη της απολύτου εμπιστοσύνης του.

Ερμηνεύοντας τον Ερντογάν (της Μαρίας Καρχιλάκη)

Πολλά γράφονται αυτές τις μέρες για το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του Ερντογάν απέναντι στους εξεγερμένους πολίτες της χώρας του.
Η Μαρία Καρχιλάκη, μια από τις λίγες σοβαρές δημοσιογράφους που βλέπουμε στην ελληνική τηλεόραση, έχει πάρει δύο φορές συνέντευξη από τον Τούρκο πρωθυπουργό. Στο κείμενό της που αναδημοσιεύω πιο κάτω γράφει κάποιες εντυπώσεις της από αυτές τις συναντήσεις μαζί του. Και στο τέλος αυτού του post υπάρχει ένα video, που μεταξύ άλλων περιλαμβάνει τμήματα από τη συνέντευξη που της είχε δώσει την παραμονή της εκλογικής του νίκης το 2002.

Ερμηνεύοντας τον Ερντογάν

Είμαι πολύ περίεργη γι αυτά που θάλεγε, αν ζούσε, ο Μεμέτ Αλί Μπιράντ. Είμαι σίγουρη πως η διεισδυτική ματιά κι η δυνατή του πένα θα βοηθούσαν πολύ στην κατανόηση όσων γίνονται αυτές τις μέρες στην Τουρκία. Κυρίως, όμως, θα βοηθούσαν στην κατανόηση του ίδιου του Ερντογάν.Έχω συναντήσει κι έχω πάρει συνέντευξη από τον Ερντογάν δύο φορές. Η τελευταία ήταν στο Κάιρο, στην κηδεία του Αραφάτ. Η πρώτη ήταν την παραμονή της ανάδειξης του κόμματός του στην εξουσία το 2002. Μου έδωσε τη συνέντευξη στο σαλονάκι του καπετάνιου, μέσα στο φέρι μποτ που μας μετέφερε στην Κωνσταντινούπολη, αμέσως μετά την τελευταία του προεκλογική ομιλία στη Γιάλοβα.Έχει ένα ιδιαίτερο τρόπο να λέει αυτά που θέλει να πει ο Ερντογάν. Σε κοιτάζει κατευθείαν στα μάτια αλλά νοιώθεις πως δεν μιλά σ' εσένα. Πως το ακροατήριο του είναι άλλο.

Την ίδια αίσθηση έχω και όλες αυτές τις τελευταίες μέρες που ακούω και βλέπω ανελλιπώς τις δηλώσεις του. Διαβάζω στις αναλύσεις για τον "αλαζόνα", "αυταρχικό", "σουλτάνο", "δικτάτορα" Ερντογάν. Δικτάτορας εγώ; Εγώ είμαι υπηρέτης του λαού, λέει ο ίδιος. Καταλαβαίνω, όμως, ότι δεν απαντά σ' όσους τον στολίζουν. Μιλά στοχευμένα. Απευθύνεται στο δικό του κοινό. Σ΄αυτό το 50% που έλεγε τις προάλλες ότι με δυσκολία κρατά στα σπίτια του για να μη βγει στους δρόμους και αντιπαρατεθεί με τους διαδηλωτές του κινήματος Γκεζί.

Οι «ΛΕΥΚΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ» εναντίον της «βαθιάς Τουρκίας» (του Σταύρου Λυγερού)

Στην Τουρκία συνεχίζονται οι εξεγέρσεις, ο Ερντογάν κάνει επίδειξη πυγμής και όλος ο κόσμος περιμένει να δει την κατάληξη αυτής της αντιπαράθεσης. Για το τί συμβαίνει, πώς προέκυψε και που μπορεί να οδηγήσει όλη αυτή η κατάσταση, νομίζω δεν υπάρχει κάποιος αρμοδιότερος να μας τα εξηγήσει από τον κ.Στ.Λυγερό, που συγκυρία έφερε να συμβαίνουν όλα αυτά, λίγες μόνο βδομάδες μετά την κυκλοφορία του νέου του βιβλίου "Μετά τον Ερντογάν τί" (σε συνεργασία με τον Κ.Μελά), το οποίο έτσι έχει καταστεί άκρως επίκαιρο.
Με ξεχωριστό λοιπόν ενδιαφέρον διαβάζουμε το άρθρο του στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ αυτής της εβδομάδας, που αναφέρεται σε αυτά που συμβαίνουν αυτές τις μέρες στην Τουρκία. 

Οι «ΛΕΥΚΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ» εναντίον της «βαθιάς Τουρκίας»

Η εξέγερση που σαρώνει την Τουρκία μόνο κεραυνός εν αιθρία δεν ήταν. Μπορεί ο Ερντογάν να εμφανιζόταν κυρίαρχος και αναμφισβήτητος, αλλά η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Δεν πρόκειται για εκ των υστέρων δια­πίστωση. Στο πρόσφατο βιβλίο μου (με τη συνεργασία του Κ. Μελά) Μετά τον Ερντογάν τι; αναφέρεται στη σελ. 102: «Εάν το 2011 ήταν η κορύφωση της πολιτικής ηγεμονίας των νεοοθωμανών, το 2012 φαίνεται να είναι το έτος κατά τη διάρκεια του οποίου άρχισε η αμφισβήτηση αυτής της πολιτικής ηγεμονίας».

Αναμφίβολα, τα τελευταία δέκα χρόνια στην Τουρκία έχει συντελεστεί μια μετα­πολίτευση. Πατώντας στις τρεις διαδοχι­κές εκλογικές νίκες του, ο Ερντογάν στα­διακά αλλά αποφασιστικά αποδυνάμωσε την ισχύ του Γενικού Επιτελείου. Σήμερα, το τουρκικό κράτος δεν είναι υπό τον έλεγχο των κεμαλιστών, όπως συνέβαινε μέχρι το 2002. Οι νεοοθωμανοί έχουν καταφέρει να ελέγξουν σε μεγάλο βαθμό κρίσιμους μηχανισμούς, όπως η αστυνο­μία, η μυστική υπηρεσία ΜΙΤ και το δικα­στικό σώμα. Ακόμα και στις Ένοπλες Δυ­νάμεις έχουν βάλει το πόδι τους.

Στην πραγματικότητα, οι νεοοθωμανοί οικοδομούν το δικό τους καθεστώς και αρχίζουν να προωθούν τη δική τους ήπια ισλαμική ατζέντα. Παραλλήλως η αίσθηση παντοδυναμίας παρόξυνε τον αυταρχισμό και την αλαζονεία του Ερντογάν. Το αποτέ­λεσμα ήταν να προκληθεί μια αντίδραση που, λόγω και της υπέρμετρης αστυνομι­κής καταστολής των αρχικών διαδηλώ­σεων, μετεξελίχθηκε σε εξεγερσιακό κύμα. Με άλλα λόγια, τα γεγονότα διέλυσαν την εντύπωση διεθνώς ότι η νεοοθωμανική κυβέρνηση είναι αναμφισβήτητη.

Η Τουρκία, ο συριακός εμφύλιος και οι Κούρδοι (του Σταύρου Λυγερού)

Για μια ακόμα φορά θα ασχοληθούμε με τα συμβαίνοντα στη Συρία, αφού οι όποιες εξελίξεις εκεί, είναι φυσικό να επηρεάσουν τις ισορροπίες στο χώρο της ανατολικής Μεσογείου, και κατ'επέκταση τη θέση της χώρας μας στην περιοχή.
Δυστυχώς, ενώ οι Τούρκοι δραστηριοποιούνται έντονα με σκοπό τον προσπορισμό όσο το δυνατόν μεγαλύτερου οφέλους (αυτή τη στιγμή δεν είναι γνωστά τα αποτελέσματα των συζητήσεων Ερντογάν-Ομπάμα), οι δικοί μας "κυβερνώντες", μαθημένοι μόνο να εκτελούν εντολές, απουσιάζουν από τις όποιες εξελίξεις.
Στο σημερινό του άρθρο ο κ.Σταύρος Λυγερός παρουσιάζει την εικόνα που έχει διαμορφωθεί μέχρι αυτή τη στιγμή στη Συρία και περιγράφει τις διαμορφούμενες ισορροπίες, όπως τις βλέπει το δικό του έμπειρο μάτι.

Η Τουρκία, ο συριακός εμφύλιος και οι Κούρδοι

Όταν το κύμα της αραβικής εξέγερ­σης έπληξε και τη Συρία, οι Τούρκοι φοβόντου­σαν ότι η ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ θα άνοιγε και νέο κουρδικό μέτωπο, λόγω της κυ­ρίαρχης θέσης που έχει το ΡΚΚ στο κουρδικό στοιχείο της Συρίας, το οποίο κατοικεί στην παραμεθόριο πε­ριοχή. Φοβόντουσαν επίσης ότι, εάν προκύψει ένα φιλοαμερικανικό καθεστώς στη Συρία, το κουρδικό κρατίδιο στο Βόρειο Ιράκ θα εξασφαλίσει πρόσβαση στη θά­λασσα και ως εκ τούτου δεν θα εξαρτάται, όπως σήμερα, από την Άγκυρα. Με άλλα λόγια, θα περιοριζόταν η σημασία της Τουρκίας για τις ΗΠΑ και ταυτοχρόνως θα ευνοείτο το ΡΚΚ, αφού στα νώτα του (Ιράκ και Συρία) θα έχει πολιτικά αυτόνομους κουρδικούς πληθυσμούς.

Όταν, όμως, η Άγκυρα είδε ότι η Δύση ήταν αποφασισμένη να ανατρέψει το κα­θεστώς Άσαντ, η Τουρκία έκανε στροφή και ενεπλάκη βαθιά στο συριακό εμφύλιο πόλεμο. Ο Ελεύθερος Συριακός Στρατός έχει τις βάσεις του στην τουρκική πλευρά της μεθορίου. Από εκεί προμηθεύεται, με τη βοήθεια δυτικών μυστικών υπηρεσιών και στρατιωτικών συμβούλων, οπλισμό και χρήματα και εκεί βρίσκει καταφύγιο. Χωρίς την υποστήριξη της Τουρκίας, οι Σύριοι αντικαθεστωτικοί δεν θα είχαν επι­βιώσει στρατιωτικά.

Γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο (του Σταύρου Λυγερού)

Είναι γεγονός ότι η διεθνής κατάσταση αυτή την περίοδο είναι ρευστή. Ιδιαίτερα σε αυτήν την περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Ρευστή από πολιτική, από οικονομική, από γεωστρατηγική άποψη. Προβλέψεις δεν μπορούν να γίνουν, ούτε και για το κοντινό μέλλον (εκτός αν ασπαστούμε την άποψη ότι όλα είναι προκαθορισμένα). Το μόνο που μπορεί να γίνει αυτή τη στιγμή είναι να βάλουμε τα γεγονότα σε μια σειρά, μήπως καταφέρουμε και βγάλουμε κάποιαν άκρη.

Αυτό κάνει και ο κ.Σταύρος Λυγερός στο άρθρο του αυτής της εβδομάδας στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ.

Αναδιατάσσονται οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο 

Η βίαιη μετατροπή της Κυπριακής Δημοκρατίας σε αποι­κία χρέους δεν πρόκει­ται να έχει μόνο οικο­νομικές επιπτώσεις. Ε­πηρεάζει και τις γεωπο­λιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ειδικά εάν συνδυαστεί με την επαναπρο­σέγγιση Ισραήλ-Τουρκίας που συμβολικά εκδηλώθηκε με την απολογία του Νετανιάχου προς τον Ερντογάν. Προφανώς, η συριακή κρίση διευκόλυνε τη γεφύρωση του χάσματος, δεδομένου ότι και οι δύο χώρες το επιδίωκαν.

Όσα είχε να κερδίσει ο Ερντογάν στο επίπεδο της μουσουλμανικής κοινής γνώ­μης τα έχει κερδίσει. Σε μια συγκυρία που η Ελλάδα και η Κύπρος είναι ποιοτικά απο­δυναμωμένες, θεωρεί ότι είναι ευκαιρία να βάλει χέρι στα όποια ενεργειακά κοιτά­σματά τους. Γι’ αυτό και δεν θέλει να έχει απέναντί του το Ισραήλ. Από την πλευρά τους, το βασικό κίνητρο των Ισραηλινών ήταν ο έλεγχος της Συρίας μετά την πιθα­νή ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ και βεβαίως η αντιμετώπιση του Ιράν.

Η γεφύρωση του χάσματος, ωστόσο, δύσκολα θα επαναφέρει τις τουρκοϊσραηλινές σχέσεις στο προηγούμενο επίπεδο. Η πολιτική εμπιστοσύνη έχει διαρραγεί. Μόνο ο χρόνος θα δείξει εάν το αποτέλε­σμα θα είναι απλώς η εξομάλυνση των δι­μερών σχέσεων ή, αντιθέτως, θα αναπτυ­χθεί δυναμική στρατηγικής συνεργασίας. Κατά πάσα πιθανότητα, όμως, το Ισραήλ υποχρεώνεται, λόγω και της γεωπολιτικής αστάθειας, να αποδεχτεί έναν αυξημέ­νο ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή. Στο πλαίσιο αυτό, θα χαράζει την πολιτική του λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις της Άγκυρας στο Κυπριακό, στα Ελληνοτουρ­κικά και βεβαίως στο ζήτημα των ενεργει­ακών κοιτασμάτων.

Κυπριακό: Η επιστροφή του Σχεδίου Ανάν και η άλλη λύση (του Στ.Λυγερού)

Για όλα τα προβλήματα που ανακύπτουν - πολιτικά, οικονομικά κ.ά. - συνήθως περιοριζόμαστε σε διαπιστώσεις, αλλά σπανίως προτείνουμε λύσεις. Στο άρθρο του που δημοσιεύεται αυτή τη βδομάδα στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ, ο κ.Σταύρος Λυγερός διατυπώνει τη δική του εναλλακτική στο Σχέδιο Ανάν πρόταση, συνυπολογίζοντας και τις πρόσφατες εξελίξεις.
Σε αυτήν την προτεινόμενη λύση, κάποιοι ίσως βρουν αδύνατα σημεία, άλλοι μπορεί να θεωρήσουν ότι χρειάζονται κάποιες τροποποιήσεις, πάντως είναι μια πρόταση, που - με λίγη καλή διάθεση - μπορεί να αποτελέσει μια βάση για συζήτηση.
Εξάλλου ο κ.Στ.Λυγερός έχει ασχοληθεί πολλές φορές στα άρθρα του με κυπριακά θέματα, οπότε μπορούμε να θεωρήσουμε ότι έχει τα εχέγγυα να κάνει σχετικές ρεαλιστικές προτάσεις.

Κυπριακό: Η επιστροφή του Σχεδίου Ανάν και η άλλη λύση

Είναι κοινό μυστικό ότι μετά την κατα­στροφή του χρηματο­πιστωτικού τομέα και μετά την επιβολή του Μνημονίου θα σερβι­ριστεί παραλλαγή του Σχεδίου Ανάν. Η Ουάσιγκτον, το ευρωιερατείο και η Άγκυρα θεωρούν ότι με την Κυπριακή Δημοκρατία να έχει μετατραπεί σε αποικία χρέους και με τον Αναστασιάδη στην προε­δρία έχουν μοναδική ευκαιρία να επιβά­λουν αυτό που ο κυπριακός Ελληνισμός απέρριψε στο δημοψήφισμα του 2004 με το συντριπτικό 76%. Οι διψασμένοι για ενέργεια Τούρκοι επιδιώκουν να βάλουν χέρι στον ενεργειακό πλούτο της Κυπρια­κής Δημοκρατίας. Έχουν, λοιπόν, πρόσθετο λόγο να προωθούν λύση τύπου Ανάν, επει­δή θα τους επιτρέψει να αποκτήσουν δι­καιώματα στο όνομα των Τουρκοκυπρίων.

Από τη Γραμματεία του ΟΗΕ οι Ελλη­νοκύπριοι δεν μπορούν να περιμένουν τίποτα καλύτερο από μια παραλλαγή του Σχεδίου Ανάν. Στα τριάντα χρόνια των συ­νομιλιών έχει σταδιακά παγιωθεί ένα «δια­πραγματευτικό κεκτημένο» που οδηγεί εκεί. Απαιτείται στρατηγική αναθεώρηση, αλλά για να συμβεί αυτό η ελληνοκυπρια­κή πολιτική ελίτ πρέπει να απεγκλωβιστεί από τα στερεότυπα δεκαετιών.

Η συμβίωση των δύο κοινοτήτων έχει νόημα μόνο με όρους μιας πραγματικής ομοσπονδίας, χωρίς εσωτερικούς φραγ­μούς και παρεμβατικά δικαιώματα. Άγκυρα και Τουρκοκύπριοι, όμως, δεν επιθυ­μούν έναν τέτοιο «γάμο». Δεδομένου ότι η λειτουργική επανένωση της Κύπρου είναι πρακτικά ανέφικτη, οι Ελληνοκύπριοι επι­διώκουν πρωτίστως την ασφάλειά τους και την ανάκτηση εδάφους. Οι Τουρκοκύπριοι επιδιώκουν την αναγνώριση του δικού τους κράτους και τη συμμετοχή στην ΕΕ.

Το φυσικό αέριο, οι Τουρκοκύπριοι και η Άγκυρα (του Στ.Λυγερού)

Όσο περνάει ο καιρός, τόσο γίνεται πιο φανερό ότι οι πολιτικές κινήσεις στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης είναι αλληλένδετες με οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα, ιδιαίτερα μετά την ανακάλυψη πλούσιων υποθαλάσσιων κοιτασμάτων στο χώρο της ανατολικής Μεσογείου. Οι Τούρκοι βέβαια, βλέποντας τόσο πλούτο κοντά τους δεν υπήρχε περίπτωση να μείνουν απαθείς. Στις προσπάθειές τους να εμπλακούν με οποιονδήποτε τρόπο μπορούν στις εξελίξεις για την εκμετάλλευση των πετρελαίων που υπάρχουν σε αυτήν την περιοχή αναφέρεται το ενδιαφέρον άρθρο του κ.Σταύρου Λυγερού στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ αυτής της εβδομάδας.

Θα επισημάνω μόνο κάτι που διαφαίνεται από τα γραφόμενά του. Από κάποιο σημείο και μετά τα συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων δεν είναι τα ίδια με αυτά των Τούρκων. Δυστυχώς δεν έχουμε πολιτική ηγεσία που να έχει την ικανότητα να εκμεταλλευτεί τέτοιες ευκαιρίες.

Το φυσικό αέριο, οι Τουρκοκύπριοι και η Άγκυρα 

Μετά τον αιφνιδιασμό που προκάλεσε στην τουρκική δι­πλωματία η συμφωνία της Λευκωσίας με το Κάιρο για την οριοθέτηση των ΑΟΖ με βάση την αρχή της μέσης γραμμής η Άγκυρα έκανε ό,τι μπορούσε για να ακυρώσει στην πράξη το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να πραγμα­τοποιήσει σεισμικές έρευνες και στη συ­νέχεια γεωτρήσεις. Στις αρχές του 2007 είχε ανακοινώσει ότι «είναι αποφασισμέ­νη να υπερασπίσει τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της στην Ανατολική Μεσό­γειο και δεν πρόκειται να επιτρέψει την προσβολή τους».

Στις 19 Οκτωβρίου 2008, ο Τούρκος αρ­χηγός ΓΕΝ, ναύαρχος Μετίν Ατάτς, είχε δηλώσει: «Εκτιμώ ότι η Ανατολική Με­σόγειος θα καταστεί εστία προστριβών και συγκρούσεων λόγω της πετρελαϊκής σπουδαιότητας που θα αποκτήσει προ­σεχώς. Εξαιτίας των πετρελαίων που δια­θέτει, θα μετατραπεί σ'ένα δεύτερο Αρα­βικό Κόλπο. Η Τουρκία πρέπει να επαγρυπνεί και να αντιδράσει».

Ο τότε πρόεδρος Τάσσος Παπαδόπουλος δεν πτοήθηκε από τις τουρκικές απει­λές. Οι Τούρκοι αντέδρασαν και διπλωμα­τικά και με στρατιωτικές παρενοχλήσεις των ερευνητικών σκαφών. Ως αντίδραση η Λευκωσία μπλόκαρε το σημαντικό κε­φάλαιο για την ενέργεια στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι έρευνες στο τμήμα της κυπριακής ΑΟΖ που είχε ήδη οριοθετηθεί δεν σταμάτησαν. Σε αυτό βοήθησε αποφασιστικά η στρατηγική προσέγγιση της Κυπριακής Δημοκρατίας με το Ισραήλ.

Σχολή της Χάλκης (του Mehmet Ali Birand)

Αναδύθηκε πάλι το θέμα του ανοίγματος της Σχολής της Χάλκης, μετά τη συνάντηση των πρωθυπουργών Ελλάδας και Τουρκίας στο Κατάρ. Πολλές σχετικές δηλώσεις έχουν γίνει τον τελευταίο καιρό από την τουρκική πλευρά, που φανερώνουν μια θετική προσέγγιση από τη μεριά τους, όμως περιμένουμε και τις αντίστοιχες πράξεις.
Υπάρχουν σοβαρές παρουσίες στο δημοσιογραφικό χώρο στην Τουρκία. Μία από αυτές είναι ο Mehmet Ali Birand, που έγραψε πριν λίγες μέρες σχετικά με αυτό το θέμα στην Hurriyet, το παρακάτω άρθρο. Πιστεύω ότι διαβάζοντάς το, έχουμε τη δυνατότητα να αντιληφθούμε το θέμα σφαιρικά, γι'αυτό το μετέφρασα και το αναδημοσιεύω.

Σχολή της Χάλκης

του Mehmet Ali Birand
Σίγουρα προσέξατε το θέμα που αναδύθηκε την προηγούμενη βδομάδα.

Το δασάκι που υπήρχε γύρω από τη Σχολή της Χάλκης, γύρω στα 190 εκτάρια, επεστράφη στον ιδιοκτήτη του, το ίδρυμα της Ιεράς Μονής της Αγίας Τριάδας. Η Σχολή είχε κλείσει το 1971 στα πλαίσια μιας κίνησης ενάντια στις θρησκευτικές σχολές. Όχι μόνο η Σχολή, αλλά και όλη η περιουσία των τοπικών ελληνικών ιδρυμάτων κατασχέθηκαν. Κτίρια και γη δόθηκαν ή πουλήθηκαν σε Τούρκους. Δεν κατέστη δυνατό να διορθωθεί αυτή η αδικία μέχρι που ήρθε στην κυβέρνηση το κόμμα ΑΚ. Αυτή η κυβέρνηση έκανε αξιοσημείωτα βήματα όσον αφορά τις μειονότητες. Δικαστικές υποθέσεις που εκκρεμούσαν για 40 χρόνια, τελεσιδίκησαν. Περιουσίες επιστράφηκαν στους προηγούμενους και πραγματικούς ιδιοκτήτες.

Μπορείτε να φανταστείτε πόσο δύσκολη δουλειά είναι αυτή. Αυτή η τελευταία περίπτωση επιβεβαίωσε ότι η Άγκυρα τώρα αντιμετωπίζει τα θέματα των μειονοτήτων με εντελώς διαφορετικό τρόπο.

Αλλά η Σχολή της Χάλκης παραμένει κλειστή. Η κυβέρνηση του ΑΚ που έχει ξεπεράσει τέτοιες δυσκολίες, δεν έχει ανοίξει ακόμα τη Σχολή.

Έχουν γίνει επαναλαμβανόμενες δηλώσεις ότι «θα έπρεπε να ανοίξει», ότι «θα ανοίξει», αλλά ακόμα τίποτα.

Με κάποιον τρόπο δεν μπορούμε να ξεπεράσουμε τον όρο της «αμοιβαιότητας». Όταν κάνουμε κάτι, περιμένουμε να το ανταποδώσει και η Ελλάδα με τον ίδιο τρόπο. Πάντως, η Σχολή είναι ένα κομμάτι αυτής της χώρας. Οι κληρικοί που έχουν σπουδάσει εκεί είναι δικοί μας πολίτες. Το να περιμένεις αμοιβαιότητα είναι μια εξαιρετικά λανθασμένη προσέγγιση.