Τα μνημόνια, μπορούν να καταργηθούν;

Τα μνημονιακά ΜΜΕ ρίχνουν το μεγαλύτερο βάρος της προπαγάνδας τους στο επιχείρημα ότι από τη στιγμή που έχουν υπογράψει οι "ελληνικές" κυβερνήσεις τις δανειακές συμβάσεις κι έχουν προχωρήσει στην εφαρμογή των μνημονίων, δεν υπάρχει τρόπος να απεμπλακεί η χώρα μας από αυτές τις καταστροφικές δεσμεύσεις.
Πριν λίγο καιρό είχα διαβάσει άρθρο του γνωστού καθηγητή Γ.Κατρούγκαλου που επιχειρηματολογούσε υπέρ της άποψης, ότι η αποδέσμευση της χώρας μας από τα μνημόνια είναι εφικτή.
Τον τελευταίο καιρό έχει φουντώσει πάλι η αντιπαράθεση ανάμεσα σε εκείνους που υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί να αποφευχτεί η τήρηση των μνημονιακών υποχρεώσεων (των γνωστών "πού θα βρείτε τα λεφτά;") και εκείνων που θεωρούν ότι υπάρχουν τρόποι να απεμπλακούμε από την (κατά τον αντιμνημονιακό -θυμάστε;- Σαμαρά) "λάθος συνταγή".
Το εν λόγω άρθρο του καθηγητή που αναδημοσιεύω πιο κάτω ίσως θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως οδηγός για τις δυνάμεις εκείνες που θα προσπαθούσαν να προωθήσουν την (έννομη) απαγκίστρωση από τη μνημονιακή εξάρτηση, που προκάλεσε αυτή την πρωτόγνωρη ύφεση.

ΜΝΗΜΟΝΙΑΚΕΣ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ
 (του Γιώργου Κατρούγκαλου)

Οι μνημονιακές δεσμεύσεις της χώρας μπορεί να καταργηθούν χωρίς σημαντικά νομικά προβλήματα. (Εξυπακούεται ότι υφίστανται, προφανώς, πολύπλοκες πολιτικές και οικονομικές διαστάσεις του θέματος για τις οποίες μερικές σκέψεις αναπτύσσονται στο τέλος του άρθρου.)
Η επιχειρηματολογία που ακολουθεί συνοψίζεται στις εξής δύο κεντρικές θέσεις:
α) Τα Μνημόνια καθεαυτά δεν αποτελούν διεθνείς συμβάσεις, συνεπώς από αυτά δεν απορρέουν διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας, ούτε οι σχετικοί νόμοι που τα εφαρμόζουν έχουν τυπική ισχύ ανώτερη από το νόμο.
β) Δεδομένου ότι οι δανειακές συμβάσεις που αποτελούν διεθνή συνθήκη, δεν έχουν κυρωθεί σύμφωνα με τη συνταγματική διαδικασία, οι σχετικές υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτές δεν έχουν υπερνομοθετική ισχύ, ως κανόνες Διεθνούς Δικαίου.
Συνεπώς όλοι οι μνημονιακοί νόμοι μπορεί να καταργηθούν με μεταγενέστερο νόμο με απλή πλειοψηφία, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη καταγγελία οποιοσδήποτε σύμβασης.

Τα αίτια της κρίσης (του Γ.Κατρούγκαλου)

Τελευταία κυκλοφορούν αρκετά βιβλία, που έχουν ως θέμα τους την κρίση. Τα περισσότερα ξεκινούν από τις γενεσιουργές αιτίες και προχωρούν δίνοντας λύσεις άλλες εφικτές και άλλες ανέφικτες.
Ένα από τα βιβλία που αντιμετωπίζουν τεκμηριωμένα αυτό το θέμα είναι και το βιβλίο του Γιώργου Κατρούγκαλου με τίτλο "Η κρίση και η διέξοδος". Από το εισαγωγικό κεφάλαιο με τίτλο "Τα αίτια της κρίσης" διάλεξα αποσπάσματα που περιγράφουν με σαφήνεια τις ρίζες του παγκόσμιου οικονομικού "προβλήματος", αναφέροντας χρήσιμα ιστορικά και οικονομικά στοιχεία.  

... Οι αλλαγές στο οικονομικό σύστημα επι­ταχύνθηκαν από την επικράτηση μιας πολεμικής ιδεολογίας των αγορών, το νεοφιλελευθερισμό. Πνευματικό παιδί του Φ. Χάγιεκ και της Σχολής του Σικάγου, αναδείχτηκε γρήγορα στη νέα, σιδη­ρά ορθοδοξία του κατεστημένου, σε «έναν κοινό πυρήνα σοφίας που ασπάζονται όλοι οι σοβαροί οικονομολόγοι». (Οι θιασώτες του ισχυρίζονται ότι όσοι δεν ασπάζονται τα βασικά δόγματά του δεν είναι κακοί οικονομολόγοι, απλώς δεν είναι οικονομολόγοι.)

Ο πυρήνας του νεοφιλελευθερισμού έγκειται στην πεποίθηση ότι, όπως αυτορρυθμίζονται τα οικοσυστήματα, έτσι και η αγορά, αν αφεθεί στους δικούς της μηχανισμούς, θα βρει την ιδανική ισορροπία και θα παράγει ευημερία. Αντίθετα, οποιαδήποτε πο­λιτική ρύθμισή της, όπως αυτές των κεϊνσιανών παρεμβάσεων και του κράτους πρόνοιας, είναι εξ ορισμού βλαπτική. Έτσι, κατά τον πρόεδρο Ρέιγκαν, οι εννέα πιο τρομακτικές λέξεις της αγγλικής γλώσσας είναι «I’m from the government and I’m here to help» (Είμαι από την κυβέρνηση και ήρθα για να βοηθήσω). Η πολεμι­κή κραυγή του νεοφιλελευθερισμού είναι καμία αγορά κλειστή, καμία αγορά με δεσμά στην ελευθερία της.

Στο πλαίσιο αυτό, οι νεοφιλελεύθεροι θεωρούν ότι αναγκαίο όρο για την τόνωση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας αποτελεί η καθολική ανατροπή των μεταπολεμικών ισορροπιών κρά­τους και οικονομίας, στην εξής κατεύθυνση: εξαφάνιση του πα­ρεμβατικού ρόλου του κράτους, το οποίο στην καλύτερη περίπτω­ση θα έχει το ρόλο «ρυθμιστή», πλήρης απελευθέρωση της κίνη­σης κεφαλαίων, εμπορευμάτων και υπηρεσιών, μέσω της κατάρ­γησης των σχετικών προστατευτικών εθνικών νομοθεσιών, ιδιωτικοποιήσεις, απορύθμιση της αγοράς εργασίας.